روشنفکری رسانهای و قطع رابطه با واقعیت علی افشاری 🔴 مناظرهی اخیر دخانچی و غنینژاد در ماه اخیر با…
انتشار: 2026/08/09 04:15 UTCدریافت: 2026/08/13 08:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/13 08:10 UTC
روشنفکری رسانهای و قطع رابطه با واقعیت علی افشاری 🔴 مناظرهی اخیر دخانچی و غنینژاد در ماه اخیر بازتاب گستردهای در فضای رسانهای ایران ایجاد کرده است. این مناظره و بازتاب گستردهی آن، بحرانهای نخبگان جامعهی ایران را بهخوبی نشان میدهد.۱. اولاً، از منظر یک ناظر خارجی، عامل بهت و حیرت فراوان است که در حالی که کشور در میانهی یک جنگ تمامعیار، بحران اقتصادی، بحران جانشینی و تنها چند ماه پس از بزرگترین کشتار معترضان در تاریخ معاصر قرار دارد، روشنفکران و رسانهها برای هزارمین بار به بحثهای تکراری و پوسیدهی روشنفکری دههی چهل و پنجاه برگشتهاند. این وضعیت شبیه وضع متکلمان قرون وسطی اروپا و برخی علمای دینی است که در میانهی جنگها و روزهای مهم تاریخ، به بحثهای قدیمی دربارهی طبقات فرشتگان و آرایههای ادبی میپرداختند. انگار برای ادارهی یک رسانهی روشنفکری (مثل مجلات کارگزاران) یک دستور همیشگی وجود دارد: یک موافق و یک مخالف شریعتی را دعوت کن و مسئلهی اقتصاد بازار را در تضاد با روشنفکری چپ قرار بده. رسالت رسانه انجام شده است.۲. دعوا دربارهی مداخلات دولت در اقتصاد، در جریان اصلی اقتصاد جهان، دهههاست که از دعواهای هویتی فاصله گرفته و به مباحث دقیق علمی پیوند خورده است (هرچند هنوز باری شدیدا ایدئولوژیک دارد). اصلاً پیدا شدن جریان نوکینزی و نئوکلاسیک در اقتصاد (حتی در مباحثات ساموئلسون و فریدمن در رسانهها) حاصل بنبستشکنی اندیشمندان با وارد کردن روشهای تجربی و متدولوژی علمی بوده است. در کشوری که نزدیک به چهل درصد فقر مطلق دارد و گرفتار فساد گسترده است، در یک تقابل نظامی با آمریکا گرفتار شده، تحت عنوان خصوصیسازی کل بخش عمومیش غارت شده و بازار انرژیاش ناکارآمدترین بازار انرژی جهان است، درگیر شدن در بحثهای غیرضروری و سطحی ایدئولوژیک به یک شوخی شبیه است. این مباحثات هویتی یادآور وضع علما و منجمان دورهی سلطان حسین صفوی است که درحالی که اصفهان در محاصره بود و مردم درگیر فقر و قحطی بودند درگیر ورد نوشتن برای اجنه، پختن آش و علوم کاذب و عبث بودند.۳. به موازات افت کلی اقتصاد و آب رفتن طبقهی متوسط و نظام رسانهای مستقل و نهادهای مدنی ما، سطح کلی روشنفکریرسانهای هم افت شدیدی کرده است. عبارات زنندهی غنینژاد دربارهی شریعتی و دیگران دربارهی غنینژاد، نشانهی خوبی از این افول است. شریعتی، آلاحمد، فردید، ساعدی، براهنی و هر روشنفکر و فنسالار دیگری، از جمله خود غنینژاد و سروش، را باید نقد کرد. اما توهین، تخریب شخصیت، انسانزدایی و تکفیر با نقد متفاوت است. توهین و تخریب شخصی افراد، فضای آزادی بیان را تهدید میکند؛ آزادی بیانی که بنیان اندیشهی لیبرال و بنیان روایتهای غیراقتدارگرا از اندیشهی چپ است.