🔸 خانهای برای روشنفکری دینی🔹 مهدی معتمدیمهر🔹 گفتوگو با روزنامه هممیهن 🔹 ۱۳ مرداد ۱۴۰۱@Bonyadba…
انتشار: 2026/07/24 05:34 UTCدریافت: 2026/08/06 09:02 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/06 09:02 UTC
🔸 خانهای برای روشنفکری دینی🔹 مهدی معتمدیمهر🔹 گفتوگو با روزنامه هممیهن 🔹 ۱۳ مرداد ۱۴۰۱@Bonyadbazargan📌 مراد از روشنفکران دینی، آن جریان فکری، فرهنگی و اجتماعی است که بعد از شهریور ۱۳۲۰ توسط زندهیادان مهندس بازرگان، دکتر سحابی و آیتالله طالقانی پایهگذاری و عهدهدار رسالتی فراتر از نوگرایان اسلامی شد.📌 روشنفکران دینی بر خلاف سنتگرایان، اولاً گذشتهگرا نبودند و راهحل عبور از انحرافات را بازگشت به «سلف» نمیدیدند و بلکه نگاه به آینده داشتند و تداوم دینداریِ مومنِ مسلمانِ معاصر را در گرو سازگاری میان مفاهیم دنیای جدید مانند آزادی، حقوق بشر، عدالت اجتماعی و دمکراسی با ارزشها و مبانی اصیل دینی معرفی میکردند و دوم آن که باور داشتند، حرکت به سوی مدرنیته به جنبشی فراگیر و مردمی ارتقا نخواهد یافت، مگر آن که به پرسش «چرا توسعه نیافتهایم؟» پاسخ داده و در صدد بومی کردن مفاهیم عصر جدید برآییم و بومی شدن مفاهیم در ایران، یعنی ایرانیزه و اسلامیزه شدن. 📌 روشنفکری دینی از حیث آن که خود را موظف به نوسازی و تغییر در ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی از وضع موجود به وضع مطلوب میداند و به پذیرش مسئولیت اجتماعی در مسیر تحولات کلان جامعه قائل است و نیز از بابت تعهدی که به عنصر عقلانیت دارد، با روشنفکران سکولار اشتراکاتی عمیق دارد، اما از سوی دیگر، باور دارد که نوسازی اجتماعی و نیل به توسعه و دمکراسی، بدون همکنشی، همسویی و همافزایی با نوسازی در تمام بنیانهای اجتماعی و اقتصادی و سیاسی از جمله دین (به مثابه یک بنیان اجتماعی و نه صرفاً معرفتی الهیاتی) غیرممکن و ناپایدار است. 📌 چنانچه به نقش عظیم دکتر شریعتی و دیگر روشنفکران دینی ایران در مجموعه تحولات ناظر بر جنبش فراگیر و مردمی انقلاب اسلامی قائل باشیم، باید توجه کنیم که این ظرفیت انسانی هرگز بدون بهرهگیری از ظرفیت نهادیِ موسسه حسینیه ارشاد و پیش از آن، نهادهایی از این دست مانند کانون نشر حقایق اسلامی و نظایر آن به نتیجه نمیرسید. شریعتیِ منهای حسینیه ارشاد، فراتر از یک استاد دانشگاه نبود و طبیعتا نمیتوانست در کنار طبقات گوناگون مردم قرار گیرد و چنین نقش تحولبخشی را در عرصه عمومی ایفا کند. 📌 روشنفکران دینی همچنان توانستند نقش تحولآفرین خود را پس از انقلاب ادامه دهند. هم در عرصه سیاسی و هم در عرصه فرهنگی و دینی. طرح گفتمان اصلاحات سیاسی در همان بهمن ۱۳۵۷ با تکیه بر عناصری مانند قانونگرایی، حقوق بشر، دادرسی عادلانه، آزادی و دمکراسی و اثرگذاری بر ساختار قدرت و تبدیل «آزادیخواهی» به تراز گفتمان سیاسی غالب که بعدها در دهه هفتاد و متعاقب جلسات کیان و جنبش دوم خرداد تبلور یافت، مرهون همین حضور موثر است. 