🔸تأملی در روایت «کاهش عمر بر اثر ترک زیارت امام حسین(ع)» در تهذیب الأحکام روایتی از امام صادق(ع) نق…

دربارهٔ مسمومیتِ پیامبر(ص) در خیبر پس از انتشارِ یادداشتِ "نقد انتساب شهادت پیامبر(ص) به همسران ایشان"، شماری از دوستان دربارهٔ ماجرای زنِ یهودی پرسیده‌اند. توضیح کوتاه: ۱) اصلِ واقعه پس از فتحِ خیبر، زنی از یهود گوشتی زهرآلود برای پیامبر(ص) آورد. حضرت لقمه‌ای برداشتند و بیرون افکندند، اما یکی از صحابه — بِشر بن بَراء بن مَعرور — از همان غذا خورد و درگذشت. این واقعه در منابعِ اصلیِ فریقین آمده است، مثل: صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابی‌داود، طبقاتِ ابن‌سعد، سیرهٔ ابن‌هشام و منابعِ متعددِ شیعی مثل کافی، امالی صدوق، بصائرالدرجات، محاسن برقی و.... پس بحث بر سرِ یک نقلِ نادر نیست؛ گزارشی است با شواهدِ فراوان که یک قربانیِ محرَز هم دارد. ۲) چرا برخی عالمان مطلق سخن گفته‌اند؟ گاه در کلامِ عالمانِ شیعه و سنی، «شهادتِ پیامبر(ص) بر اثرِ سم» بدون ذکرِ جزئیات آمده است. علتش کثرتِ همین نقل‌هاست، نه اشاره به ماجرایی دیگر. شیخ صدوق تصریح می‌کند: «و اعتقادِ ما دربارهٔ پیامبر آن است که ایشان در جنگِ خیبر مسموم شدند و پیوسته [اثرِ] آن خوراک به ایشان بازمی‌گشت تا آنکه رگِ قلبشان را برید و به همان سبب رحلت فرمودند.» (الاعتقادات، ص ۹۸) در منابعِ اهل‌سنت نیز همین تحلیل آمده است؛ چنان‌که در صحیح بخاری از عایشه نقل شده که پیامبر(ص) در بیماریِ آخر می‌فرمودند: «همچنان دردِ آن غذایی را که در خیبر خوردم احساس می‌کنم؛ اکنون هنگامِ آن است که از آن سم، رگِ قلبم بریده شود.» (کتاب المغازی، ح ۴۴۲۸) پس این سخنانِ به‌ظاهر مطلق، مطلق نیستند؛ مقیّدند و قیدشان در همان کتاب‌ها تصریح شده است. بازگرداندنِ آنها به ادعایی دیگر، تقطیعِ کلام است. ۳) تا کجا می‌توان قاطع بود؟ کثرتِ گزارش‌ها اطمینان می‌آورد که اصلِ توطئه واقع شده؛ اما جزئیاتِ آن (نامِ زن، سرنوشتِ او، شمارِ حاضران) در نقل‌ها مختلف است و در آنها نمی‌توان قاطع بود. همچنین نمی‌توان با قطعیت گفت رحلتِ پیامبر(ص) پس از چند سال، معلولِ همان سم بوده است؛ این یک احتمالِ معتبر است، نه یک یقین. در مقابل، استبعادِ برخی نیز پذیرفتنی نیست که «مگر سم چند سال در بدن می‌ماند؟». پاسخ روشن است: لازم نیست خودِ سم باقی بماند؛ آسیبی که بر کبد یا کلیه یا قلب وارد کرده می‌تواند سال‌ها بعد ظاهر شود. سمومِ گیاهیِ آن روزگار دقیقاً چنین اثری داشته‌اند، و مرگِ بشر بن براء نشان می‌دهد آن سم تا چه اندازه قوی بوده است. ۴) و اما نکتهٔ اصلی بعضی می‌کوشند در اصلِ ماجرای خیبر تشکیک کنند تا سخنانِ عالمانی را که گفته‌اند «پیامبر(ص) با سم به شهادت رسید» به ادعای خود، یعنی مسمومیت به دستِ همسرانِ پیامبر، نسبت دهند. اما دقت کنید که این راه، هر دو سرش بسته است: حالتِ اول: بپذیریم که ماجرای خیبر رخ داده است. در این صورت، معلوم است آن عالمان وقتی از «مسمومیتِ پیامبر» سخن گفته‌اند، به همین حادثه نظر داشته‌اند؛ چون منبعشان همین روایات بوده است و بسیاری از آنها نیز در همان کتاب، خیبر را صریحاً نام برده‌اند. پس