۴. غنینژاد بدون درک درست و عمیق از مباحث معرفتی سالهاست که فهمی نهچندان عمیق از لیبرالیسم را بهعنوان تنها نسخه و یا نسخهی اصلی آن، همچون دینی تبلیغ میکند. از مدرنیته, سکولاریسم و ارزشهای دوره روشنگری را کنار میگذارد و لیبرالیسم خدامحور جان لاک را میپذیرد و روایتهای عمیقتر لیبرالیسم (مثلاً آثار هیوم و کانت و معاصرانی مثل رالز و حتی نوزیک) را نادیده میانگارد. گویی خدا در وضع طبیعی به انسانها حقوقی اعطا کرده و وظیفهی دولت حفاظت از آنهاست. او تأکید بدون تناسبی بر حق مالکیت دارد و بر حقوق دیگر، مثل حق آزادی بیان و یا حق آموزش و بهداشت و... تأکید چندانی ندارد. دولت مدافع آن حقوق هم برای او میتواند دولتی اقتدارگرا باشد و برای همین از محمدرضا شاه، آیتالله خمینی و آیتالله کاشانی در برابر مصدق دفاع میکند. متأسفانه، در بلندمدت چنین دفاعی از لیبرالیسم اذهان جوانان را از اندیشهی آزادی دور خواهد کرد، کمااینکه دفاع نادرست شریعتی و جلال از اندیشهی چپ، مردم را در بلندمدت از اندیشهی استقلال و عدالت دور کرد. 🔴 لیبرالیسم و سوسیالیسم هویتهای سلبی و دعواهای تفننی و مدرسی علمای قرون وسطی نیستند که مثل جنگهای حیدریـنعمتی و استقلال و پرسپولیسی هر روز به رسانه آورده شوند. موضوعات رسانه باید از مسائل واقعی کشور منشأ بگیرد، نه کتابهایی که روشنفکران و صاحبان نظر سالخورده سالها پیش مطالعه کردهاند.@Aliafshari52
پستهای تلگرام — روزنوشتهای على افشارى
طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» چه پیامی دارد؟ youtube.com/shorts/F96Fl00T-8I?is=dzJuXIR…
آیا سرمایهداری مترقی علاج مشکلات اقتصادی ایران است؟علی افشاری ✍️ سرمایهداری مترقی (Progressive Capitalism) چارچوبی اقتصادی است که بازارهای رقابتی را با مداخله دولت ترکیب میکند تا هم رشد اقتصادی را پیش ببرد و هم نابرابری را کاهش دهد. این رویکرد با سرمایهگذاری عمومی در آموزش، زیرساخت و بهداشت و نیز ارائه گزینههای عمومی برای خدمات اساسی، نوآوری بازار را در خدمت عدالت اجتماعی تقویت میکند. سرمایهداری مترقی از سوسیالیسم به این دلیل جدا میشود که بخش خصوصی را حفظ میکند، و از نئولیبرالیسم به این دلیل که برای اصلاح شکستهای بازار از مقررات دولتی استفاده مینماید. طرفداران معتقدند که نظارت دولتی و سرمایهگذاری عمومی، نتایج عادلانهتری نسبت به بازارهای کاملاً آزاد یا کنترل کامل دولت به همراه دارد.✍️ ریشههای نظری سرمایهداری مترقی به ایدههای جان مینارد کینز (اقتصاددان بریتانیایی) و فرانکلین روزولت (رئیسجمهور پیشین آمریکا) بازمیگردد که برای حل بحران بزرگ ایده New deal را اجرا کرد. آنها بر نوعی سرمایهداری معتدل تأکید داشتند که دولت نقشی اساسی اما محدود در تأمین ثبات، کارایی و عدالت ایفا کند.✍️ نخستین بار اصطلاح «سرمایهداری مترقی» در سال ۱۹۴۶ توسط هنری والاس، معاون پیشین رئیسجمهور آمریکا و نامزد حزب ترقیخواه، مطرح شد. والاس آن را «سازش میان دموکراسی بنیادین آمریکا و فناوری مدرن» توصیف کرد که اشتغال کامل و تولید رو به رشد را بدون مالکیت دولتی بر همهٔ ابزار تولید ممکن میسازد.✍️ دورهٔ طلایی این رویکرد، «سی سال شکوهمند» (۱۹۴۵ تا ۱۹۷۳) بود؛ زمانی که نابرابری کاهش یافت، رفاه گسترش پیدا کرد و طبقات متوسط میانی شکل گرفتند. در مقابل، از دههٔ ۱۹۸۰ با ظهور نئولیبرالیسم (بهویژه در دوران مارگارت تاچر و رونالد ریگان)، رویکرد بازار آزادِ بیقیدوشرط مسلط شد.