📌 جنبش اصلاحات در دوم خرداد ۱۳۷۶، تنها ظهور و بروز اجتماعی پیدا کرد اما پیش از آن هم وجود داشت و مطرح بود و به همین دلیل توانست جامعه و بسیاری از فعالان سیاسی را که در دهه نخست انقلاب، «آزادی» را لوکس و مطالبهای بورژوایی به حساب میآوردند، به اولویت «توسعه سیاسی» متقاعد سازد. 📌 حضور روحانیت در نهاد قدرت و سلطه برداشتهای رسمی از دین، بحرانی جدی بر سر راه پذیرش عمومی دین ایجاد کرد که امروزه از آن به دینگریزی نسل جوان تعبیر میشود و به یک عبارت، نه تنها روشنفکری دینی و بلکه کلیت دینداری را با بحران مواجه کرده است.@Bonyadbazargan📎متن کامل یادداشت را در لینک زیر مطالعه فرمایید:bit.ly/3zVchhf
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 1 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان
🔸 اراده قوی و خوی تسلیمناپذیری، مشخصترین ویژگی مهندس بازرگان در عرصه سیاست بود.🔹 مرور خاطرات مهندس مهدی بازرگان در گفتگو با غلامرضا نجاتی🔹 ایران فردا 🔹 شماره ۱۶🔹 اسفند ۱۳۷۳@Bonyadbazargan📌مشخص ترین ویژگى مهندس بازرگان در عرصه سیاست، اراده قوى و خوى تسلیمناپذیرى او بود. 📌بازرگان با چنین خصیصههایى در طول پنجاه سال زندگى سیاسى - به استثناى دوره بیست و شش ماهه به زمامدارى دكتر مصدق و نه ماه نخست وزیرى خود در حكومت موقت - پیوسته در صف اپوزیسیون و در پیشاپیش آن مبارزه كرد. 📌 صداقت، شفقت بالا، رعایت ادب و احترام در برخورد با مردم و بىتكلفى در زندگى خصوصى، او را مورد احترام و محبت قرار مىداد.📌 بازرگان، به عنوان یك روشنفكر مذهبى داراى تحصیلات عالى در فرانسه، پایهگذار جنبش اسلامى در دانشگاهها بود. 📌 به اعتقاد او، اتحاد نیروهاى سیاسى در جهت مقصد و هدف مشترك، ملازم با محرك مشترك داشتن نیست هر گروه و جمعیتى مىتواند محرك (ایدئولوژى) خاص خود را داشته باشد و با دیگر گروهها جبهه مشترك برقرار كند.📌 محرك و انگیزه او و همفكرانش در اتحاد با دیگر نیروهاى سیاسى و در فعالیتهاى ضداستبدادى، مبانى و معتقدات مذهبى-اسلامى بود@Bonyadbazargan📎متن کامل یادداشت را در لینک زیر مطالعه فرمایید:telegra.ph/NAI-07-23-5