این سخنان هیچ ربطی به ادعای مسمومیت به دستِ همسران ندارد. حالتِ دوم: ماجرای خیبر را انکار کنیم. در این صورت، سخنِ آن عالمان تکیه‌گاهِ خود را از دست می‌دهد و اساساً بی‌اعتبار می‌شود؛ زیرا تنها مستندِ آنها همین روایات بوده است. و سخنی که خودِ ما پایه‌اش را فروریخته‌ایم، دیگر برای ما نیز حجّت نیست. پس نتیجه در هر دو حالت یکی است: این استنادات به کارِ اثباتِ آن ادعا نمی‌آید. یا خود گزارشی از همان خیبرند، یا با انکارِ خیبر از اعتبار می‌افتند. نمی‌توان شاخه‌ای را برید و همچنان بر آن نشست. افزون بر این، در سراسرِ میراثِ تاریخیِ اهل‌سنت حتی یک گزارش دربارهٔ مسمومیتِ پیامبر(ص) به دستِ همسرانشان وجود ندارد. بنابراین نسبت‌دادنِ چنین باوری به عالمانِ اهل‌سنت، کلی‌گویی و فراتر از حدِّ انصافِ علمی است.........@azadpajooh

نقدِ انتسابِ شهادت پیامبر(ص) به همسران ایشان✍مهدی مسائلی چند سالی است ادعایی در فضای مجازی رواج یافته که پیامبر(ص) به دستِ شماری از همسرانشان مسموم و شهید شده‌اند. این ادعا، یک بحثِ تاریخیِ معمول نیست؛ اتهامِ مشارکت در قتلِ پیامبر خداست، اتهامی که لازمهٔ قهریِ آن، حکم به ارتداد و کفر است، و از این رو دلیلی در حدِّ قطع می‌طلبد، اما آنچه ارائه می‌شود، یک نقلِ بی‌سند است در پیوند با چند استنادِ تقطیع‌شده. ۱. مغالطهٔ اصلی: خلطِ سه گزاره بنیانِ این ادعا بر جمعِ نادرستِ سه مسئلهٔ مستقل استوار است: الف) پیامبر(ص) به شهادت رسیدند ــ که شماری از عالمانِ فریقین پذیرفته‌اند. ب) در خیبر اقدام به مسموم‌کردنِ ایشان شد ــ که گزارش‌های متعددی از طریق شیعه و سنّی دارد. ج) عاملِ مسمومیتِ منجر به رحلت، همسرانِ پیامبر بودند ــ که فاقدِ هر مستندِ معتبر است. مدّعیان، پذیرشِ دو گزارهٔ نخست را به‌جای دلیلِ گزارهٔ سوم عرضه می‌کنند. حاصلش استدلالی است بدین شکل: «عالمانِ بسیاری معتقد به شهادتِ پیامبرند، پس عالمانِ بسیاری معتقدند همسرانش او را کشتند!» حال آنکه مقصودِ همان عالمان از «شهادت»، به تصریحِ خودشان، اثرِ سمِّ خیبر است. میان «پیامبر به شهادت رسید» و «فلان کس او را کشت»، فاصله‌ای است که تنها با دلیلِ مستقل پیموده می‌شود. ۲. مستندِ اصلی: یک نقلِ بی‌سند یگانه مستندِ صریحِ این ادعا، نقلی در تفسیر عیاشی است (ج۱، ص۲۰۰). این نقل مُرسل و بدون سند است و جزء احادیث ضعیف به شمار می‌آید. اما اینجا قاعده‌ای مهم وجود دارد: در فضائل و مستحبات برخی تسامح در ادلّه را پذیرفته‌اند، اما در دماء، فروج و اعراض به اتفاقِ فقها هیچ تسامحی روا نیست. کسی که برای اثباتِ کسی که برای اثباتِ موضوع یک فرع فقهی، خبرِ ثقه می‌طلبد، نمی‌تواند برای اثباتِ قتلِ پیامبر(ص) به نقلی مرسل بسنده کند. نکتهٔ دیگر: اگر فهرستی از کتاب‌ها ذیلِ این ادعا ردیف می‌شود، بدانید همهٔ آنها همین نقلِ واحد را از عیاشی بازگو کرده‌اند. تعدّدِ کتاب، تعدّدِ سند نیست؛ ده کتاب که یک خبرِ مرسل را نقل کنند، یک خبرِ مرسل‌اند، نه ده دلیل. ۳. تقطیعِ روایات جملهٔ «مَا مِنْ نَبِيٍّ وَ لَا وَصِيٍّ إِلَّا شَهِيدٌ» بسیار مورد استناد است. اما در متنِ کاملِ همان روایت، علتِ شهادتِ پیامبر(ص) صریحاً