✍️ امروزه سرمایهداری مترقی را اقتصاددانانی مانند جوزف استیگلیتز (برندهٔ جایزهٔ نوبل اقتصاد)، دیوید سینزبوری و نمایندهٔ کنگرهٔ آمریکا از ایالت کالیفرنیا، رو خانا ترویج میکنند. استیگلیتز آن را «بازتعریف پیمان اجتماعی برای توازن بهتر میان دولت، بازار و جامعهٔ مدنی» مینامد.✍️ هرچند عنوان «سرمایهداری مترقی» در ادبیات اقتصادی ایران رایج نبوده، اما میتوان ردپای رویکردهایی مشابه را در برخی دورهها دید:• دورهٔ محمدرضا پهلوی – بهویژه در دههٔ ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ – دولت با سرمایهگذاری سنگین در زیرساخت، صنعت و نفت، و همزمان حفظ بخش خصوصی، تلاش کرد نوعی «سرمایهداری دولتی-راهبردی» پیاده کند که در برخی جنبهها به مداخلهگری دولت در کنار بازار شباهت داشت. هرچند این تجربه با فساد، وابستگی به نفت و سرکوب سیاسی همراه بود و نتوانست عدالت اجتماعی پایدار ایجاد کند.• پس از انقلاب اسلامی، اقتصاد ایران عمدتاً میان دولتگرایی، یارانههای گسترده و در مواردی خصوصیسازی کنترلشده (مانند برنامههای توسعه) در نوسان بوده؛ اما هرگز الگویی با نظارت هوشمندانه بر بازار و سرمایهگذاری هدفمند در رفاه همگانی بهشکل پایدار شکل نگرفته است. در دوران دولت اصلاحات با ریاست جمهوری محمد خاتمی تقریبا رویکردی شبیه سرمایهداری مترقی با تلفیق دیدگاه راست و چپ میانه اجرا شد که تا حدی موفقیتآمیز بود.• در فضای کنونی ایران، با وجود تحریمها، تورم مزمن و نابرابری عمیق، برخی اقتصاددانان اصلاحطلب بر ضرورت «نظارت بر بازار»، «سرمایهگذاری در آموزش و سلامت» و «حمایت از تولید داخلی با رعایت عدالت» تأکید دارند که در ابعادی با روح سرمایهداری مترقی همخوانی دارد؛ هرچند اجرای آن در شرایط انحصارهای دولتی و نیمهدولتی و اقتصاد رانتی بسیار دشوار است.✍️ سرمایهداری مترقی پاسخی است به شکست سیاستهای موسوم به "نئولیبرالیسم" در دهههای اخیر – همان رویکردی که در جهان به افزایش بیسابقهٔ نابرابری انجامید. برای ایرانِ امروز که با معضلاتی چون تورم، اشتغالناقص، خروج سرمایه و نابرابری فزاینده دستوپنجه نرم میکند، این پرسش مطرح است: آیا ترکیبی از بازار رقابتی با نظارت دولتیِ کارآمد و سرمایهگذاری در رفاه عمومی، میتواند راهگشا باشد؟ منتقدان اما میگویند اصلاحات تدریجی از عمق مشکلات ساختاری – مانند وابستگی به نفت، نبود شفافیت و فساد سیستماتیک – غافل میماند و بدون تحول بنیادین در نهادهای سیاسی، هرگونه «سرمایهداری مترقی» در ایران به سرنوشت تلاشهای پیشین دچار خواهد شد.@Aliafshari52
بدخیمتر شدن غده سرطانی جمهوری اسلامی بعد از جنگ علی افشاری 🟢 از سینما تا تئاتر، از موسیقی تا کتاب؛ هر آنچه جرأت بازنمایی حقیقت یا ترسیم تصویری ناخوشایند از وضعیت موجود را داشته باشد، ذیل اتهام «ترویج فرهنگ ضداسلامی» و «نمایش چهرهای وارونه از ایران» مصادره و ممنوع اعلام میشود.🟢 این، حاصل کار مجلس دوازدهم در سایهسار رهبری مجتبی خامنهای است؛ در روزگاری که نفسهای آتشبسِ جنگِ تمامعیار، فضا را اندکی گشوده، اما این مصوباتِ شرمآور، آخرین خطِّ خوشبینانهترین تحلیلها را برای هرگونه تغییرِ درونساختاری یکسره محو کرد. این تنها اقتدارگراییِ افسارگسیخته نیست؛ این سرکوبی احمقانه و تحقیرآمیز است که پیامد ناخواسته آن کیفرِ سیسال حبس برای رأیدهندگان به این قانون ظالمانه و خردستیزانه است. بنیادگرایانِ اسلامی و بهاصطلاح «ولایتمداران»، هیچ طیفِ پراکندهای نیستند؛ آنان جریانی منسجم و یکدستند که با این مصوبه، ماهیتِ تمامیتخواهِ خود را بر سرِ مردم کوبیدهاند.