«خسته نباشی شاپورخان!» #دکتراحمدرضابهرامپورعمران پرویزِ شاپور قالبی را به قالبهای ادبیِ زبانِ فارس…
انتشار: 2026/08/06 06:43 UTCدریافت: 2026/08/07 19:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 19:35 UTC
«خسته نباشی شاپورخان!» #دکتراحمدرضابهرامپورعمران پرویزِ شاپور قالبی را به قالبهای ادبیِ زبانِ فارسی افزود و این بههیچروی توفیقِ اندکی نیست. گرچه در ادبِ فارسی اَشکالی همچون «ضربالمثل»، «کلماتِ قصار» (جوامعالکلم) پیشینهدارد، اما این قالبها کمتر بهمثابهِ فرمی مستقل شناختهمیشده. این نمونهها اغلب ضمنِ دیگر قالبهای ادبی خلقمیشده یا از دلِ ماجرا و حکایتی بیرونمیآمده و بهسببِ ظرفیّتِ بالای ادبی، زبانزدِ خاصوعام میشدهاست. ازهمینرو از میان نویسندگانِ کهن کسی ضربالمثلنویس یا کلماتِ قصارنویس نبوده. مصراعی از انوری یا سعدی و حافظ مَثَل میشده یا عبارتی از حکایتی از گلستان* یا ماجرایی نقلشده از بزرگمهر، کلمهٔ قصار میشده. «شعرِ مُفرَد»سرایی (در سراسرِ ادبِ فارسی) و «مصراع»گویی (در عهدِ صفوی) نیز گرچه رایجبوده اما هیچگاه توفیقِ چندانی نیافت.تنها قالبِ مستقلی که از این جهت با کاریکلماتور سنجیدنی است رباعی است؛ البته تاحدودی دوبیتی را نیز میتوان به آن الحاقکرد. ارتباطِ این مقدمه با عنوانِ یادداشت در آن است که پرویزِ شاپور در مصاحبهای به نکتهای اشارهکردهبود که بهگمانام بسیار مهم است؛ و آن شیفتگیِ اوست در سالهای کودکی و نوجوانی به رباعیاتِ خیام. احتمالاً انس با قالبِ موجزِ رباعی خودآگاه یا ناخودآگاه در توفیقِ شاپور در ایجازِ کاریکلماتورهایش بیتأثیر نبوده. نویسنده جای دیگر تأثیرپذیریِ قطعاتِ کوتاه و ساختمندِ نیما را (در یکیدودههٔ پایانِ شاعریاش) از شکلِ رباعی نشانداده. و میدانیم که از نیما نیز بیشاز هزار رباعی باقیماندهاست. اینک نمونههایی درخشان از کاریکلماتورهای شاپور به نقل از مجموعهآثارش («قلبم را با قلبت میزان میکنم»، انتشاراتِ مروارید):بهیادندارم نابینایی به من تنهزدهباشد (۲۸)سلام متواضعترینِ واژهها است (۳۱).درخت دولاشدهبود صندلی را بومیکرد (۱۰۵).زندگی بین تولد و مرگم فاصلهانداخت (۱۵۸).نوابغ دو تاریخِ تولّد دارند (۱۷۴).به عقیدهٔ گربه خوشمزهترین میوهٔ درخت پرنده است (۲۱۷).آبِ تنبل، دنبالِ چاله میگردد (۲۹۰).دنبالِ خودم میگشتم که ترا پیداکردم (۴۰۳).خوابِ آخرت احتیاج به لالایی ندارد (۵۲۵).ایکاش سنگِ قبرِ مشترکی داشتیم (۵۳۷).* در بابِ هشتمِ گلستان، عباراتی مستقل آمده که برخیشان بسیار کاریکلماتورگونه است.🌸🌸C᭄𝄞 @negareshe10─━━━━⊱🖋⊰━━━━─
