*امید،؛ احساس یا مهارت*اگر از ده مدیر بپرسید «امید یعنی چه؟»، احتمالاً هشت نفرشان یک تعریف مشابه می…
انتشار: 2026/08/02 13:12 UTCدریافت: 2026/08/08 15:25 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 15:25 UTC
*امید،؛ احساس یا مهارت*اگر از ده مدیر بپرسید «امید یعنی چه؟»، احتمالاً هشت نفرشان یک تعریف مشابه میدهند:احساس خوشبینی، یک حالت روحی مثبت که گاهی هست و گاهی نیست.این تعریف، از نظر روانشناسی، دقیق نیست؛ و شاید به همین دلیل، اکثر برنامههای «تابآوری سازمانی» اثر ماندگاری ندارند.بر اساس *نظریهی امید* (Hope Theory) چارلز اسنایدر در Journal of Personality and Social Psychology امید این گونه تعریف شده : *«حالتی انگیزشی مثبت که بر پایهی تعامل بین سه عنصر شکل میگیرد: هدف، مسیر، و عاملیت.»*1_ *هدف (Goal)* امید بدون یک هدف مشخص و ارزشمند معنا ندارد؛ هدف بایستی بهقدر کافی چالشبرانگیز باشد تا انگیزه بسازد، و بهقدر کافی واقعبینانه باشد تا باورپذیر بماند.2_ *تفکر مسیر (Pathways):* توانایی تولید یک یا چند مسیر عملی برای رسیدن به هدف، و مهمتر، توانایی یافتن مسیر جایگزین وقتی مسیر اول با مانع روبهرو میشود. همین بُعد است که امید را از خوشبینی صرف جدا میکند؛ خوشبینی فقط به «نتیجهی خوب» باور دارد، بدون برنامهای برای رسیدن به آن.3_ *تفکر عاملیت (Agency):* باور فرد به توانایی خودش برای شروعکردن و ادامهدادن حرکت در مسیر انتخابشده؛ انرژیای که در مواجهه با مانع، به تلاش مجدد سوق میدهد، نه واگذاری.نکتهی کلیدی اینجاست: این سه مؤلفه، برخلاف خلقوخو یا خوشبینی ذاتی، قابل سنجش و قابل مداخلهاند. دن توماسولو، روانشناس بالینی و پژوهشگر دانشگاه کلمبیا، در Learned Hopefulness (۲۰۲۰) همین چارچوب را به محیط سازمانی تعمیم داد: چون امید یک فرایند شناختی است، نه یک ویژگی ذاتی، میتوان آن را با تمرینهای مشخص در تیمها تقویت کرد؛ نه با یک کارگاه دو ساعته یا تلقین مثبت.چگونه :1_ *هدفگذاری واضح* از طریق ساختار جلسات یکبهیک تقویت میشود؛ وقتی جلسه با «دقیقاً به کجا میخواهیم برسیم» شروع میشود، نه فقط با «چطور پیش میرویم».2_ *تفکر مسیر* یعنی تیم از قبل بداند اگر مسیر اول جواب نداد، مسیر دوم چیست؛ همین آمادگی، خودش منبع امید است.3_ *تفکر عاملیت* با دیدهشدن پیشرفتهای کوچک تقویت میشود. پژوهشی در هارواذد بیزنس نشان داد: کوچکترین پیشرفت قابلمشاهده، قویترین محرک انگیزه است؛ قویتر از پاداش، قویتر از تشویق کلامی.این الگوییست که در جلسات کوچینگ اجرایی زیاد میبینم؛ بهخصوص در سطح مدیران ارشدی که غالبا فضایی برای پردازش فشار روزانه نداشتهاند، و همین نبود فضا، پیش از هر چیز دیگری، مانع اصلی رشدشان بوده است.اگر تجربهای مشابه داشتهاید، خوشحال میشوم بخوانم.✍صفیه_سرگلزایی | لیدرشیپکوچ | کوچ اجرایی | روانشناس💎 با مدیران شایسته همراه شوید🆔@Competentmanagers

