مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران🖊کاظم موسوی بجنوردیرئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی🗓روزنامۀ اعتماد…
انتشار: 2026/08/11 08:52 UTCدریافت: 2026/08/16 17:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 17:45 UTC
مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران🖊کاظم موسوی بجنوردیرئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی🗓روزنامۀ اعتماد، شمارۀ ۶٣٩١، سهشنبه، بیستم مرداد ١۴٠۵، صفحۀ یکجنبش مشروطه در ١٢٠ سال پیش با آرزوی عدالت جان گرفت و سپس گسترش مفهومی و شکلی یافت و تبدیل به خواستی ملی برای ورود به جهانی نو شد؛ جهانی که نه فقط پارلمان، قانون و حقوق و آزادیهای اساسی طلب میکند که اساساً نگاهی نو و دگرگونشده به خودِ انسان و مفاهیم مُقَوِم جامعه دارد. در حقیقت مشروطه بسان پلی بود که ایران را از دنیای سنتی و کهن به عصری مدرن رهنمون کرد. بهراستی زمینهساز و سبب بنیادین مشروطه ایران را باید در مواجهۀ تکاندهندۀ نخبگان ایرانی با ترقی ملل اروپایی و بعدتر در میان آسیاییها، در ژاپن جستوجو کرد. اساس جنبش مشروطیت را میتوان پاسخی به عقبماندگی ایران و آغاز کوششها به جانب ترقی جامعه دانست و این تکاپو تا امروز همچنان ادامه یافته است. حال، اگر قصد صورتبندی کلی از اهداف مشروطیت در میان باشد، میتوان آن را به سه مرحله تقسیم کرد: نخست: مطالبۀ عدالتخانه که نقطۀ آغاز جنبش مشروطیت بود.دوم: مرحلۀ تکامل آن، که به تشکیل پارلمان، قوانین مدرن و طلب حقوق و آزادیهای اساسی رسید.و سوم: مرحلۀ نهایی و هدف غایی که همانا آرزوی ترقی و توسعۀ ایران بود. کوشش برای تشکیل پارلمان، قانون اساسی، دولت-ملت مدرن، دولت مرکزی قدرتمند، مقابله با هرجومرج و بینظمی و غیره، همه و همه راه حلهایی برای رفع عقبماندگی و نیل به جامعهای مترقی بوده است که البته با چالشهای گوناگونی روبهرو شد.در رسالهها، کتابها و نطقهای اندیشمندان عصر مشروطه پیوسته در باب لزوم رفع عقبماندگی و نیل به جامعهای پیشرفته سخن به میان آمده است. از جمله ناظمالاسلام کرمانی در جلسۀ مشروطهخواهان گفته است: «چرا به وضعیت جهان نگاه نمیکنید؟ اینجا مثال ژاپن است، ملتی آسیایی که خود را ارتقا داده و عملکردهای برجستهای نشان میدهد.»در جای دیگر مخبر السلطنۀ هدایت گفتوگوی میرزاعلیاصغرخان اتابک اعظم را با ایتو هیروبومی (از معماران اصلاحات مِیجی) را نقل میکند که «ایتو» نقش اعزام دانشجویان به اروپا و آمریکا و سپس تأسیس مدارس را در پیشرفت ژاپن برجسته میداند. مطالبی اینچنین در اشاره به ترقی سایر ملل نزد مشروطهخواهان بسیار است و نشان از نقطۀ کانونی توجه اندیشمندان مشروطه به مقولۀ پیشرفت دارد. بهویژه اصلاحات مِیجی و شتاب حیرتانگیز ترقیخواهانه در ژاپن، تأثیری شگرف بر روشنفکران عصر مشروطۀ ایران داشت و جالب آنکه همچنان تا امروز نیز ژاپن الگویی برای توسعۀ ایران فرض میشود. در واقع از زمان عباسمیرزا و سپس امیرکبیر و میرزاحسینخان سپهسالار و دیگران تا انقلاب مشروطه و بعد از آن پیوسته اندیشۀ ترقیخواهی و رفع عقبماندگی نزد رجال پیشرو اولویتی روزافزون مییافت تا عاقبت روشنفکرانی چون فروغی و تقیزاده با مشاهدۀ هرجومرج اجتماعی، ضعف دولتها و عدم توفیق اولیه دراهداف مشروطه، به این جمعبندی رسیدند که برای تحقق جامعهای مدرن و مترقی باید نخست دولتی متمرکز و قدرتمند شکل گیرد و بدینسان عصری جدیددر ایران آغاز شد، که استبداد را در جامهای نوین عرضه میکرد. از آن زمان تا امروز پس از یکصدوبیست سال، پرسشی همچنان بیپاسخ مانده است؛ جامعۀ ایران چگونه میتواند به توسعهای پایدار و بادوام برسد؟