سمِّ خیبر معرفی شده است. روایتی که ذیلش تفسیرِ خودش را آورده، نمی‌تواند دلیلِ ماجرایی دیگر باشد. ۴. ماجرای «لَدود»: دارو بود، نه سم برخی خوراندنِ دارو به پیامبر در بیماریِ آخر را قرینهٔ سم‌دادن گرفته‌اند. اما: نخست، موضوعِ آن دارویی بود که با تصورِ درمانِ «ذات‌الجنب» به کار رفت. دوم، در اوجِ بیماری و تبِ شدید رخ داد، نه در آغازِ آن؛ پس سببِ وخامتِ حال نبود. سوم، در برخی نقل‌ها طرح و اجرای آن به اسماء بنت عُمَیس ــ از معتمدین خاندانِ پیامبر ــ بازمی‌گردد، که فرضِ توطئه را از درون فرومی‌ریزد. چهارم، در متنِ مشهور، علتِ استثنای عباس صریحاً «حاضر نبودنِ او در آن اقدام» است، نه فضیلتی خاص ــ هرچند ابن ابی‌الحدید به نقل از نقیب، در تمامیتِ این گزارش تردید کرده است (شرح نهج‌البلاغه، ج۱۳، ص۳۲). حداکثرِ دلالتِ این ماجرا، خطای اطرافیان در درمان است. تبدیلِ «داروی نادرست» به «سمِّ عمدی»، افزودنِ مدعایی است که در هیچ نقلی نیامده. ۵. سکوتِ معنادار سکوتِ شاهدان: در روزهای آخر، حضرت فاطمه(س)، امام علی(ع) و بنی‌هاشم بر بالینِ پیامبر حاضر بودند. پذیرفتنی نیست چنین اقدامی پیشِ چشمِ ایشان رخ دهد و هیچ اعتراضی در پی نداشته باشد، یا اعتراضی شده باشد و هیچ نشانی از آن در هیچ منبعی نماند. سکوتِ میراثِ اهل‌بیت: در دورانِ خلفا و پس از آن، اهل‌بیت(ع) بر سرِ مسائلی بسیار کم‌اهمیت‌تر احتجاج کردند. در هیچ‌یک از مناظراتِ امام علی، امام حسن، امام حسین و دیگر امامان(ع) نشانی از استناد به چنین جنایتی نیست. ۶. موضعِ امام علی(ع) پس از جمل پس از جنگ جمل، امام علی(ع) در موضعِ اقتدار قرار داشت و در چنین موقعیتی، افشا و اعلامِ چنین جنایتی ــ بر فرضِ وقوع ــ نه‌تنها ممکن، بلکه قوی‌ترین دلیلِ سیاسی و شرعی به سودِ ایشان بود. اما در همان موقعیت فرمود: «وَ لَهَا بَعْدُ حُرْمَتُهَا الْأُولَى وَ الْحِسَابُ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى؛ وبا این حال حرمت اولیه او باقی‌ است، و حسابش با خداوند است.»(نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱۵۶). سخن بر سرِ اجرای کیفر ــ که تابعِ شرایطِ اثبات و مصلحت است ــ بلکه بر سرِ موضعِ اعلامی است. اگر چنین جنایتی نزدِ امام(ع) محرز بود، انتظار می‌رفت دست‌کم در مقامِ افشا و احتجاج، نشانی روشن از آن بر جای بماند؛ حال آنکه در سخت‌ترین لحظهٔ رویاروییِ سیاسی، به «حرمتِ پیشین» او استناد شد. و پرسشِ اصلی همین‌جاست: آیا برای کسی که در قتلِ همسرش نقشِ اصلی داشته، حرمتی باقی می‌ماند که امام(ع) به آن استدلال کند؟...@azadpajooh

آیا استقبال از تشییع رهبر شهید در عراق نشان از نفوذ تفکر انقلاب اسلامی در عراق، و همراهی شیعیان عراقی با جمهوری اسلامی و مقاومت اسلامی دارد؟ بی‌شک در دو دهه اخیر با برداشته شدن موانع حکومتی در عراق، ارتباط فکری و سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی با بدنه مردمی عراق بسیار گسترده‌تر از گذشته شده است و ایران به جای سیاست تغییر حکومت در این کشور و صدور انقلاب که آن را در ابتدای انقلاب پیگیری می‌کرد، به‌دنبال جذب بدنه مردمی شیعیان عراق و همراهی آنها با خود بوده است. البته در این مسیر گروه‌های رقیب چه در مذهب شیعه و چه در مذهب اهل‌سنت بیکار نبود‌ه‌اند و چالش‌ها، مخاصمه‌ها و حتی جنگ‌هایی را بر کشور عراق تحمیل نموده‌اند. به هر حال در زمان کنونی جمهوری اسلامی طرفداران منسجم و قابل توجهی را در عراق دارد که به صورت فکری به آن تعلّق خاطر دارند. با این حال، نباید تمام مردمی که در این تشییع حضور پیدا کردند را جزء این دسته قرار داد؛ بلکه باید آرمان‌ها و احساسات کلان‌تری را در استقبال از تشییع رهبر شهید مورد توجه قرار داد. شهادت یک مرجع تقلید شیعه توسط آمریکا آن ‌هم با همراهی اسرائیل، انگیزه‌ای بالا برای استقبال شیعیان عراق از این تشییع به وجود می‌آورد که مقاومت و جهاد چهل روزه مردم ایران نیز این احساسات را دو چندان می‌نمود. نظیر همین موضوع در زمینه اربعین نیز وجود دارد، استقبال گرم و گسترده از زائران ایرانی در ایام اربعین ممکن است بعضی را به این تحلیل وا دارد که اکثریت شیعیان عراق تعلّق خاطر مستحکمی با تفکرات انقلابی دارند، ولی این نکته را باید در نظر داشت که این استقبال بر اساس انگیزه‌ها و احساسات کلان‌تری پایه‌گذاری شده‌اند که ریشه در باورها و تربیت مذهبی آنها دارد. البته تحلیل بنده درصدد برجسته کردن نفوذ گروه‌های فکری رقیب جمهوری اسلامی در میان شیعیان عراق نیست، بلکه این نکته را یادآوری می‌کنم که بسیاری از مردم عراق بدون تعلق خاطر سیاسی و ایدئولوژیک از این مراسم استقبال کردند و این امتیازی بود که جنگ رمضان برای ایران داشت. در مجموع، این استقبال باید پاس داشته شود و قرابت فرهنگی، مذهبی و تمدنی دو کشور مورد توجه قرار گیرد، اما نباید با نگاه رقابتی به آن در کشور عراق نگریست و آرمان‌های سیاسی را بر اساس آن تحلیل نمود.........@azadpajooh

با امضای تفاهم‌نامه بین ایران و آمریکا و برگزاری اولین دور مذاکرات شصت روزه، جهت‌گیری تجمعات مردمی که در ماه محرم به مجالس عزاداری تبدیل شده بودند، به سمت انتقاد به تفاهم و مذاکره با آمریکا سوق داده می‌شوند. در این ميان رئیس‌جمهور و قالیباف و تیم مذاکره کننده هدف انتقادات و اتهامات هستند و از وادادگی تا خیانت به آنها نسبت داده می‌شود.اما پیروزی و شکست در جنگ‌ امری نسبی هستند، اگر آرمان‌گرا باشیم و نگاه صفر و صدی به پیروزی و شکست داشته باشیم، ورود به مذاکره و دادن هر امتیازی به آمریکا را خیانت می‌دانیم، از کنار پیروزی‌های خودمان می‌گذریم و فضای ناامیدی را ترویج می‌کنیم.برای ما که اعتقاد اسلامی داریم در میدان جنگ، مقام شهادت یک تسلی برای تلفات خودی به حساب می‌آید، اما در میدان مذاکره برای بعضی هرگونه امتیازدهی به دشمن شکست به حساب می‌آید. در حالی که امتیاز دادن به دشمن نیز برای هدفی بالاتر توجیه‌پذیر است. میدان مذاکره نیز به نوعی ادامه میدان جنگ است، جنگی که هدف دشمن در آن نابودی جمهوری اسلامی بود و هنوز از آن ناامید نشده است، پس اولویت مذاکره باید جلوگیری از فضای پس از جنگی باشد که دشمن برای کشور تدارک دیده است. .........@azadpajooh

