🔴 انتشار نامه جدید سعید مدنی به آصف بیات: نه به جنگ و مداخله خارجی، آری به گذار دموکراتیک و قدرت جا…
انتشار: 2026/07/22 07:07 UTCدریافت: 2026/08/01 00:11 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:11 UTC
🔴 انتشار نامه جدید سعید مدنی به آصف بیات: نه به جنگ و مداخله خارجی، آری به گذار دموکراتیک و قدرت جامعه مدنیدر ادامه نامههای سرگشاده پیشین دکتر سعید مدنی و دکتر آصف بیات، مدنی نامه جدیدی به بیات منتشر کرد. این اولین نامه ایشان پس از آزادی از زندان اخیر است.مکاتبات تحلیلی آصف بیات و سعید مدنی، دو جامعهشناس سرشناس ایرانی، از اردیبهشتماه ۱۴۰۳ و با نامه همدلانه و انتقادی آصف بیات پیرامون دیدگاههای مدنی آغاز شد. این نامهنگاریها که تاکنون ادامه یافته، به بستری مهم برای بازخوانی نظریههای جنبشهای اجتماعی، انقلابها و گذار دموکراتیک در پرتو واقعیتهای بحرانی و خیزشهای سالهای اخیر ایران تبدیل شده است.سعید مدنی که حدود سه ماه از پایان حبس چهار سالهاش میگذرد، در تازهترین نامه خود که در سایت «نقد اقتصاد سیاسی» منتشر شده، تحلیلی جامع از وضعیت امروز ایران ارائه داده است. او جامعه فعلی را پس از آزادی به «آلیس در سرزمین عجایب» تشبیه میکند؛ جامعهای که در آن از سویی تغییرات ظاهریِ چشمگیر (مانند حضور زنان بدون حجاب در خیابانها) دیده میشود و از سوی دیگر، با «ترومایی ملی» ناشی از سرکوبهای خونین، تورم سهرقمی مواد غذایی، گسترش فقر، بیکاری جوانان و سایه ویرانگر جنگ دستوپنجه نرم میکند.مهمترین محورهای این نامه تحلیلی در ادامه آمده است.تحلیل اعتراضات اخیرمدنی اعتراضات دیماه را موج سوم کنشهای جمعی در ایران میداند که با ویژگیهایی چون رادیکالیسم بیشتر، فراگیری ملی و تغییر مطالبات از اقتصادی به سیاسی متمایز میشود. او موتور محرک این اعتراضات را جوانان بیکار و «طبقه متوسط فقیرشده» میداند که برای بقای خود میجنگند و کاهش چشمگیر حجم این طبقه را زنگ خطری برای سوق یافتن اعتراضات مدنی به سوی «شورشهای کور» تلقی میکند.نقد تند به مداخله خارجی و اپوزیسیون سلطنتطلبمدنی ضمن محکوم کردن قاطعانه خشونت حاکمیت در کشتار معترضان، به شدت از فراخوانهای فرصتطلبانه چهرههایی چون رضا پهلوی انتقاد کرده و معتقد است این دست اقدامات غیرمسئولانه، بهانهای برای کشتار حداکثری به دست ساختار سرکوب داده است. او رؤیای دموکراسی از طریق بمباران نظامی آمریکا یا اسرائیل را «توهم» میخواند و تأکید میکند که جنگ نه تنها رژیمها را ساقط نمیکند، بلکه بهانهای جدی برای سرکوب مضاعف جامعه مدنی به دست حاکمان است.نفی دوگانه «استبداد یا استعمار»یکی از کلیدیترین بخشهای نامه، تفکیک میان «امر ملی» (تأمین منافع ملت و صلح) و «امر حاکمیتی» (تثبیت قدرت حاکم مستقر) است. مدنی دوقطبیِ اجبار به انتخاب میان ایستادن در کنار استبداد داخلی یا تشویق تهاجم خارجی را کاذب میداند و معتقد است نباید آینده جامعه ایران را در گرداب انتخاب بین بد و بدتر نابود کرد.امید به جامعه مدنی و گذار خشونتپرهیزمدنی در نهایت برخلاف نگاههای ناامیدانه، جامعه مدنی ایران را جریانی زنده، جنبشی و بالنده میداند که با وجود هزاران نهاد مردمی، شبکههای اجتماعی و کنشگران صنفی، تابآوری بالایی دارد. او مطلوبترین استراتژی عبور از این بحران را «گذار دموکراتیک خشونتپرهیز» با ترکیب فشار اجتماعی و مذاکرات سیاسی میداند و هشدار میدهد که فروپاشی، جنگ داخلی و دخالت نظامی بیگانگان، مسیر توسعه ایران را مسدود خواهد کرد.سعید مدنی در پایان میگوید:"به نظرم در میان هیاهوی جنگ بلندتر کردن همزمان صدا علیه جنگ واستبداد و دعوت به صلح و دموکراسی وظیفهی بسیار خطیری است که میتواند در بحرانهای آینده و عبور جامعهی ایران به سوی توسعه، عدالت و آزادی نقش و سهم بسیار داشته باشد. چرا نباید همزمان در برابر فاشیسم مهاجم نتانیاهو وترامپ از یکسو و استبداد داخلی و سرکوب دگراندیشان از سوی دیگر نایستیم و از منافع ملی و حقوق مردم ایران دفاع نکنیم؟ چرا آیندهی جامعهی ایران را در گرداب انتخاب بین بد و بدتر نابود کنیم؟ چرا باید تسلیم یکی از دو منطق «هر کی بیاد از اینها بهتره» یا پذیرش فقر، نابرابری، استبداد و له شدن منزلت انسانی یک ملت زیر بار سختی معیشت و دشواری های زندگی روزمره موجود شویم؟"@Kaleme