چگونه بایستی اجماع نخبگان بر مسیری مشخص از توسعه قرار گیرد و آرزوی توسعه چه وقت، چگونه و با چه سازوکاری به ثمر خواهد رسید. همه میدانیم در جهان امروز رفاه شهروندان در گرو توسعۀ پایدار است. لیکن هنوز به اتفاق نظری ملی برای حرکت پرشتاب به جانب توسعه نرسیدهایم. بیگمان نشانههای چنین عزمی هویدا شده است.ضروری است تبیین شود دولت_ملت (و ملت_شهروند) ماهیتاً امری مدرن و برشالودۀ یک «پیمان جمعی و اخلاقی» میان انسانهای برابر، میتواند پدیدار شود. لازم است به خود یادآور شویم، در دوران جدید، ملت بودن انتخابی آگاهانه است. مآلاً مشروعیتِ آن از بنیاد میباید بر اخلاق و اصول حقوق بشر استوار باشد.آنچه ملتی را به غایت همبسته و پایدار میکند، عدالت بهمثابۀ انصاف، نفی تبعیض در اشکال مختلف، احترام به حقوق و آزادیهای اساسی، دموکراسی، همزیستی، مدارا، بردباری فرهنگی و هویتی و به رسمیت شناختن شیوۀ زیست دیگری است. هیچ گچیز مقدم بر نیکبختی تکتک انسانها نیست و پاسداشت این «ما بهعنوان یک ملت» جز به نام و در چارچوب اخلاق میسر نیست. بدین صورت میتوانیم در راه توسعۀ پایدار و رفاه همۀ ساکنان ایران، همپیمان شویم.باور دارم بزرگترین عامل همبستگی ملیِ ایرانِ جدید، میتواند اتحاد حول محور توسعۀ کشور و در پی آن ایجاد رفاه و فرصتهای برابر برای همۀ شهروندان باشد.@cgie_org_ir
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 5 بازدید تازه در ساعت در این نمونهنخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- کانال چالش صنفی معلمان ایران · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۱ مرداد ۱۴۰۵، ۵:۴۰
- مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامى · تطابق دقیق — ۲۳ مرداد ۱۴۰۵، ۲۳:۵۱
- طبیعت 🌱 · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۱:۴۴
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامى
پیام تسلیت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در پی درگذشت «سیدجلال حسینی بدخشانی»▪️دبا: «سیدجلال حسینی بدخشانی»، پژوهشگر تاریخ و فلسفۀ اسلامی و عضو مؤسسۀ مطالعات اسماعیلی لندن در ٨۵ سالگی درگذشت.▪️بههمینمناسبت رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پیام تسلیتی صادر کرد:انّا لِلَّه وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُون ▪️«درگذشت دانشمند و محقق برجسته، دکتر سیدجلال حسینی بدخشانی برای فرهنگ و دانش ایران واقعهای بسیار اندوهبار است. ▪️ایشان سالهای متمادی از همکاران مؤسسۀ مطالعات اسماعیلی لندن و نیز دانشنامۀ اسلامیکا بود و ما از فیض دانش او بهرهمند بودیم.▪️فقدان آن پژوهشگر کممانند را به همسر و خانوادۀ ارجمندش تسلیت میگویم و از درگاه حضرت حق برای ایشان غفران و رحمت و برای بازماندگان صبر و شکیبایی مسألت میکنم.»کاظم موسوی بجنوردی٢۴ مرداد ١۴٠۵@cgie_org_ir
گزارش تصویری نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشهٔ توسعه در ایران» - شمارهٔ (۲)@cgie_org_irگزارش تصویری نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشهٔ توسعه در ایران» - شمارهٔ (۲)@cgie_org_ir
گزارش تصویری نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشهٔ توسعه در ایران» - شمارهٔ (۱)@cgie_org_irگزارش تصویری نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشهٔ توسعه در ایران» - شمارهٔ (۱)@cgie_org_ir
نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران»♦️دبا: نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران» بهمناسبت یکوصدوبیستمین سال امضای فرمان مشروطیّت برگزار میشود.🔸در این مجلس که اسماعیل شمس دبیر علمی آن است، کاظم موسوی بجنوردی، منصوره اتّحادیّه، مصطفیٰ محقّق داماد، احمد مسجدجامعی، علی بهرامیان، نصرالله صالحی، داریوش رحمانیان، اسماعیل حسنزاده، حسن حضرتی، علیرضا ملّایی توانی، عبّاس قدیمی قیداری، جواد مرشدلو و گودرز رشتیانی سخن خواهند گفت.🔹نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران» یکشنبه، ١٨ مرداد، ساعت ١۵ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به نشانی نیاوران، کاشانک، شمارۀ ٢١٠ تشکیل میشود.@cgie_org_ir
@cgie_org_irفراخوان هشتمین همایش ملّی زبانها و گویشهای ایران (گذشته و حال) ♦️دبا: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی با همکاری انجمن ایرانشناسی هشتمین همایش ملّی زبانها و گویشهای ایران (گذشته و حال) را برگزار میکند.🔸مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامى (مركز پژوهشهاى ايرانى و اسلامى) که تا كنون موفق به برپايى هفت دوره همايش ملی زبانها و گويشهاى ايران شده است و مجموعه مقالات آن را منتشر ساخته است، افتخار دارد هشتمین همایش ملی زبانها و گویشهای ایران (گذشته و حال) را برگزار کند.🔸از کلیۀ علاقهمندان به ارائۀ مقاله در این همایش دعوت میشود چکیده و اصل مقالۀ خود را طبق تاریخهای مذکور در پایین، به نشانی پست الکترونیک [email protected] ارسال کنند. همچنین ضروری است متقاضیان محترم در تارنمای همایش به نشانی icild.cgie.org.ir نامنویسی کنند.🔸مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی همۀ فرهیختگان، استادان و دانشجویان ارجمند را برای ارائۀ دستاوردهای علمی خود در شناسایی زبانها و گویشهای ایران فرامیخواند. بدیهی است برگزارکنندگان این همایش تمامی زبانها و گویشهای جاری در این سرزمین را پاس میدارند و مشتاق دریافت حاصل پژوهشهای ارزشمند در این زمینه خواهند بود.🔸شایان ذکر است مقالات پذیرفتهشده در این همایش تأییدیۀ ISC (پایگاه استنادی جهان اسلام) دریافت میکند و در مجموعه مقالات هشتمین همایش ملی زبانها و گویشهای ایران چاپ و منتشر خواهد شد.🔹اهداف همایش:- آشنایی با آخرین دستاوردهای پژوهشی در زمینۀ زبانها و متون ایرانی باستان، میانه و نو- بررسی گسترۀ زبانهای ایرانی بهعنوان یکی از عوامل پیوند میان ملتهای منطقه- ایجاد انگیزه در پژوهشگران جوان برای پژوهشهای ژرف در عرصۀ زبانشناسی ایرانی🔹محورهای همایش:- پژوهشهای تازه در زمینۀ زبانها و متون ایرانی باستان (فارسی باستان، اوستایی)- پژوهشهای تازه در زمینۀ زبانها و متون ایرانی میانه غربی (پارتی و فارسی میانه)- پژوهشهای تازه در زمینۀ زبانها و متون ایرانی میانۀ شرقی (سغدی، ختنی، خوارزمی و بلخی)- پژوهشهای تازه در زمینۀ متون کهن فارسی از دیدگاه زبانشناسی- جغرافیای زبان فارسی- رابطۀ زبانهای ایرانی با دیگر زبانها درگذر تاریخ- پژوهشهای تازه در زمینۀ گویشهای ایرانی🔹ضوابط ارسال چکیدۀ مقاله:زبان اصلی همایش فارسی است، اما چکیدۀ مقالات به زبان انگلیسی نیز پذیرفته خواهد شد.تمامی مقالات پذیرفتهشده باید حاوی مطالب زیر باشند:- چکیدۀ مقالهها باید بین ٣٠٠ تا ۴٠٠ واژه بههمراه واژگان کلیدی در محیط word تنظیم شده باشد. همچنین هدف از نگارش مقاله مشخص شده باشد. 🔸زمان دریافت چکیدۀ مقالات: ٣١ شهریور ۱۴۰۵زمان دریافت اصل مقالات: ٣٠ آذر ١۴٠۵زمان دریافت اعلام نتایج: ۳۰ دی ١۴٠۵زمان اعلام نتایج مقالات: اسفند ١۴٠۵زمان برگزاری همایش: متعاقباً اعلام میشود.مکان برگزاری همایش: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی🔻 راههای تماس با دبیرخانۀ همایش: - نشانی محل دبیرخانه: تهران، میدان شهید باهنر(نیاوران)، خیابان شهید پورابتهاج، شمارۀ ۲۱۰، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی- تلفن همراه: ۰۹۱۲۲۱۷۹۶۷۲@cgie_org_ir