.1️⃣ «وَ قيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ»در آیات قبل اشاره شد که در پاسخ مشورتخواهی فرع…
انتشار: 2026/08/20 06:16 UTCدریافت: 2026/08/23 13:00 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/23 13:00 UTC
.1️⃣ «وَ قيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ»در آیات قبل اشاره شد که در پاسخ مشورتخواهی فرعون اطرافیانش از او خواستند که عدهای از مامورانش را در شهرها گسیل دارد که تواناترین ساحران را از هرجا نزد وی بیاورند؛ و بدین ترتیب همه ساحران برای قراری در روزی معین جمع شدند.در این آیه به جای اینکه بگوید: «سپس به مردم دستور داد که شما هم جمع شوید» این واقعه را این طور روایت کرده که: «به مردم گفته شد که آیا شما هم اجتماعکنندگان هستید؟» چرا؟🌴الف. این تعبیر از ابعاد گوناگون نشان میدهد که فرعون دستگاه تبلیغاتی بسیار قویای داشت و مدیریت افکار عمومی برایش مهم بوده است و به جای اینکه به نحو دستوری و از بالا به پایین برنامههای اینچنینی خود را اجرا کند، میکوشیده به نحو غیرمستقیم افراد را درگیر کند و طوری وانمود میکرده است که گویی خود مردم هستند که بدین کار اقدام میکردهاند:▪️اولا گوینده مطلب ناشناس است؛ یعنی نهتنها معلوم نیست که گوینده سخن فرعون باشد بلکه حتی معلوم نیست که آن ملأ پیرامون فرعون باشد؛ بلکه به نحوی است که معلوم نبوده این دعوت از طرف چه کسی است.▪️ثانیا جمله به صورت سوالی آمده است، یعنی نهتنها به صورت دستوری و کاملا مستقیم بیان نشده، بلکه با ایجاد سوال و دغدغه در افکار عمومی هدفش را تعقیب میکند و جنبه تشویقی و تحریک کنجکاوی مخاطب چنان غلبه دارد که گویی هیچ نحوه تحمیلی برای حضور در این برنامه نیست. (الميزان، ج15، ص274 ؛ سید محمد روحانی، مقاله۸، ص۱۴).▪️ثالثا نهتنها جمله سوالی به صورت جمله اسمیه آمده است که جنبه تأکیدیاش [= اثرگذاریاش از حیث تبلیغاتی] قویتر است (در زبان عربی تأکید در جمله اسمیه شدیدتر از جمله فعلیه است؛ اما در فارسی چون ترجمه تحتاللفظیاش [=آیا شما هم اجتماعکنندگان هستید؟] نامانوس بود و دلالت مذکور را منتقل نمیکرد به صورت «آیا شما هم جمع میشوید» ترجمه شد)، بلکه به نحوی تأکید بر «أنتم: شما» هم دارد؛ یعنی خود شمایید که تصمیمگیر اصلی هستید.▪️رابعا برای «جمع شدن» از باب افتعال استفاده شده است، یعنی به جای اینکه بگوید: «هل انتم مجموعون» گفته مذکور را با عبارت «هل أنتم مجتمعون» روایت کرد و در نکات ادبی اشاره شد که زمانی در این ماده از باب افتعال استفاده میشود که جمع شدن افراد یک فعل ارادی و از روی میل و رغبت و قبول باشد.✳️این اقدام حکومتی فرعون ظرافتهای تبلیغاتی دیگری هم دارد که ان شاء الله ذیل آیه بعد اشاره خواهد شد.🌴ب. ....@yekAaye#شعراء_۳۹
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 0 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — یک آیه در روز
.2️⃣ «وَ قيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ»چنین نیست که «رضایت عمومی و اجتماع مردم» تنها برای جبهه حق مهم باشد – امیرالمومنین ع در عهدنامه معروف به مالک اشتر میفرمایند: «وَ لْيَكُنْ أَحَبَّ الْأُمُورِ إِلَيْكَ أَوْسَطُهَا فِي الْحَقِّ وَ أَعَمُّهَا فِي الْعَدْلِ وَ أَجْمَعُهَا لِرِضَى الرَّعِيَّة: دوستداشتنی امور نزد تو امری باشد که میانهروترین در حق، و عامترین در عدالت، و جمعکنندهترین کار برای حصول رضایت عمومی باشد؛ نهجالبلاغه، نامه ۵۳؛ که این جمله اخیر در نقل تحف العقول (ص۱۲۸) به صورت «أَجْمَعَهَا لِلرَّعِيَّةِ: جمعکنندهترین کار برای افراد تحت حکومت» آمده است -، بلکه گاه میشود که جریان باطل برای غلبه بر جریان حق، در ظاهر به نظر و رضایت مردم بها میدهد و اجتماع مردمی پدید میآورد (همچنین توجه شود به احادیث۲ و ۳). در واقع، گاه «براى طاغوتها جلب افكار عمومى و حضور مردم در صحنه مهم است» (تفسير نور، ج8، ص311).@yekAaye#شعراء_۳۹