🔸 بازرگان و «جدی گرفتن دنیا»🔹 یکی از مهمترین دغدغههای روشنفکری دینی، جدی گرفتن دنیا بوده است.🔹 به گفته دکتر عبدالکریم سروش، این عنصر در اندیشه و آثار مرحوم مهندس مهدی بازرگان برجستگی ویژهای دارد.@Bonyadbazargan📌 بازرگان معتقد بود مسلمانان مدتهاست از جدی گرفتن دنیا غافل ماندهاند و دیگران به جای آنان دنیا را جدی گرفتهاند.📌 اما جدی گرفتن دنیا، به معنای خوشگذرانی، غارت و غنیمتبردن نیست؛📌 بلکه نخستین گام آن، شناخت دنیا، تاریخ و انسان است.📌 بازرگان؛ روشنفکری دینی، دینداری و مواجهه مسئولانه با جهان.🎥 بخشی از سخنان دکتر عبدالکریم سروش درباره جایگاه مهندس مهدی بازرگان در تاریخ روشنفکری دینی معاصر ایران.@Bonyadbazargan
🔸 بخشی از شخصیت ما، حاصل ژن، وراثت و شرایطی است که هیچ نقشی در انتخابشان نداشتهایم.🔸 اما از جایی که وارد جامعه میشویم، انتخابهای ما آغاز میشوند؛ انتخاب رشته و دانشگاه، شغل، ازدواج، دوستان و حتی عضویت در گروهها و جریانهای فکری.🔸 از این نقطه به بعد، اراده ماست که تعیین میکند از آن سرمایه اولیه برای رشد و تکامل شخصیت استفاده کنیم یا اجازه دهیم همانگونه باقی بماند!@Bonyadbazargan🔹 مهندس ابوالفضل بازرگان🔹 شبِ محمد توسلی و پاسداشت از یک عمر تکاپو در مسیر آزادی🔹 ۱۲ آذر ۱۴۰۴ 🔹 خانه هنرمندان ایران🔹 فصلنامه خاطرات سیاسی@Bonyadbazargan
🔶 فراخوان پنجمین «جایزه کتاب سال مهندس مهدی بازرگان»🔹 بنیادفرهنگی مهندس مهدی بازرگان با هدف پشتیبانی از نویسندگان، مترجمان و ناشرانی که در عرصهٔ اصلاح فرهنگی، ترویج مردمسالاری و تبیین اندیشههای روشنفکری دینی فعالیت دارند، پنجمین دورهٔ جایزه کتاب سال مهندس مهدی بازرگان را برگزار میکند.📚 حوزههای آثار قابل پذیرش:🔸 روشنفکری دینی🔸 اصلاح فرهنگ استبدادی و بسط دموکراسی🔸 تقویت جامعهٔ مدنی📖 شرایط:آثاری که برای نخستینبار در سال ۱۴۰۴ (چاپ نخست) در یکی از محورهای یادشده چاپ و منتشر شدهاند، میتوانند در این دوره شرکت کنند.🗓 مهلت ارسال آثار:تا پایان مردادماه ۱۴۰۵نشانی ارسال پستی:تهران، خیابان شهید مطهری، بعد از قابوسنامه،نرسیده به چهارراه مفتح، ساختمان ۲۴۰، طبقهٔ پنجم، واحد ۲۴کد پستی: ۷۳۵۶۸-۱۵۸۸۸شماره تماس: ۸۸۳۱۲۸۹۳ایمیل:mehdibazargan2@gmail.comنشانی در پیامرسانها:@Bonyadbazargan1373🔹 همچنین به دلیل جنگ تحمیلی و شرایط خاص کشور، مراسم اهدای جوایز برگزیدگان چهارمین دوره جایزه کتاب سال مهندس مهدی بازرگان همزمان با برگزاری پنجمین دوره این رویداد فرهنگی برگزار خواهد شد.@Bonyadbazargan
🔸 نخستین و واپسین دیدار؛ 🔸 روایتی شنیدنی از دکتر عبدالکریم سروش درباره مهندس مهدی بازرگان📌 دکتر عبدالکریم سروش در این ویدیو، از نخستین آشنایی و آخرین دیدار خود با مهندس مهدی بازرگان روایت میکند؛📌 خاطرهای شنیدنی و تأملبرانگیز که گوشهای از شخصیت و منش این اندیشمند و سیاستورز برجسته را به تصویر میکشد.@Bonyadbazargan
