🌍☪️ نام دریای خَزَر؛ مدیون تُرکان خَزَر✍️ :#مختاری_نیا✍️ تُرکان خَزَر، گروهی از تَرکان بودند که 270…

🌍☪️ نام دریای خَزَر؛ مدیون تُرکان خَزَر✍️ :#مختاری_نیا✍️  تُرکان خَزَر، گروهی از تَرکان بودند که 2700 سال قبل بعنوان یکی از اقوام قدرتمند تُرک در داخل هون_تورکلری و بعدها در حکومت گؤک_تورکلری دارای نقش های مهم سیاسی، نظامی و اقتصادی بوده و از 2 هزار سال قبل نیز در سواحل شمالی و غربی دریای خزر سُکنی گزیده و دارای قدرت، دولت و تمدن بوده اند و دریای خَزَر نیز نام خود را مدیون این قوم کهن تُرک می باشد.✍️ در کتاب " تاریخ مختصر تُرک" تالیف پروفسور هیئت می خوانیم :"خزرها از سده های 5 میلادی تا 10 میلادی بر نواحی شمالی و شرقی دریای خزر، قارادنیز( دریای سیاه)، از رود ولگا تا رود دنیپر و در شمال تا شهر کیف در اوکراین را در بر می گرفت. دولت خزران [kəzər,han=kəzər,an] دارای تشکیلات قوی و بازرگانی گسترده بود. مردم در رفاه می زیستند و آزادی مذهب برقرار بود.( هیئت، تاریخ مختصر تُرک، ترجمه شاهمرسی، 1389: 38)✍️:" بیش از 25 پادشاهی منجمله هونلار، گؤک تورکلر، اوغوزلار، بولغالار، مجارلار، سابارلار یا سوبیرلر و... تحت فرمان خاقان های خزر قرار داشتند؛ ترکان خزر در مقابل ساسانیان ایستادند و حتی بعد از اسلام نیز در مقابل بین امیه و بنی عباس نیز مقاومت کردند؛ خزرها در سده های  9 و 8 میلادی یکی از قوی ترین دولت های اروپای شرقی بودند و شهر #ایتیل نیز پایتخت آنان بود."( همان، 1389: 38)✍️ طبق نظر محققین و مورخین و لغویّون زبان تُرکی، زبان رسمی ترکان خزر بود و از الفبای گؤگ تورک نیز بعنوان القبای رسمی تُرکی استفاده می کردند؛ ترکان خزر بر آیین "گؤک تانگری" بوده و بعدهانیز تابع ادیان یهودی و مسیحی و حتی اسلامی شدند؛  با توجه به اینکه در دولت خزرها  فعالیت ادیان و مذاهب آزاد بود و اقوام روس  و دیگر اروپایی آزادانه در بین خزرها ساکن شده و خزرها هیچگونه حساسیتی نسبت به غیر تُرکها وجود نداشت [ یعنی بی تفاوتی نسبت خاک و سرزمین خود و این یک نمونه تاریخی قابل توجه برای بی تفاوتی های شهرهای غرب آذربایجان]؛ همین مساله باعث نفوذ و نهایتا تضعیف دولت خزر از داخل شد و " سرانجام شاهزاده کیف از زمین و دریا به خزرها حمله کردند[ و  با خیانت نفوذی های درون خزرها ] پایتخت خزرها ویران شد و خزرها از هم پاشیدند و بخشی به کریمه کوچ کردند و بخش کثیری نیز به آذربایجان [ که جزئی از دولت خزر بوده] آمده و با مردم بومی و همزبان خود در آذربایجان ماندند و برای همیشه ساکن شدند."( هیئت، 1389: 39)✍️ نام خَزَر در بسیاری از منابع تاریخی به صورت هازار، آزار، خازار و خزیر نیز ثبت شده است همانطوری که می دانیم خضرنبی یا همان #خیزیر_نبی پیامبر مقدس و مورد احترام تُرکان می باشد پیامبری که طبق باور کهن ترکان، راهنما و چراغ را مسیر  ترکان به #قزل_آلما می باشد؛ شاید خالی از تفکر نباشد اگر به این بخش از نوشته ی پروفسور#فاروق_سومر محقق، مورخ و متفکر معروف جهان اسلام  در کتاب ارزشمند" اوغوزلار"  تامُّل و تعمُّق داشته باشیم کهبه نقل از کتاب شجره التراکمه بهادرخان از طایفه ای به نام " هیزیرائلی Hizir ili نام می برد که از قرن های متمادی در محیط دریای خزر ساکن بوده و هستند."( فاروق سومر، اوغوزلار، ترجمه آنادردی 1380 :213)⬇️ منابع:۲_) فاروق سومر،اوغوزلار، ترجمه  آنادردی عنصر، گنبد قابوس، انتشارات طلایی، ۱۳۸۰۲_ ) هیئت، جواد، تاریخ مختصر تُرک، ترجم  پرویز زراع شاهمرسی، انتشارات پینار، کرج،۱۳۸۹@yekansasi98