☀️۳) از امام صادق ع روایت شده که فرمودند:انجامدهنده ستم، و یاریکنندهاش و راضی به آن، هر سه شریکاند.📚الكافي، ج2، ص333مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:الْعَامِلُ بِالظُّلْمِ وَ الْمُعِينُ لَهُ وَ الرَّاضِي بِهِ شُرَكَاءُ ثَلَاثَتُهُمْ.@yekAaye
☀️۲) از امیرالمومنین ع روایت شده است که در خطبهای در مقام تشویق مخاطبان خود به جهاد فرمودند:چه شگفتآور است چه شگفتآور، و به خدا این دل را میمیراند و نگرانی را جلب میکند: گردهمآیی این مردم در باطلشان و پراکنده شدن شما از حقتان.📚الكافي، ج5، ص5؛ نهج البلاغة، خطبه ۲۷أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْعَلَوِيِّ وَ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكُوفِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِسْحَاقَ جَمِيعاً عَنْ أَبِي رَوْحٍ فَرَجِ بْنِ قُرَّةَ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ قَالَ:قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْه: أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْجِهَاد ...فَيَا عَجَباً عَجَباً وَ اللَّهِ يُمِيتُ الْقَلْبَ وَ يَجْلِبُ الْهَمَّ مِنَ اجْتِمَاعِ هَؤُلَاءِ [الْقَوْمِ] عَلَى بَاطِلِهِمْ وَ تَفَرُّقِكُمْ عَنْ حَقِّكُم☀️ب. ابن هلال ثقفی این را مربوط به سخنرانی حظرت بعد از حمله سفیان بن عوف به شهر انبار و غارت آن میداند که در آن به جای «دل را میمیراند و نگرانی را جلب میکند» آمده است: ... دل آب میشود و نگرانی را جلب میکند و غم را برمیانگیزاند ...📚الغارات، ج2، ص328عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مِخْنَفٍ: أَنَّ سُفْيَانَ بْنَ عَوْفٍ لَمَّا أَغَارَ عَلَى الْأَنْبَار ٍ لَمَّا أَغَارَ عَلَى الْأَنْبَارِ قَدِمَ عِلْجٌ مِنْ أَهْلِهَا عَلَى عَلِيٍّ ع فَأَخْبَرَهُ الْخَبَرَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَقَالَ: «أَيُّهَا النَّاس ...فَيَا عَجَباً عَجَباً وَ اللَّهِ يَمِيثُ الْقَلْبَ وَ يَجْلِبُ الْهَمَّ وَ يُسَعِّرُ الْأَحْزَانَ مِنِ اجْتِمَاعِ هَؤُلَاءِ عَلَى بَاطِلِهِمْ وَ تَفَرُّقِكُمْ عَنْ حَقِّكُم☀️ج. شیخ مفید و مرحوم طبرسی این مطلب را این گونه روایت کردهاند:شگفتآور است سراسر شگفتآور؛ و چرا در شفت نیایم از جمع شدن این قوم بر باطلشان و خوار کردن شما آنچه را که حق است در میانتان.📚الإرشاد، ج1، ص278؛ الإحتجاج (للطبرسي)، ج1، ص174فَالْعَجَبُ كُلُّ الْعَجَبِ وَ مَا لِي لَا أَعْجَبُ مِنِ اجْتِمَاعِ قَوْمٍ عَلَى بَاطِلِهِمْ وَ تَخَاذُلِكُمْ عَنْ حَقِّكُم.@yekAaye
☀️۱) امیرالمومنین ع در منطقه ذی قار [ظاهرا در مسیر جنگ جمل در آنجا توقفی داشتند] خطبهای خواندند که فرازهایی از آن قبلا گذشت. در فراز دیگری از آن اشاره میکنند که بعد از من بر شما زمانی خواهد آمد که در آن زمان چیزی مخفیتر از حق و آشکارتر از باطل و بیشتر از دروغ بستن به خدا و رسولش نیست ...