دربارهٔ واژهٔ غلیان / قلیانچنانکه دیگران نیز گفتهاند، غَلْیان / قَلْیان برگرفته از واژهٔ عربیِ غَ…
انتشار: 2026/07/22 07:29 UTCویرایش: 2026/08/01 00:05 UTCدریافت: 2026/08/01 00:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:05 UTC
دربارهٔ واژهٔ غلیان / قلیانچنانکه دیگران نیز گفتهاند، غَلْیان / قَلْیان برگرفته از واژهٔ عربیِ غَلَیان به معنی «جوشش» است. زیرا بههنگام تدخین غلیان، آب در مخزن آن غلغل میکند (عبدالرحیم ۱۴۰۱، ذیل غلیون). آنچه نگارنده ندیده در جایی گفته شود این است که در فارسی، حذف واکۀ a از هجای دومِ وامواژهای عربی و ادغام هجای اول و دوم نمونههای دیگری هم دارد، مانند جَرْیان (از عربیِ جَرَیان) و جَوْلان (فارسی معاصر: jo:lân؛ از عربیِ جَوَلان) و حَیوان (از عربیِ حَیَوان) و دَوْران (فارسی معاصر: do:rân؛ از عربیِ دَوَران) و غَثْیان (از عربیِ غَثَیان) و هَذْیان (از عربیِ هَذَیان). در عربی واژهٔ غلیون نیز کاربرد دارد (Wehr 1994, p. 799: water pipe, narghile, hubble-bubble). غلیون برگرفته از صورت شکستهٔ غَلْيون / قَلْيون در فارسی است (عبدالرحیم ۱۴۰۱، ذیل غلیون).منابع عبدالرحیم، ف. (۱۴۰۱)، فرهنگ واژههای دخیل در زبان عربی معاصر و لهجههای آن، ترجمه و تحشیهٔ محمدعلی سلمانی مروست و فاطمه جمشیدی، تهران، امیرکبیر. Wehr, Hans (1994), A Dictionary of Modern Written Arabic (Arabic-English), Edited by J. Milton Cowan, 4th Edition, Otto Harrassowitz.١۴۰۵/۰۴/۳۰▫️فرهاد قربانزاده@azvirayesh
پستهای تلگرام — از ویرایش
دربارۀ واژۀ ماسالاچای ماسالا نوعی نوشیدنی هندی است که از چای و شیر و شکر و برخی دیگافزارها (ادویهها) تهیه میشود. ماسالا در چند سال گذشته از انگلیسی وارد فارسی شدهاست. این واژه برگرفته از واژۀ مصالح (جمعِ مصلحة) است. یکی از معنیهای مصالح در فارسی «مجموعهچیزهایی است که در تهیه و ساخت چیزی دیگر به کار میرود، چنانکه مصالح ساختمانی». این گسترش معناییِ مصالح حاصل دستبرد فارسیزبانان در این واژه است و مصالح در عربی چنین معنایی ندارد (نک. ابوالحسن نجفی، غلط ننویسیم، ذیل مصالح). واژۀ عربیِ مصالح از طریق فارسی به زبانهای اردو و هندی راه یافتهاست. روند این وامگیریها را اینگونه میتوان نشان داد: فارسی: ماسالا، از انگلیسی: masala، از هندی و اردو: مصالح، از فارسی: مصالح، از عربی: مصالح (منبع).١۴۰۵/۰۵/٢٢▫️فرهاد قربانزاده@azvirayesh
چند اصطلاح مشترک میان علم زبانشناسی و فن ویرایش زبانیاین اصطلاحها مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. برخی از آنها پیشنهاد دیگران است و فرهنگستان آنها را مناسب تشخیص داده و تصویب کردهاست:ابهام دستوری / ساختاریابهامزداییابهام واژگانیبافتبدلبندبند پایهبند پیروبهگوییتکواژریشهریشهشناسیساخت دستوریساخت نحویساختواژهستاکصفت برترصفت برترینکوتهنوشتگذراگردهبرداری (و نه با تلفظ عامیانۀ «گرتهبرداری»)گزارهگونهگویشناگذرنوواژهنهادواجواجنویسیواژهبستوامواژههستههمآییهمایندهمکردمنبع: هزارواژۀ زبانشناسی ۱، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۷.۱۳۹۸/۰۱/۳۰▫️فرهاد قربانزاده@azvirayesh
جاینامها میراث ناملموساند. پاسدار جاینامهای اصیل باشیم.❌ صادقیه✅ آریاشهر١۴۰۵/۰۵/۱۸▫️فرهاد قربانزاده@azvirayesh
بخشی از کتاب زندگی پرشتاب که در جلسههای کتابخوانی میخوانیم.آخرین فرصت برای نامنویسی: هفتۀ کنونی.شرکت در این جلسهها رایگان است.نامنویسی: @azvirayesh_admin
چنین ویدئوهایی نمونۀ بارز ناسیونالیسم افغانستانیاند؛ محتوایی زرد و پوچ با ظاهر فریبنده:١. افرادی که از آنها نام برده در زندگیشان نام نوپدید «افغانستان» را نشنیده بودند.۲. دقیقی زادۀ طوس، ابنسینا زادۀ بخارا، بیرونی زادۀ خوارزم، و پدر جامی زادۀ پیرامون اصفهان بود.۳. زبان فارسی در افغانستان زاده نشده.۴. هر شهری گویش خود را دارد و گویش تایباد و تربت جام و خواف و مشهد و سبزوار وامدار گویش هرات و زندهجان و کوسویه و گلران و غوریان نیست.نکتههای دیگری هم هست که چون ممکن است برداشت نادرست و سپس رنجش سروران افغانستانی را در پی داشته باشد، از نوشتنشان خودداری میکنم.منبع١۴۰۵/۰۵/۱۵▫️فرهاد قربانزاده@azvirayesh
از ویرایش pinned a photo