🔵🔴 ایران فردا و تصمیم امروز ✍ مسعود نیلی/استاد برجسته اقتصاد سال ۱۳۹۷ نقطه عطفی بنیادین در تاریخ مع…
انتشار: 2026/08/09 19:34 UTCدریافت: 2026/08/11 18:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/11 18:05 UTC
🔵🔴 ایران فردا و تصمیم امروز ✍ مسعود نیلی/استاد برجسته اقتصاد سال ۱۳۹۷ نقطه عطفی بنیادین در تاریخ معاصر ایران است که مسیر حرکت کشور را بهطور اساسی تغییر داده است. از آن زمان تاکنون، شاخصهای کلان اقتصادی و اجتماعی شاهد تحولاتی بیسابقه بودهاند. نرخ ارز از ابتدای سال ۱۳۹۷ تاکنون، تقریبا ۵۰ برابر شده است. این در حالی است که در بازههای زمانی مشابه در گذشته، حداکثر ۴ برابر میشده است. این ۵۰ برابر شدن در مسیری هموار اتفاق نیفتاده و بهصورت ۷ بحران بزرگ ارزی، اقتصاد ایران را لرزانده است.سطح عمومی قیمتها در همین فاصله، کمی بیش از ۱۹ برابر شده، در حالی که در فاصلههای مشابه قبلی، حدودا ۳.۵ تا ۳.۸ برابر میشده است. در مورد خوراکیها، افزایش در مقیاس بیش از ۳۴ برابر است.تولید ناخالص داخلی از سال ۱۳۹۷ تاکنون رشد بسیار اندکی داشته و درآمد خالص ملی سرانه در همین فاصله، تقریبا ۱۲ درصد کاهش یافته است. در فاصله ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳، تقریبا ۱۶ میلیون نفر به جمعیت زیر خط فقر افزوده شده است. این رقم، هیچ مشابه قبلی ندارد.از سال ۱۳۹۸، حدود ۵ میلیون نفر به جمعیت در سن کار اضافه شده، اما میزان خالص اشتغال، تنها ۴۰۰ هزار نفر افزوده شده است. سالانه تنها ۵۷ هزار شغل جدید اضافه شده است. از کل جمعیت حدود ۶۶.۵ میلیون نفر در سن کار، حدود ۴۰ میلیون نفر وارد بازار کار نمیشوند و حدود ۲.۵ میلیون نفر هم بیکارند. بخش غالب جمعیت غیرفعال و بیکار را جوانان در بازه سنی ۲۰ تا ۲۹ سال تشکیل میدهند.به جمعیت زنان در سن کار، ۲.۶ میلیون نفر افزوده شده اما نه تنها به اشتغال زنان افزوده نشده، بلکه ۷۰۰ هزار شغل هم کاهش داشته است. تنها ظرف یک سال از بهار ۱۴۰۴ تا بهار ۱۴۰۵، حدود ۶۳۰ هزار نفر از شاغلان صنعت کاسته شده است. اشتغال ذره ذره افزوده شده طی ۸ سال، تنها در یک سال بر باد رفته است.سالهای ۱۳۹۷ به بعد، علاوه بر اقتصاد، بیشترین چگالی را از نظر حوادث و مصیبتها داشته است؛ آبان ۱۳۹۸، دی ۱۳۹۸، کرونا، ۱۴۰۱، جنگ ۱۲ روزه، حوادث دی ۱۴۰۴ و مرحله دوم جنگ، همگی روح و روان جامعه ایران را عمیقا تحت تاثیر قرار دادهاند.تداوم مسیر کنونی بدون توجه به این تغییرات بنیادی، پیامدهای فاجعهباری خواهد داشت. امروز دو رویکرد متضاد در حکمرانی کشور در تقابل هستند: نخست، رویکردی که حکمرانی را عرصه «جنگاوری» و مبارزه بیامان با قدرتهای جهانی میداند و دوم، نگاهی که اولویت اصلی را تأمین «آرامش، صلح و رفاه» در سایه عزت و استقلال ملی میبیند.در شرایطی که محدودیت منابع، تمامی متغیرهای اقتصادی، معیشتی و امنیتی را به یکدیگر پیوند داده، آینده ایران وابسته به انتخاب یکی از این دو مسیر بنیادین است؛ تصمیمی که در سالهای پیش رو، سرنوشت کشور را رقم خواهد زد./صنعت و اقتصادT.me/bestdiplomacy