⭕️ تبارشناسیِ اتهامیمقالۀ یوسف اباذری دربارۀ آرای مهرداد وهابی به نوعی تعیینتکلیفِ ایدئولوژیک میم…
انتشار: 2026/07/28 16:25 UTC
⭕️ تبارشناسیِ اتهامیمقالۀ یوسف اباذری دربارۀ آرای مهرداد وهابی به نوعی تعیینتکلیفِ ایدئولوژیک میمانَد. نقطۀ آغاز لغزش اباذری چهبسا خلطی باشد که در همان اولین گام مرتکب شده است: یکیانگاری گرایشی از چپ آنارشیستی با لیبرتارینیسم راست. این دو گرایش گرچه در سطحی کلی بهیکسان دولتستیزند اما فقط اشتراک لفظی دارند. یکی در سطح مبانی هنجاری و اهداف اجتماعی به برابری و رهایی جمعی نظر دارد اما دیگری به آزادی بازار و مالکیت خصوصی. اباذری با غفلت از این تمایز است که وهابی را بهخطا راست میانگارد. همین غفلت است که ما را به پیشفرض عمیقتری در بحث اباذری میرساند. اباذری مفاهیم را همچون حاملان لایتغیرِ شناسنامههای ایدئولوژیک در نظر میگیرد. انگار هر مفهوم، همین که در متنی نشست، تمامِ بارِ تاریخی و اردوگاهیاش را نیز با خود حمل میکند. پس اگر وهابی از مفاهیمی بهره بگیرد که در سنتهای فکری متفکرانی چون هایک یا بوکانان نیز دیده میشوند، تکلیف از پیش معلوم است: وهابی در اردوگاه راست قرار دارد. استنتاج اباذری چقدر معتبر است؟ برای پاسخ باید پلی بزنیم به یک تمایز بنیادیتر: تمایز میان «دستگاههای ایدئولوژیک» و «مفاهیم». دستگاههای ایدئولوژیکِ متعارض را نمیتوان بیتناقض در کنار هم نشاند. اما مفاهیم، برخلاف دستگاهها، قابلیت جابهجایی و بازترکیب دارند. تاریخ اندیشه دقیقاً از خلال همین جابهجاییها پیش رفته است. گزینکردن مفاهیم از متفکرانی که حتی با یکدیگر در تعارضاند لزوماً به معنای التقاط فکری نیست. آنچه اهمیت دارد نسبت تازهای است که این مفاهیم در دستگاه فکری جدید با یکدیگر پیدا میکنند: آیا در بطن دستگاه جدید با هم ناسازگاری درونی دارند؟ آیا استنتاجهای دستگاه جدید با واقعیتهای تجربیِ بیرونی ناهمخوان است؟ اینجا میتوان بهروشنی دید که نقد اباذری از این معیارهای حداقلی فاصله میگیرد. نه نشان میدهد که مفاهیمِ برگرفتۀ وهابی در کنار هم دچار تناقض میشوند و نه مستدل از ناهمآهنگیشان با واقعیت اجتماعی پرده برمیدارد. از این خلأ تحلیلی است که راه اباذری به نوع دیگری از مواجهه باز میشود: تبارشناسی اتهامی. کارکرد تبارشناسی اتهامی نه تحلیل مفاهیم در متنِ آماجِ نقد که معرفی سرچشمهها همچون مدرک جرم است. مهم نیست که مفاهیم اینجا در متن چگونه کار میکنند. مهم این است که مفاهیم از کجا آمدهاند. تبارشناسی اتهامی درعینحال ناگزیر از حذفی سیستماتیک است: باید کاربرد همان مفاهیم در سنتهای دیگر، خاصه میان جریانهای چپ، نادیده گرفته شود. تبارشناسی اتهامی، برای سادهسازی نسبتها، روی واقعیتِ عریانِ چندمعنایی را میپوشاند. این نوع مواجهه فقط خطایی روششناختی نیست، رگهای از قبیلهگرایی فکری را نیز در خود دارد. ارزش و اعتبار یک ایده در این الگو نه بر اساس انسجام درونی یا رابطهاش با دادههای تجربی بلکه بر اساس پیوندش با قبیلهای خاص تعیین میشود. ایدهها نه سنجش که دستهبندی میشوند: خودی یا غیرخودی، چپ یا راست، مجاز یا نامجاز. گفتوگو بر سر مفهومها تبدیل میشود به مرزبندی بر اساس هویتها. قبیلهگرا که باشیم امکان نقد واقعی را از کف میدهیم. همۀ حواسمان میرود به انحرافها و آلودگیها. مستمر نه با شبکهای پویا از مفهومها که با نقشهای ایستا از اردوگاهها مواجهایم. به نقطۀ آغاز بازگردیم. نقد اباذری بر عادتی مألوف تکیه دارد که زمانهاش سپری شده است. نشان نمیدهد وهابی چه میگوید بلکه میکوشد جایگاهش را در نقشهای ازپیشساخته تعیین کند.