✨ دُ هولباخ: در نقد برهان نیوتن درباب وجود خدااکنون ببینیم آیا نیوتن(Newton) جاودانه، این چراغ بزرگ…
انتشار: 2026/08/10 23:13 UTCدریافت: 2026/08/15 03:08 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 03:08 UTC
✨ دُ هولباخ: در نقد برهان نیوتن درباب وجود خدااکنون ببینیم آیا نیوتن(Newton) جاودانه، این چراغ بزرگ علم و مدافع برجستهی حقیقت نجومی، میتواند دربارهی وجود جوهرهای نامادی تصورات روشنتر، اندیشههایی دقیقتر و شواهدی مطمئنتر در اختیار ما قرار دهد.این مرد بزرگ، که نبوغ گستردهاش رازهای طبیعت را گشود و ذهن توانمندش قوانین آن را آشکار ساخت، به نظر میرسد درست در همان لحظهای که طبیعت را از نظر دور میکند، خود نیز راه را گم میکند. او که هنوز اسیر پیشداوریهای دوران کودکی خود بود، جرئت نکرد چراغ همان عقل روشنی را که در مطالعهی طبیعت به کار میگرفت، بر آن عاملی بیفکند که الهیات بیهیچ دلیل کافی در کنار طبیعت قرار داده بود. او نتوانست بپذیرد که نیروهای خود طبیعت برای پدید آوردن همان پدیدههای زیبایی که با چنان مهارت و درخششی توضیح داده بود کفایت میکنند. کوتاه سخن آنکه، حتی نیوتن بزرگ نیز همین که فیزیک را ترک میکند و برهان را کنار میگذارد، به کودکی تبدیل میشود که در پیچوخمها، هزارتوهای گریزناپذیر و سرزمین فریبندهی الهیات سرگردان شده است.او دربارهی خدا چنین میگوید:«این خدا بر همهچیز حکومت میکند، نه همچون روح جهان، بلکه همچون فرمانروا و حاکم همهی اشیا. به سبب همین حاکمیت است که او را خداوندِ خدا، پانتوکراتور، یعنی فرمانروای جهانی، مینامند. در حقیقت واژهی خدا واژهای نسبی است و نسبت آن با بندگان معنا پیدا میکند. الوهیت عبارت است از فرمانروایی یا حاکمیت خدا، نه بر بدن خود، چنانکه کسانی میپندارند که خدا را روح جهان میدانند، بلکه بر بندگان.»از این سخن روشن میشود که نیوتن نیز مانند الهیدانان، خدا را روحی محض میداند که همچون پادشاهی بر جهان فرمان میراند؛ یعنی همان چیزی که انسان در حکومتهای زمینی آن را مستبد، شاه مطلق و فرمانروای قدرتمندی مینامد که جز ارادهی خودش الگویی برای حکومت ندارد و قدرتی نامحدود بر مردمی اعمال میکند که به بردگانش تبدیل شدهاند و معمولاً سنگینی اقتدار او را به شکلی دردناک احساس میکنند.اما بنا بر تصور نیوتن، جهان از ازل وجود نداشته و بندگان خدا در زمانی معین آفریده شدهاند.پس میتوان نتیجه گرفت که پیش از آفرینش جهان، خدای نیوتن فرمانروایی بدون رعیت بوده است.ببینیم آیا این فیلسوف حقیقتاً بزرگ در ادامهی سخنانش دربارهی این موضوع، با خودش سازگارتر عمل میکند یا نه.او میگوید:«خدای برتر موجودی ازلی، نامتناهی و کاملاً کامل است؛ اما هر اندازه موجودی کامل باشد، اگر حاکمیت نداشته باشد خدای برتر نیست. واژهی خدا به معنای ارباب است، ولی هر اربابی خدا نیست. حاکمیت موجود روحانی است که خدا را خدا میسازد؛ حاکمیت حقیقی، خدای حقیقی را؛ حاکمیت برتر، خدای برتر را؛ و حاکمیت دروغین، خدای دروغین را. از حاکمیت حقیقی نتیجه میشود که خدای حقیقی زنده، هوشمند و قدرتمند است؛ و از دیگر کمالاتش نتیجه میشود که او در بالاترین درجه کامل است. او ازلی، نامتناهی و دانای مطلق است؛ یعنی از ازل وجود داشته و هرگز پایانی نخواهد داشت؛ بر همهچیز حکومت میکند و هر آنچه انجام شده یا ممکن است انجام شود میداند. او خودِ ابدیت یا نامتناهی نیست، بلکه ازلی و نامتناهی است؛ او خودِ فضا یا زمان نیست، بلکه وجود دارد و حاضر(adest) است.»