🔸 مصدق، بازرگان و مشروطه خواهی🔹 دکتر ابراهیم یزدی🔹 ویژهنامه شرق 🔹 ۲۵ اسفندماه ۱۳۸۳🔹 مجموعه آثار - جلد هفتم@Bonyadbazargan📌 يک معنای مشروطه خواهی «هوادار مشروطه سلطنتی» بودن و يک معنای ديگر آن «قانون گرايی» است. 📌 واژه مشروطه در عصر انقلاب مشروطيت معادل واژه كنستيتوسيون Constitution فرانسه وارد ادبيات سياسی ايران گرديده است.📌 اما اين واژه در فرانسه و انگليسی به معنای «قانون اساسی» است. 📌 واژه مشروطه معنای قانون اساسی را افاده نمیکند، بلکه نقش يا کارکرد آن را، که مقيد و مشروط بودن قدرت حاکم، رئيسجمهور، پادشاه، رهبر و ... را نشان ميدهد.📌 اما قانون اساسی نقش کارکردی به مراتب فراتر از اين دارد. در ادبيات سياسي جديد كنستيتوسيوناليست Constitutionalist کسی است که به مشروط بودن قدرت چه در نظام پادشاهی و چه در نظام جمهوری، در چارچوب يک قانون اساسی مدون، به عنوان يک قرارداد يا ميثاق اجتماعی، اعتقاد دارد.📌 اصطلاح دموکراسي مشروطه (Constitutional Democracy) با همين معنا به کار ميرود. 📌 دموکراسی بدون يک ميثاق اجتماعی ملی، يعنی قانون اساسی، نه معنا و مفهوم دارد و نه شکل ميگيرد.📌 واژه «مشروطه» با اين معنا، در برابر نظامهای استبدادی كه فاقد محتوا و ساختارهای قانونمند میباشند به كار ميرود. 📌 در بسياری از کشورهای جهان هم حکومتهای پادشاهی استبدادی وجود دارند و هم جمهوریهای استبدادی (نظير مصر، سوريه، پاکستان و يا جمهوریهای تازه مستقل در آسيای مرکزي). 📌 هيچ يک از شخصيتهای ملی فعال سياسی نگفته است که شاه بايد مظهر حاکميت ملی باشد و يا «حکومت در دست نخست وزير باشد»، حاکميت در دست شاه. خواست اصلی مليون اين بود که به موجب قانون اساسی شاه بايد سلطنت کند نه حکومت. 📌 شاه در قانون اساسی مشروطه مقامی غيرمسئول بود و هيچ حقی نه به عنوان حکومت و نه به عنوان حاکميت برای وی پيشبينی نشده بود.📌 مصدق نماد برجسته اصلاحطلبی بود.📌 مشروطه خواهی به معنای التزام به قانون اساسی و مقيد بودن به حركت در چارچوب قانون اساسی محور اصلی تفكر سياسی مصدق بود.📌 برخي كه خود را هم مصدقی میدانند از وی به عنوان يك انسان والای تاريخی ياد ميكنند و تجليل مینمايند.📌 درحالی كه به نظر ما مصدق و بازرگان يك شخصيت يا منش هستند. منش سياسي مصدق، قانونگرايی-اصلاحطلبی، منش زندهای است كه امروز هم كاركرد دارد. 📌 با اين نگاه به مصدق اين سئوال مطرح میگردد كه اگر امروز مصدق حضور داشت در برابر وضعيت بحرانی كشورمان چه راهكارهايی را به ملت پيشنهاد ميداد؟ 📌 آيا مصدق نگاه به بيرون و چشم دوختن به قدرتهای خارجی برای تغييرات در ساختار حقوقی نظام را مطرح ميكرد، يا اينكه با استفاده خردورزانه از شرايط بيرونی به طرح سياستهای اصلاحطلبانه خود میپرداخت. 📌 به اين معنا مسئله مصدق و مسئله بازرگان مسئله امروز همه میباشد.@Bonyadbazargan📎 متن کامل یادداشت را در لینک زیر مطالعه فرمایید:telegra.ph/NAI-08-03-3