آرای وهابی باید به بحث گذاشته شود. مقولۀ انفال، که نوآوری وهابی است، پرتو تازهای به درک ما از اقتصاد سیاسی ایرانِ دهههای اخیر افکنده است: هم برخی اقتصاددانان راست را به بازاندیشی در تفاسیر باژگونهشان از تاریخ اقتصادیِ پس از انقلاب واداشته هم افقی تازه در فهم نقش اسلام سیاسی در اقتصاد ایران برای چپ گشوده است. نوآوریهای وهابی شایستۀ تحسین است، همانقدر که رویکرد آنارشیستیاش به نقش دولت در اقتصاد ایران و تلقیاش از نولیبرالیسم سزاوار تنقید. اما هیچیک از این دو، نه تحسین و نه تنقید، بدون مطالعۀ آثارش میسر نیست، کاری که مقالۀ «همۀ تئوریهای مهرداد وهابی» بهعیان گواهی میدهد صورت نگرفته است.یوسف اباذری جامعهشناسی است ممتاز و اهتمامش به گفتوگو با اقتصاددانان چپ قطعاً مغتنم. اما گفتوگو از جایی آغاز میشود که خواندن بر جای نخواندن بنشیند تا ابتدا استدلالها فهمیده شوند و سپس به داوری درآیند، نه این که نامهربانانه پیشاپیش با مُهر این یا آن اردوگاه به محاکمه کشیده شوند.🆔 @mmaljoo@alipsychiatrist
پستهای تلگرام — علی نیکجو «روانپزشک- رواندرمانگر تحلیلی»
آدمی باید بپذیرد که وجودش کاملا "تصادفی" است؛" باید بالاخره از خواب هزار ساله اش بیدار شود و تنهایی مطلقش را دریابد، انزوای بنیادینش را. باید درک کند که مثل یک کولی در مرز دنیایی بیگانه زندگی می کند، دنیایی که گوشش به موسیقی انسان کر است و برای امیدها و رنج ها و جنایت های بشریت پشیزی ارزش قائل نیست"#سگهای_پوشالی#جان_گری#پیمان_خاکسار#نشر_چشمه#تکهای_از_متن#علی_نیکجو#معرفی_کتاب @alipsychiatrist
🔺 چپ «مردم یار»، چپ «محور مقاومت» و معضل دوگانهاندیشی: مالجو در جستجوی چیست؟🖌 بهروز قمریچندی است که متفکران واندیشمندان متمایل به مارکسیست در ایران مبحثی را گشودهاند که «چپ» را به دو روند متمایز تقسیم میکند. اول روند چپ راستین یا به نقل از محقق محترم محمد مالجو و همفکرانشان، «چپ مردمیار» و دیگری چپ ضد امپریالیسم «محور مقاومت» یا چپ حکومتی. آن یک دغدغهی «پیوند با مردم برای رهاییشان» را دارد و این به «قدرت میچسبد تا بماند.» به عبارت دیگر، آنچنان که جناب مالجو نتیجهگیری میکنند: «چپ محور مقاومتی در هر دو موسم آتشبس و تهاجم خارجی در خدمت تداوم اقتدار داخلی است. اما چپ مردمیار در پی رهایی هموطن از دو سلطه است، سلطهی خارجی و سلطهی داخلی.» متنِ پیشِ رو، بر آن است تا با درگیر شدن با نوشتارهای محمد مالجو در این باره، به نقد این مبحث بپردازد. 📕لینک متن
🎧🫂چهها که بر سرِ ما رفت و کس نزد آهیبه مردمی که جهان سخت ناجوانمرد است...#هوشنگ_ابتهاج
آهنگ «Ay Yarom Biya» (آی یارم بیا) در اصل متعلق به مبارکشو میرزاشویف است؛ خوانندهای اهل تاجیکستان، بهویژه منطقه کوهستانی بدخشان. این اثر نخستین بار در سال ۱۹۸۸ به زبان تاجیکی منتشر شد و به یکی از مشهورترین ترانههای عروسی و مردمی آسیای مرکزی تبدیل شد. #موسیقی_ملل @mezzrab
