https://x.com/drahimloo/status/2088149128404504919?s=52&t=vVj1W75ynQ_Igayr6BBbWgتحلیل گفت‌وگوی سقاب…

x.com/drahimloo/status/208814912840450491… گفت‌وگوی سقاب اصفهانی درباره بنزین؛ 💢سه نکته کلیدیسقاب اصفهانی در گفت‌وگوی ویژه خبری سه ویژگی بارز داشت:اول، تقریباً تمام مسئولیت را به وضعیت فعلی و دولت مستقر نسبت داد و هیچ اشاره‌ای به ریشه‌های تاریخی ناترازی بنزین نکرد. سیاست‌های قیمت‌گذاری دهه‌های قبل، رشد بی‌رویه ناوگان و کیفیت پایین خودروسازی از گذشته نادیده گرفته شد.دوم، همراهی مجری (سحر امامی) بیش از حد معمول بود. سوال‌ها بیشتر جنبه کمک‌کننده داشت تا چالش جدی و فضای برنامه به سمت توجیه مدیریت‌شده متمایل شد.سوم، بخش زیادی از صحبت‌ها بازگویی بدیهیات شناخته‌شده بود؛ مصرف بالای ایران نسبت به استاندارد جهانی، نقش خودروهای پرمصرف و هزینه واردات. تفاوت در این بود که این‌بار یک مقام رسمی با شفافیت آماری نسبی آن را بیان کرد.جمع‌بندی: صداقت ظاهری و شفافیت آماری نسبت به استاندارد معمول بهتر بود، اما عمق تحلیلی و مسئولیت‌پذیری تاریخی ضعیف باقی ماند.💢سه نقد محتوایی به راه‌حل‌های مطرح‌شده برای ناترازی بنزین۱. کسری بودجه و فشار به مردمآیا راه‌های دیگری غیر از فشار مستقیم به مردم وجود ندارد؟ گزینه‌هایی مانند مقابله جدی با قاچاق، اصلاح یارانه‌های صنعتی و تجاری، افزایش بهره‌وری پالایشگاه‌ها و مدیریت مصرف ناوگان دولتی کمتر مورد توجه قرار گرفت. تمرکز صرف روی سمت تقاضا، هم ناعادلانه است و هم پایدار نیست.۲. درآمد ارزی و قاچاق سوختبرآوردها نشان می‌دهد روزانه ۱۵ تا ۲۱ میلیون لیتر سوخت از کشور قاچاق می‌شود (معادل سالانه ۵ تا ۸ میلیارد دلار). تبدیل حتی بخشی از این جریان به صادرات رسمی، هم درآمد ارزی ایجاد می‌کند و هم فشار داخلی را کاهش می‌دهد. سکوت درباره این موضوع قابل تأمل است.۳. هدررفت خودروهای فرسوده و تک‌سرنشیناعداد اعلامی درباره سهم این بخش احتمالاً کمتر از واقعیت است. خودروهای فرسوده و الگوی تک‌سرنشینی در کلان‌شهرها سهم بسیار بالایی در مصرف دارند. بدون اسقاط گسترده و الزام استانداردهای سخت‌گیرانه، کاهش پایدار مصرف دشوار خواهد بود.💢فرضیه تاریخی؛ اگر منابع فساد صرف زیرساخت می‌شداگر منابع حاصل از پرونده‌هایی مانند بابک زنجانی، اختلاس خاوری، چای دبش، ارزهای رفع تعهد نشده و سوءاستفاده‌های مشابه از سال ۱۳۹۰ به بعد صرف نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، توسعه حمل‌ونقل عمومی و توسعه پالایشگاه‌ها می‌شد، وضعیت امروز متفاوت بود.با ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری هدفمند می‌شد ظرفیت قابل‌توجهی به تولید بنزین اضافه کرد و بخش مهمی از ناوگان را نوسازی نمود. نتیجه محتمل: کاهش شدید یا حتی حذف ناترازی فعلی، کاهش فشار ارزی و بودجه‌ای و گزینه صادرات به‌جای واردات.البته تحقق کامل این سناریو نیازمند اصلاح همزمان نظام یارانه‌ها، ارتقای استاندارد خودروسازی و مقابله ساختاری با قاچاق نیز بود. صرف جابه‌جایی پول بدون تغییر حکمرانی، تضمینی برای نتیجه مطلوب ایجاد نمی‌کرد. با این حال، مقیاس فرصت از دست‌رفته بسیار بزرگ و غیرقابل‌انکار است.💢انحصار صنعت خودرو؛ ستون پنهان ناترازی بنزینصنعت خودروی ایران یکی از ریشه‌ای‌ترین عوامل ساختاری ناترازی بنزین است. انحصار نسبی ایران‌خودرو و سایپا همراه با محدودیت طولانی‌مدت واردات، منجر به تولید و تحمیل خودروهای گران، بی‌کیفیت و پرمصرف به بازار شده است.میانگین مصرف سوخت خودروهای داخلی معمولاً ۲۰ تا ۳۰ درصد (و در برخی موارد بیشتر) از استانداردهای جهانی بالاتر است. پلتفرم‌های قدیمی، ضعف تحقیق و توسعه و نبود رقابت واقعی، این وضعیت را تثبیت کرده است.ممنوعیت یا محدودیت واردات خودروهای استاندارد، عملاً انحصار را تقویت و مردم را مجبور به خرید محصولات پرمصرف کرده است. تا زمانی که این انحصار شکسته نشود و استانداردهای سخت‌گیرانه مصرف سوخت اعمال نگردد، سیاست‌های سهمیه‌بندی یا افزایش قیمت بنزین فقط مسکن موقت خواهند بود.ناترازی بنزین نتیجه ترکیبی از فساد منابع، حکمرانی ضعیف انرژی و انحصار مخرب در صنعت خودرو است.t.me/eghtesademaa