در جماعت روشنفکری چپ، داریوش آشوری تا زمانی محترم است که در قفس همان قبیله بماند؛ بنویسد، ترجمه کند…
انتشار: 2026/08/06 17:46 UTCدریافت: 2026/08/11 14:30 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/11 14:30 UTC
در جماعت روشنفکری چپ، داریوش آشوری تا زمانی محترم است که در قفس همان قبیله بماند؛ بنویسد، ترجمه کند، واژه بسازد و بیندیشد، اما هرگز از مرزهای ممنوعهی آنان عبور نکند. کافی است با شاهزاده رضا پهلوی دیدار کند تا ناگهان نزدیک به هفتاد سال کار فکری و فرهنگیاش هیچ شود و دوستان دیرینهاش به او بگویند: «کاش مرده بودی!»این جمله فقط یک ناسزا نیست؛ خلاصهی اخلاق قبیلهای این جماعت است: داریوش آشوریِ مرده، مادامی که بتوان نامش را در ویترین روشنفکری چپ گذاشت، از داریوش آشوریِ زندهای که مستقل تصمیم میگیرد و با شاهزاده رضا پهلوی گفتوگو میکند، ارزشمندتر است. آنان جسدِ مطیع روشنفکر را به ذهن زنده و آزاد او ترجیح میدهند.ماجرای مجلهی «بخارا» از این هم رسواتر است. بنا بر گزارشهای منتشرشده، ویژهنامهای که بخارا برای داریوش آشوری آماده کرده و به چاپ رسانده بود، پس از انتشار خبر این دیدار توزیع نشد و نسخههای چاپشده را خمیر کردند. اگر علی دهباشی یا مجلهی بخارا این گزارش را نادرست میدانند، باید شفاف و بیپرده توضیح دهند که آن ویژهنامه چه شد و چرا منتشر نشد.اما اگر گزارش خمیرکردن درست باشد، کار دهباشی نه «احتیاط فرهنگی»، بلکه ورشکستگی اخلاقی است. تجلیل از یک اندیشمند تا زمانی که مطابق پسند سردبیر رفتار کند، تجلیل از اندیشه نیست؛ پرورش روشنفکر تزئینی و فرمانبردار است. اینکه برای آشوری ویژهنامه چاپ کنید و چون با شاهزاده رضا پهلوی دیدار کرده، آن را خمیر کنید، یعنی ارزش دهها سال کار فکری او را با معیار وفاداری سیاسی خود بسنجید.عکسالعمل بخارا، در این صورت، از دشنام «کاش مرده بودی» چندان دور نیست: یکی آرزو میکند آشوری پیش از دیدار مرده بود و دیگری حاصل تجلیل از او را پس از دیدار به خمیر کاغذ تبدیل میکند.این همان «هبوط از بهشت روشنفکری به زمین ملیگرایی» است: لحظهای که روشنفکر از قبیله جدا میشود، حق انتخاب پیدا میکند و درمییابد ایران و منافع ملت ایران از رضایت محفلهای فرسوده مهمتر است. برای جماعتی که از آزادی سخن میگوید اما استقلال فکری اعضای خودش را تحمل نمیکند، روشنفکر خوب، روشنفکر مرده است؛ یا دستکم روشنفکری که جرئت نکند برخلاف فرمان قبیله زندگی کند.پینوشت:جناب علی دهباشی!اگر ماجرای خمیر کردن بخارا شمارهی ویژه داریوش آشوری به دست شما واقعیت ندارد پس شما مخاطب این نوشته من نیستی. به قول مولانا:ور ز جالینوس این گفت افتراستپس جوابم بهر جالینوس نیست✅@behzadmehrani77