📌 "آیا ما والدین یک فرد جامعهستیز هستیم؟"✍🏻 Annalisa Barbieriترجمه توسط کانال تلگرام علی نیکجو@alipsychiatrist◽ ما دو فرزند داریم که یکی از آنها پسری ۱۱ ساله است. او معمولا در درک سرنخهای اجتماعی کند است و مهارتهای اجتماعی کمتری نسبت به همسالان خود دارد. او به راحتی دروغ میگوید، غرق در دنیای خود، و شاید بتوان گفت خودشیفته است، رفتارهای تکانشی و نسنجیدهی زیادی دارد، با این حال بسیاری از اوقات در جلب توجه و تحسین همسالانش موفق است، اما فکر میکنم که عزتنفس پایینی دارد.زمانی که ۹ ساله بود یک بسته شکلات را از یک فروشگاه دزدید، و در سن ۱۰ سالگی شروع به دزدیدن پول از کیف من کرد. من و همسرم بارها در این مورد با او صحبت کردیم و به عنوان تنبیه او را از بعضی امتیازها محروم کردیم. اما بعد از آن هم متوجه دزدیده شدن پولهای بیشتری از کیفم میشدم و همینطور استفادهی او از یک کارت اعتباری برای خریدن بازی کامپیوتری، که البته ادعا میکرد که آن کارت اعتباری را پیدا کرده است.هفته گذشته مدیر مدرسه او با من تماس گرفت تا بگوید که پسرم نامهای برای یکی از دانشآموزان دختر نوشته است، که محتوای آن برایم بسیار تکاندهنده و ناخوشایند بود. بارها تلاش کردهایم که استفادهی او از اینترنت را زیر نظر بگیریم و هربار با محتواهای جنسی زیادی در صفحه های او روبهرو شدهایم. ما به پسرمان پول ماهیانه کافی میدهیم و بازیهای کامپیوتری جذابی برایش میخریم. همسرم فردی باملاحظه و متعهد به وظایف پدرانه است. هر دو ما با او بسیار مهربان هستیم، سعی میکنیم الگوهای خوبی برایش باشیم و همه تلاشمان را میکنیم تا در رفاه و آرامش باشد. اما به نظر میرسد که پسر من هیچ وجدانی ندارد، و احساس میکنم که درمانده، مضطرب و وحشتزده از این فکر هستم که ما والدین یک فرد جامعهستیز، پلید یا سایکوپت هستیم. چطور میتوانیم او را به فکر کردن دربارهی تاثیر رفتارهایش بر دیگران سوق دهیم؟ او سال آینده به کلاس دوم دبیرستان می رود و مطمئنا میزان نفوذ و کنترل ما بر او کمتر خواهد شد. خود من فردی نسبتا عجول و عصبی هستم. من باید به صورت تماموقت کار کنم و بنابراین امکان صرف وقت و فراهم کردن توجه کافی را برای فرزندانم ندارم."واضح است که فرزند شما نیاز به توجه دارد"؛ این یکی از اولین جملات آنا هورن روانپزشک کودک و نوجوانی بود که با او مشورت کردم. "مطمئنا او در مسیری قرار دارد که پیشروی در آن میتواند نگرانکننده باشد". یکی از اولین سوالات من از دکتر هورن این بود که چرا کودکان دزدی میکنند. "این کار میتواند راهی برای جستجوی چیزی باشد که کودک در آن دچار کمبود است. دزدی میتواند نشانهای از نیاز کودک به چیزی باشد که خود او دقیقا نمیداند چیست؛ پول میتواند جایگزینی برای محبت یا تکهای از وجود پدر و مادر باشد". این بخشی از پاسخ دکتر هورن به سوال من بود که اضافه کرد "گفتن این حرفها به این معنی نیست که خود را به خاطر ناکافی بودن محبتتان سرزنش کنید. بلکه ممکن است نیاز فرزندتان به توجه و محبت بیشتر، فقط قسمتی از یک پازل بزرگ باشد".📌 ادامه در INSTANT VIEW مشاهده فوری#روان_پزشکی #روان_درمانی #کودک #نوجوان#فرزند_پروری #سلوک #conduct #ODD@alipsychiatrist