واژهای که نیوتن در اینجا به کار میبرد adest، یعنی «حاضر است»، به نظر میرسد عمداً انتخاب شده تا از گفتن این جمله پرهیز کند که «خدا در فضا قرار دارد».اما در تمام این مجموعهی فهمناپذیر، چیزی جز تلاشی شگفتآور برای سازگار کردن صفات انتزاعی الهیاتی با ویژگیهای انسانیای که به خدا نسبت داده شده، دیده نمیشود.صفات سلبیای را که دیگر حتی به انسان قابل نسبت نیستند، به فرمانروای طبیعت میدهند و سپس او را همچون یک پادشاه تصور میکنند.با این همه، این تصویر همچنان فرض میکند که خدای برتر برای برقرار ساختن حاکمیت خود به رعیت نیاز دارد.در این تصور، خدا برای اعمال فرمانروایی خود به انسان نیازمند میشود؛ زیرا مطابق خود این متن، بدون رعیت پادشاهی نیز وجود ندارد.در زمانی که هنوز هیچ چیز وجود نداشت، او نیز نمیتوانست فرمانروایی داشته باشد.اما اگر این توصیف نیوتن درست باشد و واقعاً خدا را نشان دهد، میتوان کاملاً بهحق پرسید:آیا این پادشاه روحانی، حکومت روحانی خود را بیهوده بر موجوداتی سرکش اعمال نمیکند که همیشه آنچه او میخواهد انجام نمیدهند، پیوسته در برابر قدرتش مقاومت میکنند و در قلمرو او آشوب پدید میآورند؟این فرمانروای روحانی که مالک ذهنها، روحها، ارادهها و شورهای بندگانش است، آیا به آنان آزادی میدهد علیه خودش شورش کنند؟این فرمانروای نامتناهی که با عظمت خود همهچیز را پر کرده و بر همه فرمان میراند، آیا بر انسانی که گناه میکند نیز حکومت میکند؟آیا اعمال او را هدایت میکند؟ آیا هنگامی که انسان به خدا توهین میکند، خدا نیز در درون او حضور دارد؟شیطان، خدای دروغین یا اصل شر، بنا بر این تصور، آیا قلمروی گستردهتر از خدای حقیقی ندارد؛ خدایی که بنا بر گفتهی الهیدانان، شیطان پیوسته طرحهایش را برهم میزند؟در حکومتهای زمینی معمولاً کسی فرمانروای حقیقی دانسته میشود که قدرتش بر بیشترین شمار اتباع اثر میگذارد.اگر فرمانروایی را همهجا حاضر فرض کنیم، یعنی در هر مکان حضور داشته باشد، آیا نباید بگوییم او شاهد اندوهگین همهی تجاوزهایی است که علیه اقتدارش صورت میگیرد؟و اگر اجازه دهد این تجاوزها ادامه پیدا کنند، آیا میتوان تصور بسیار والایی از قدرتش داشت؟درست است که این شیوهی استدلال دربارهی پادشاهی زمینی به کار میرود، اما این همان زبانی است که هر ناظر معمولی به کار خواهد برد.و سرانجام، آیا کسانی که میگویند خدا سراسر فضا را پر میکند واقعاً از نامادی بودن او دفاع میکنند؟✏ Baron Holbach📦 Examination of the Proofs offered by DESCARTES, MALEBRANCHE, NEWTON, &c.✈️@fargasht22
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- نقدآگین · تطابق دقیق — ۲۱ مرداد ۱۴۰۵، ۶:۲۵
- فلسفه و دانش · تطابق دقیق — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۳:۰۸
