پترا - کتاب کعبه ابراهیمی - شمار3به ربان ساده تر:اول: «شبههٔ قبلهٔ پترا» واقعاً چه میگوید؟ادعای اص…
انتشار: 2026/08/07 20:55 UTCدریافت: 2026/08/08 23:56 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 23:56 UTC
پترا - کتاب کعبه ابراهیمی - شمار3به ربان ساده تر:اول: «شبههٔ قبلهٔ پترا» واقعاً چه میگوید؟ادعای اصلی این نیست که «چند مسجد قدیمی کمی کج ساخته شدهاند». ادعای جدیتر این است:قبلهٔ نخستین مسلمانان به سمت پترا بوده، نه مکه؛ بنابراین احتمالاً مرکز مقدس اسلام در آغاز در پترا قرار داشته و بعدها به مکه منتقل شده است.مهمترین کسی که این نظریه را در دوره معاصر بهشکل گسترده مطرح کرد دن گیبسون است. او با بررسی جهت تعدادی از مساجد اولیه تلاش کرد نشان دهد که جهت آنها با پترا سازگارتر است.اینجا یک نکته تعیینکننده وجود دارد:این نظریه اگر فقط دربارهٔ جهت چند مسجد بود، مسئلهٔ چندان بزرگی نبود. مشکل از جایی شروع میشود که از «جهت مسجد» به «محل کعبه» و بعد به «تاریخ پیدایش اسلام» میرسیم.آیا واقعاً مساجد اولیه به پترا نگاه میکردند؟👈🏻اینجا جواب من این است:شواهد برای نتیجهای که گیبسون میگیرد کافی نیست.👈🏻دلیلش هم خیلی فنی ولی مهم است.ما امروز با مختصات جغرافیایی میتوانیم دقیقاً بگوییم از فلان نقطه، مکه در چه آزیموتی قرار دارد. اما یک معمار عرب در قرن اول هجری چنین محاسبهای انجام نمیداد. روشهای تعیین قبله در آن دوره بسیار متنوعتر و سادهتر بود و از خورشید، ستارگان، جهتهای اصلی، سنت محلی و نشانههای جغرافیایی استفاده میشد.بنابراین مثلاً اگر یک مسجد ۱۰ یا ۱۵ درجه با bearing دقیق مکه اختلاف داشته باشد، این بهخودیخود عجیب نیست.این دقیقاً همان جایی است کهآقای David A. King، از مهمترین متخصصان تاریخ قبله و نجوم اسلامی، به گیبسون حمله میکند. استدلال کینگ این است که گیبسون روشهای تاریخی تعیین قبله را درست مدل نکرده و جهتهای بناهای قدیمی را با جهتهای مدرن مقایسه کرده است.پس:«مسجد دقیقاً رو به مکه نیست» ≠ «مسجد رو به پتراست».اما یک قدم عقبتر بررومحتی اگر فرض کنیم گیبسون در مورد تعدادی از مساجد اشتباه نکرده باشد، هنوز یک سؤال بزرگ داریم:چرا باید نتیجه بگیریم که پترا «کعبه» بوده؟ممکن است یک سنت اولیهٔ تعیین قبله وجود داشته که از نظر جغرافیایی دقیقاً با مکه منطبق نبوده باشد.ممکن است بعضی مساجد بر اساس جهت تقریبی ساخته شده باشند.ممکن است بنا بعدها تغییر کرده باشد.ممکن است حتی خود مفهوم «قبله» در قرن اول هنوز به دقت هندسی دورههای بعدی نرسیده باشد.برای عبور از اینها و رسیدن به:«پس کعبه در پترا بوده»خوشبختانه بی استدلال قانع کننده و بی دلیل است.لذا اساسا باطل است.t.me/Amuzeshkadeh/2691