🟢 حقیقت اما شفاف است: جمهوری اسلامی اصلاحپذیر نیست، بلکه همچون توموری سرطانی، پس از گذر از هر بحرانِ موجودیتی، بدخیمتر، مهلکتر و شرورتر از پیش سر برمیآورد. تکلیف امروز ما، روشنتر از هر زمانِ دیگری است: به محض آنکه غبارِ شومِ جنگ کنار رفت و سیاست از تعلیقِ اجباری خارج شد، باید با عزمی راسختر و جدیتی مضاعف، پرچمِ مبارزه برای گذارِ خشونتپرهیز به جمهوریِ سکولارِ دموکراتیک را برافراشت؛ سمتگیری علیه تهدید موجودیت سرزمینی و تمدنی ایران از خارج امری موقتی است، دوباره عرصه سیاسی به شرایط قبل از جنگ برمیگردد. 🟢 اما هرگز فراموش نکنیم که این مسیر، به صفی متمایز و هوشیار نیاز دارد؛ صفی که نه اسیرِ مداخلهگرانِ خارجی است و نه زندانیِ نگاهِ شرقی یا غربی به ایران. زمانِ تردید گذشته؛ زمانِ اقدامِ آگاهانه، مدبرانه و توام با شکیبایی راهبردی فرا رسیده است.@Aliafshari52
زمان بازسازی انسان ایرانی علی افشاری ⚫️ جیمز مدیسون، چهارمین رئیسجمهور آمریکا، با قاطعیت میگوید:«کسی که گمان کند هرگونه نظام سیاسی—بدون آنکه ذرهای فضیلت در میان مردم ریشه دوانده باشد—میتواند آزادی و سعادت به ارمغان آورد، در خیالی محض سیر میکند.» ⚫️ مدیسون در دفاع از جمهوری دمکراتیک، نه بر اساس سادهانگاری، بلکه بر هوشمندی شهروندان تکیه دارد. او تأکید میکند: *«اگر خِرَد و راستی در جامعه نفس بکشد، در گزینش کارگزاران خود را نشان خواهد داد. ما نه به فضیلت فرمانروایان، که به فضیلت انتخابکنندگان آنان ایمان داریم.» ⚫️ این سخن برای ایران امروز، هشداری است به موقع:راه برونرفت از بنبست کنونی، نه در تغییر صرفِ ساختارها، که در احیای فضائل مدنی نهفته است که وجه مشترک همه دیدگاهها پیرامون نظام «جمهوری» از زمان باستان تا دوران مدرن است:راستی، خردمندی، ادب، همیاری، مدارا، شفافیت و شجاعت. ⚫️ بدون این سرمایههای فرسودهشده در تحولات دهه اخیر در نتیجه اثرگذاری منفی حکومت و دولتهای خارجی، نه تقاضایی اثرگذار برای گذار به دمکراسی شکل خواهد گرفت، نه از چرخهی بازتولید مناسبات تیرهی کنونی گریزی خواهیم داشت. ⚫️ زمان، دیگر برای حرفهای آرمانشهرگونه نیست؛ زمان، زمانِ بازسازی «انسانِ ایرانی» بهمثابهی رکنِ اصلیِ تغییر مثبت است.@Aliafshari52
اوجگیری نگرانی امنیتی در دنیا و تافته جدابافته آمریکا علی افشاری 🔴 مؤسسهی معتبر «استاتیستا» در یک پیمایش عمومی، نگاه شهروندان چند کشور منتخب را به اهمیت «دفاع ملی» و «سیاست خارجی» واکاوی کرده است. نکتهی جذاب ماجرا در مقایسهی این دادهها با نظرسنجی مشابه در سال ۲۰۱۹ نهفته است.🔴 نتایج نشان میدهد که مسائل داخلی همچنان در صدر اولویتهای مردم قرار دارد. با این حال، در اکثر کشورها -بهویژه آنهایی که در خطمقدم تهدیدات خارجی هستند- وزن نگرانیهای امنیتی به طرز چشمگیری افزایش یافته است.🔴 اما در این میان، آمار آمریکا خلاف جهتِ جریان است که با وجود جهش بیسابقهی بودجهی نظامی، افکار عمومی این کشور نهتنها همپای این هزینهها تحول پیدا نکرده، بلکه برخلاف روند جهانی، اهمیت کمتری نسبت به گذشته برای این حوزه قائل شدهاند.@Aliafshari52