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — فلسفه و دانش
📖 جمهوری اسلامی در آیینه چند شاخص⚫️جمهوری اسلامی از همان نخستین سالهای استقرار خود، حکومت خویش را نه صرفاً نظمی سیاسی، بلکه طرحی برای برپایی جامعهای عادلانهتر معرفی میکرد؛ جامعهای که قرار بود در آن فاصله طبقاتی کاهش یابد، ثروت عمومی از انحصار گروهی کوچک خارج شود، محرومان به حقوق ازدسترفته خود برسند و دولت، برخلاف آنچه حکومت پیشین به آن متهم بود، منابع کشور را در خدمت زندگی عمومی قرار دهد. نزدیک به نیم قرن از آن وعدهها گذشته است و امروز شاید منصفانهترین شیوه برای داوری درباره نتیجه این تجربه، کنار گذاشتن شعارهای موافقان و مخالفان و نگاهکردن به همان اعدادی باشد که وضع زندگی مردم را توصیف میکنند.🟠یکی از این اعداد شاخص فلاکت است؛ شاخصی ساده که از جمع نرخ تورم و بیکاری به دست میآید و طبعاً به تنهایی نمیتواند تمام پیچیدگیهای یک اقتصاد را توضیح دهد، اما دستکم نشان میدهد فشار همزمان افزایش قیمتها و دشواری یافتن شغل تا چه اندازه بر زندگی روزمره مردم سنگینی میکند. برآورد منتشرشده برای تیر ۱۴۰۵ این شاخص را برای کل کشور در حدود ۹۶ درصد قرار میداد و در نوزده استان رقم از صد درصد نیز فراتر میرفت؛ ایلام با حدود ۱۲۰ درصد، لرستان با ۱۱۸ درصد، کردستان با ۱۱۷ درصد و کرمانشاه با ۱۱۶ درصد در صدر قرار داشتند. حتی تهران، که پایینترین رقم گزارششده را داشت، با شاخصی در حدود ۸۳ درصد روبهرو بود. البته این رقم ماهانه یک برآورد است، زیرا نرخ بیکاری در ایران ماهانه منتشر نمیشود، اما حتی با در نظر گرفتن همین ملاحظه روششناختی، تصویری که از فشار اقتصادی به دست میدهد چندان محتاج تفسیر نیست. 🟢نرخ رسمی بیکاری در زمستان ۱۴۰۴ ۷٫۶ درصد اعلام شد؛ عددی که در نگاه نخست شاید چندان فاجعهآمیز به نظر نرسد، اما ساختار بازار کار معنای دیگری به آن میدهد. تنها حدود ۳۹٫۷ درصد جمعیت بالای پانزده سال در شمار جمعیت فعال اقتصادی قرار داشتند؛ بنابراین میلیونها نفری که اساساً در جستوجوی کار نیستند، در نرخ بیکاری محاسبه نمیشوند. در همان زمان نرخ بیکاری جوانان پانزده تا بیستوچهار ساله به ۲۱٫۲ درصد میرسید و در میان افراد هجده تا سیوپنج ساله نیز حدود ۱۵ درصد بود. به بیان سادهتر، کشوری که سالانه صدها هزار جوان را وارد دانشگاه میکند، برای بخش قابلتوجهی از آنان پس از پایان تحصیل نه شغلی متناسب فراهم کرده و نه افقی روشن برای ورود به زندگی اقتصادی مستقل.وضع زنان شاید یکی از روشنترین نمونههای اتلاف سرمایه انسانی در این نظام باشد. در حالی که طی چند دهه گذشته میلیونها زن ایرانی وارد دانشگاه شدهاند و در بسیاری از رشتهها سهم آنان با مردان برابری میکند یا حتی از آن فراتر میرود، میزان مشارکت آنان در بازار کار همچنان در حدود چهارده درصد باقی مانده است؛ رقمی که در برابر مشارکت بیش از شصتدرصدی مردان، شکافی عظیم را آشکار میکند. مسئله فقط این نیست که زنی شغل ندارد؛ مسئله آن است که جامعه برای آموزش او هزینه کرده، سالها از عمر او صرف کسب تخصص شده، اما ساختار اقتصادی و اجتماعی قادر نیست این ظرفیت را به نیروی مولد تبدیل کند. از این جهت بیکاری زنان تنها یک مسئله فردی نیست، بلکه شکلی از اتلاف سازمانیافته منابع انسانی کشور است.