⚡️تفاوت سینه‌زنی با سینه‌زدن ✍مهدی مسائلی از سینه زدن در زبان عربی با تعبیر لَطم تعبیر می‌کنند، در فرهنگ‌های لغت‌ عرب آمده است که لطمه‌زدن به معنای زدن بر روی صورت یا بدن با دستِ باز است. البته یک اشتباه برداشت میان فارسی‌زبانان وجود دارد که فکر می‌کنند لَطم‌زدن به معنای خَراش وارد کردن است و اگر در روایتی گفته شده زنان فاطمی لَطمه زدند، فکر می‌کنند آنها به صورت‌شان خراش وارد کردند.(البته این روایت از جهت سند و معنا جای نقد و بررسی دارد که در کتاب عار یا شعار به آن پرداخته‌ام) سینه‌زنی یا لطم‌ در روایات برای عزاداری امام حسین(ع) مورد توصیه امامان قرار نگرفته است و از مصادیقی است که مردم طبق توصیه‌‌ی کلی به عزاداری، آن را ترویج کرده‌اند. زیرا در روایات تنها مصداقی که برای عزاداری امام‌حسین(ع) مورد تأکید واقع شده است ذکر مصیبت‌های امام حسین(ع) و گریه برای آن حضرت است. سینه‌زدن از آغاز ورودش به عزاداری تاکنون تحولات زیادی داشته است. به گونه‌ای که می‌توان زدن بر سینه در عزاداری‌ها را به دو گونه‌ی سینه‌زنی و سینه‌زدن تقسیم کرد. در توضیح این دو اصطلاح باید بگویم: سینه‌زدن، ضربه‌ای است که به خاطر درک مصیبت‌ بر سینه نواخته می‌شود؛ ریتم خاصی ندارد و لازم نیست خیلی محکم باشد، کیفیتش نیز به اندوه و اشک همراه‌ آن و معرفت حسینی است. اما سینه‌زنی ضربه‌های ریتمی و آهنگینی است که با صدای مداح تنظیم می‌شوند. قسمت‌هایی از سینه‌زنی کار تخصصی هستند که باید آنها را مدتی در هیئت تمرین کنیم؛ یعنی یک فرد بی‌مهارت به سختی می‌تواند خودش را با جمع هماهنگ کند. کیفیت سینه‌زنی به هماهنگی و ریتم و صدای برخورد دست‌ها به سینه‌ها است. برای همین مداح‌ها بهتر می‌پسندند که سینه‌زن‌ها لخت شوند تا صدای بهتری تولید کنند. البته به گمان بعضی سرخ و کبود شدن سینه‌ افراد ثواب عزاداری آنها را نیز بیشتر می‌کند. تلاش مداح در سینه‌زنی بر ایجاد هیجان بیشتر برای سینه‌زنان است. در اینجا بعضی مداحان موسیقی و محتوای سینه‌زنی را طوری تنظیم می‌کنند که تفاوتی با کنسرت‌های تند هیجانی ندارد. بحث ما در اینجا حرمت و جواز شرعی سینه‌زدن یا سینه‌زنی نیست، خیلی از سینه‌زنی‌های ریتم‌دار اشکال شرعی ندارند و ولی بسیاری نیز تبدیل به حرکات موزونی شده‌اند که آواز و صدای مداح در آن نقش اساسی دارد و افراد برای ایجاد هیجان و نشاط آن را دنبال می‌کنند. یعنی دیگر ماهیت سوگ و اندوه ندارد تا آنها را نوعی عزاداری قلمداد کنیم. در سالیان گذشته مداحانی تلاش کردند تا بعضی از ابزارهای موسیقی را به سینه‌زنی بکشانند ولی این موضوع با مقاومت‌هایی روبرو شدند. اما با این حال، سیستم‌های صوتی پیشرفته، همراه با زیر صدای «حسین حسین» که به سبک‌های مختلف بیان می‌شود، تا حدودی جای خالی استفاده از ابرازهای موسیقی را برای آنها پر کرده است. این زیر صداهای آهنگین که شاید تا یک دهه پیش به مداحان ساختارشکن اختصاص داشت، هم‌اکنون به امری متداول و رسمی تبدیل شده است و این موضوع نشانه‌ی نفوذ و غلبه موسیقی بر مجالس عزاداری دارد. این نکته را نیز تأکید کنم که بنده با موسیقی عاشورایی مخالفتی ندارم ولی این موسیقی را نباید جای عزاداری نشاند. همان‌گونه سرود قرآنی و تهلیل جای ذکر خدا را نمی‌گیرد.........@azadpajooh