توافق «مکه» و چالش ایران علی افشاری 🔵 سرانجام توافق سهگانه دفاعی و امنیتی به نام «مکه» بین دولته…
انتشار: 2026/08/07 11:37 UTCدریافت: 2026/08/13 08:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/13 08:10 UTC
توافق «مکه» و چالش ایران علی افشاری 🔵 سرانجام توافق سهگانه دفاعی و امنیتی به نام «مکه» بین دولتهای عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان به عنوان محور سنی منطقه منعقد شد. اگرچه اردوغان اعلام کرده که این توافق دفاعی بوده و تقویت بازدارندگی جمعی در برابر تهدیدات و گسترش همکاریهای نظامی را دنبال میکند و علیه هیچ کشوری نیست اما در واقعیت جهتگیری آن مهار ایران و محور شیعی منطقه و بخصوص شیعیان یمنی و تقویت عربستان در مهار آنها و کنترل باب المندب است. غرب هم از این توافق حمایت میکند. 🔵 جنبه نمادین سیاسی این نشست قابل توجه است. سه کشور از تأثیرگذارترین کشورهای جهان اسلام در شرایطی که عدم قطعیت و بیثباتی افزایش پیدا کرده گرد هم آمده اند. این نزدیکی نشاندهنده تمایل روزافزون قدرتهای منطقهای و میانی برای هماهنگی نزدیکتر در امور امنیتی و نظامی است.🔵 مهمترین بند توافق سهجانبه میان پاکستان، عربستان و ترکیه که «توافق مکه» نامیده میشود، «اصل دفاع جمعی» است.طبق این بند هرگونه حمله نظامی به یکی از ۳ کشور، حمله به هر ۳ عضو تلقی خواهد شد.🔵 توافق «مکه» چالشی برای ایران محسوب میشود و یادآور رویاروییها در دوران صفویه و عثمانی است. دلایلی را میتوان برای مشکلآفرین بودن بالقوه آن به شرح زیر برشمرد: ۱. دینامیکهای قدرت منطقهای: این اتحاد، تواناییهای نظامی و سیاسی اعضای خود را تقویت میکند و ممکن است ایران را در منطقه منزوی کند. این امر باعث ایجاد تعادل قدرتی در برابر نفوذ ایران میشود، بهویژه در مناطقی مانند سوریه و عراق.۲. نگرانیهای امنیتی: این همکاری میتواند بهعنوان تهدید مستقیم به امنیت ملی ایران باشد. یک جبهه متحد میان این کشورها میتواند به تنشها و درگیریهای نظامی بیشتری منجر شود.۳. پیامدهای اقتصادی: این توافق ممکن است منجر به محدودیتهای تجاری و تضعیف موقعیتهای ترانزیتی علیه ایران شود، زیرا این کشورها میتوانند سیاستهای اقتصادی خود را برای مقابله با منافع ایرانی هماهنگ کنند.۴. تنشهای فرقهای: بهعنوان کشورهای عمدتاً سنی، عربستان سعودی و پاکستان ممکن است به این ترتیب اختلافات فرقهای را تشدید کنند و تنشها بین جمعیتهای سنی و شیعه را افزایش دهند.۵. انزوا در جغرافیای سیاسی: این شراکت ممکن است منجر به تقویت روابط دیپلماتیک بین این کشورها و متحدانشان شود و ایران را در مجامع بینالمللی و مذاکرات به حاشیه براند.🔵 سیاست خارجی و دفاعی متعهد به منافع ملی در ایران حکم می کند تا موارد زیر را در بر بگیرد: ۱. ثبات و امنیت منطقهای: ایران به یک نظم پایدار و امن در خاورمیانه نیاز دارد که شامل همکاریهای امنیتی با کشورهای همسایه و دیگر قدرتهای منطقهای باشد. این همکاریها میتواند به کاهش تنشها و درگیریها کمک کند.۲. توسعه روابط دیپلماتیک: ایجاد روابط قویتر با کشورهای عربی و اسلامی میتواند به ایران کمک کند تا نفوذ خود را در منطقه افزایش دهد و از انزوا خارج شود. این روابط میتواند شامل توافقات اقتصادی، فرهنگی و امنیتی باشد.۳. مقابله با افراطگرایی: ایران باید بر روی مبارزه با افراطگرایی و تروریسم تمرکز کند. این امر میتواند به ایجاد یک فضای امنتر و پایدارتر در منطقه کمک کند.۴. تکیه به گروههای شیعی: تکیه به گروههای شیعی غیر دولتی در درازمدت کافی نیست، زیرا این گروهها ممکن است با چالشهای داخلی و خارجی مواجه شوند و نتوانند بهطور مؤثر از منافع ایران دفاع کنند. ایران باید به ایجاد و تقویت دولتهای ملی در کشورهای همسایه، که بتوانند از منافع مشترک و امنیت منطقهای حمایت کنند، توجه کند و جمعیت شیعه در درون این واحدهای ملی عمل کند.۵. همکاریهای اقتصادی و تجاری: ایجاد توافقات تجاری و اقتصادی با کشورهای همسایه و فرامنطقهای میتواند به تقویت موقعیت اقتصادی ایران و افزایش نفوذ آن کمک کند.@Aliafshari52