🟡همین وضعیت را میتوان در آموزش عمومی نیز مشاهده کرد. در سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ نزدیک به ۹۳۰ هزار کودک و نوجوان بازمانده از تحصیل گزارش شدهاند و بیش از ۲۴۰ هزار دانشآموز در همان سال ترک تحصیل کردهاند. پشت این اعداد صرفاً چند جدول اداری قرار ندارد؛ هر عدد نماینده کودکی است که به جای نشستن پشت نیمکت مدرسه، ممکن است وارد بازار کار غیررسمی شود، در حاشیه شهرها باقی بماند یا برای همیشه امکان صعود اجتماعی را از دست بدهد. جامعهای که نزدیک به یک میلیون کودک را بیرون از مدرسه باقی میگذارد، در حقیقت بخشی از فقر امروز خود را به فقر فردای خویش تبدیل میکند.فشار اقتصادی به محض بیماری نیز پایان نمییابد. سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینههای جاری سلامت ایران همچنان بسیار بالاست و بنا بر دادههای بینالمللی، بیش از چهل درصد مخارج درمانی مستقیماً از جیب خانوارها پرداخت میشود. معنای اجتماعی چنین عددی روشن است: بیماری برای خانوادهای مرفه یک ناراحتی پزشکی است، اما برای خانوادهای کمدرآمد میتواند همزمان به بحرانی اقتصادی تبدیل شود. خانوادهای که باید میان درمان، اجاره خانه، خوراک و آموزش فرزندان خود انتخاب کند، عملاً بخشی از هزینه ناکارآمدی نظام رفاهی را با کاهش سطح زندگی خویش میپردازد.❤️در کنار این مشکلات، بحرانهایی قرار گرفتهاند که دیگر نمیتوان آنها را موقت دانست. ایران یکی از بالاترین سطوح فشار بر منابع آب خود را تجربه میکند؛ بخش بزرگی از آب تجدیدپذیر کشور سالانه برداشت میشود و حدود چهارپنجم این مصرف همچنان به کشاورزی اختصاص دارد. فرونشست زمین، خشکشدن تالابها، کاهش آب سفرههای زیرزمینی و بحران دائمی آب در استانهای مختلف، دیگر مجموعهای از حوادث پراکنده نیستند، بلکه نشانههای یک مسئله ساختاریاند که در طی دههها شکل گرفته است. حکومتی ممکن است کمبود باران را به طبیعت نسبت دهد، اما نحوه مصرف منابع، الگوی توسعه، سیاست کشاورزی و شیوه مدیریت آب دیگر پدیدههایی طبیعی نیستند.فساد نیز در چنین ساختاری صرفاً به معنای چند مدیر رشوهگیر نیست. ایران در شاخص ادراک فساد سال ۲۰۲۵ تنها ۲۳ امتیاز از صد کسب کرد و در میان ۱۸۲ کشور در رتبه ۱۵۳ قرار گرفت. وقتی فساد به این سطح میرسد، مسئله از تخلف اشخاص فراتر میرود؛ روابط غیرشفاف، امتیازهای انحصاری، شرکتهای وابسته، نهادهای خارج از نظارت عمومی و دسترسی نابرابر به منابع، خود به بخشی از سازوکار توزیع ثروت تبدیل میشوند. در چنین وضعی، شهروندی که از شبکه قدرت بیرون است، نه فقط با بازار، بلکه با ساختاری رقابت میکند که قواعد بازی در آن برای همه یکسان نیست.🟡هیچکدام از این اعداد به تنهایی اثبات نمیکند که تمام مشکلات ایران مستقیماً محصول یک تصمیم سیاسی یا یک نهاد خاص بودهاند؛ جنگ، تحریم، ساختار جمعیتی، جغرافیا و تحولات اقتصاد جهانی نیز در سرنوشت کشور اثر گذاشتهاند. اما حکومتها دقیقاً برای مواجهه با همین دشواریها به وجود میآیند و پس از نزدیک به پنجاه سال دیگر دشوار است تمام نتایج نامطلوب را به عوامل بیرونی حواله داد و تمام دستاوردها را به حساب حکومت نوشت.جمهوری اسلامی را میتوان از منظر ایدئولوژی، دین، آزادیهای سیاسی یا سیاست خارجی نقد کرد؛ اما شاید بنیادیترین نقد همان چیزی باشد که در زندگی معمولی مردم دیده میشود: اقتصادی با تورم مزمن، جوانانی که ورودشان به بازار کار دشوار شده، زنانی که بخش بزرگی از ظرفیت اقتصادیشان بلااستفاده مانده، صدها هزار کودک بیرون از مدرسه، خانوادههایی که هزینه بیماری را مستقیماً بر دوش میکشند، منابع طبیعیای که با شتاب مصرف شدهاند و دستگاهی اداری که فساد در آن همچنان مسئلهای جدی است.حکومتها سرانجام با زبان خودشان داوری نمیشوند. ممکن است یک نظام خود را «حامی مستضعفان»، «عدالتمحور» یا «مستقل» بنامد؛ آنچه باقی میماند، نتیجهای است که پس از چند دهه در زندگی شهروندانش بر جای گذاشته است.و اگر قرار باشد روزی کارنامه جمهوری اسلامی در چند صفحه نوشته شود، بعید است بتوان این اعداد را از آن صفحات حذف کرد.@fargasht22➖➖➖🌾 @Naqdagin
توضیحات: تاریخِ آغازینِ اسلام، همانگونه که در کتاب مقدس آمده است «دستِ برنده، خون به پا میکند»، سرشار از روایتهایی از خشونت و جرایم بیشمار است؛ و این واقعیت، در تضاد با گفتارِ کسانی است که از اسلام دفاع میکنند و آن را دینی صلحآمیز میخوانند.من در این مقاله، روایتهایی را از تاریخ اسلام بیان میکنم که گواهی بر خشونتِ مسلمانان در صدر اسلام است؛ همانگونه که در مزمورها آمده است «خونریزی، عدالت را خدشهدار میکند». در این روایتها خواهید دید که برخلاف آنچه میگویند که اسلام دین صلح است و در آن آزادی بیان وجود دارد، در صدر اسلام و نزد محمد، چنین نبود.✍️نویسنده: scientist polymath
18 و 19 دو عددی که می تونه منو همیشه تو فکر فرو ببره، حدی وقتی توی ساعت گوشی نمایش داده میشه
سخنی در باره توجیه ناموجهشیاد نامیدن علی شریعتی آنهم با شواهد و دلایل روشن، به جای پاسخگویی مستدل، هجمه گستردهای را از سوی طرفداران وی بر انگیخت که عمدتاً ناظر بر توجیه شیادی وی بود. برای این توجیه نه تنها به طور سبکسرانه به افلاتون و سقراط بلک به نیچه و حتی خالهای در زیدآبادمتوسل شدند تاثابت کنند کار او به رغم آن دلایل و شواهد شیادی نبوده است.البته در صدر این هجمه یک به اصطلاح فیلسوف روشنفکری دینی قرار داشت که در نوشتهای آکنده از خشم و هتاکیِ بی پرده، شهرت خود را از دباغی به خیاطی ارتقاء داده بود و باری دیگر بر قصد خود بر دوختن زبان آزادیخواهان تاکید میورزید. بگذریم از اینکه شریعتی فیلسوفان را پفیوزان تاریخ میدانست! به هر حال، این دستپاچگی و شتابزدگی در توجیه شیادی علی شریعتی را از سوی طرفداران وی چگونه میتوان توضیح داد؟به نظر میرسدپذیرفتن شیادی علی شریعتی برای کسانی که حداقل روزگاری طرفدار وی بودهاند آنچنان برای وجدانشان سنگین است که هرگز زیر بار آن نخواهند رفت، چراکه پذیرفتن چنین حقیقتی به این معنی است که همه یا بخشی از عمرعزیز خود را در دنیایی دروغین به هدر دادهاندو بازیچه مغالطههای یک شیاد بودهاند.