تا بدینجا میرسند که میفرمایند:آنها امور خود و دینشان را به کسی سپردهاند که در میانشان با فریب، منکَر، رشوهخواری و قتل عمل میکند، گویی آنان پیشوایان قرآناند، نه اینکه قرآن پیشوای آنها باشد. هیچ چیز از حقیقت نزد آنها نمانده جز نامش، و از قرآن جز خطوط و اعرابش نمیدانند. کسی که با شنیدن حکمت قرآن وارد [دین] میشود، اما هنوز آرام ننشسته که دین خارج میشود؛ از دین یک پادشاه به دین پادشاه دیگر منتقل میشود، و از تحت سلطنت یک پادشاه به تحت سلطنت پادشاه دیگر، از اطاعت یک پادشاه به اطاعت از پادشاه دیگر، و از پیمانهای یک پادشاه به پیمانهای پادشاه دیگر؛ پس «خداوند متعال آنان را به سنت استدراج مبتلا خواهد کرد از جایی که نمیدانند» (اعراف/۱۸۲) ...📚الكافي، ج8، ص388أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ الْمُنْذِرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: خَطَبَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع [وَ رَوَاهَا غَيْرُهُ بِغَيْرِ هَذَا الْإِسْنَادِ وَ ذَكَرَ أَنَّهُ خَطَبَ بِذِي قَارٍ] فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ:أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّداً ص بِالْحَق ... ثُمَّ إِنَّهُ سَيَأْتِي عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِي زَمَانٌ لَيْسَ فِي ذَلِكَ الزَّمَانِ شَيْءٌ أَخْفَى مِنَ الْحَقِّ وَ لَا أَظْهَرَ مِنَ الْبَاطِلِ وَ لَا أَكْثَرَ مِنَ الْكَذِبِ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى وَ رَسُولِهِ ص ...قَدْ وَلَّوْا أَمْرَهُمْ وَ أَمْرَ دِينِهِمْ مَنْ يَعْمَلُ فِيهِمْ بِالْمَكْرِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الرِّشَا وَ الْقَتْلِ كَأَنَّهُمْ أَئِمَّةُ الْكِتَابِ وَ لَيْسَ الْكِتَابُ إِمَامَهُم. لَمْ يَبْقَ عِنْدَهُمْ مِنَ الْحَقِّ إِلَّا اسْمُهُ وَ لَمْ يَعْرِفُوا مِنَ الْكِتَابِ إِلَّا خَطَّهُ وَ زَبْرَهُ. يَدْخُلُ الدَّاخِلُ لِمَا يَسْمَعُ مِنْ حِكَمِ الْقُرْآنِ فَلَا يَطْمَئِنُّ جَالِساً حَتَّى يَخْرُجَ مِنَ الدِّينِ، يَنْتَقِلُ مِنْ دِينِ مَلِكٍ إِلَى دِينِ مَلِكٍ وَ مِنْ وَلَايَةِ مَلِكٍ إِلَى وَلَايَةِ مَلِكٍ وَ مِنْ طَاعَةِ مَلِكٍ إِلَى طَاعَةِ مَلِكٍ وَ مِنْ عُهُودِ مَلِكٍ إِلَى عُهُودِ مَلِكٍ فَاسْتَدْرَجَهُمُ اللَّهُ تَعَالَى «مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُون» ...@yekAaye
.3️⃣«فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِميقاتِ يَوْمٍ مَعْلُوم»درباره اینکه این روز معلوم که در آن قرار گذاشتهاند چه روزی بوده اقوال متعددی مطرح شده است:🌴الف. طبق نقل های مختلفی که از ابن عباس شده وی آن روز را روز عید، نوروز و شنبه، و روز عاشورا دانسته است (زاد المسير في علم التفسير (ابن الجوزی م۵۹۷)، ج3، ص163) و در بسیاری از منابع اهل سنت از سعد بن جبیر و ابن عباس نقل شده که روز عاشورا بوده است؛ مثلا الكشف و البيان (ثعلبی)، ج6، ص249 ) و از سعید بن جبیر هم نقل شده که در این روز به عنوان جشن بازارهای بزرگی برپا میکردهاند؛ و شیخ عباس قمی هم در سفينة البحار( ج6، ص539) بدون اشاره به گویندهاش همین قول (که نوروز بوده و برای آنان روز عید بوده که خود را میآراستند و بازارها برپا میکردند) را اشاره کرده است. 🌴ب. کفعمی بدون اشاره به منبعی، آن روز را هفتم ذیالحجه دانسته است. (المصباح للكفعمي (جنة الأمان الواقية)، ص515 ). و مرحوم مجلسی هم میگوید که همین قول را با خط شیخ محمد بن علی جبعی دیده است که وی نقل کرده این را به دستخط شیخ طوسی در خزانه کتابخانه کاظمین دیده است (بحار الأنوار، ج95، ص188 ).🌴ج. آن گونه که در مجموعة نفيسة في تاريخ الأئمة عليهم السلام (ص370) آمده شیخ بهایی در کتاب «توضيح المقاصد» آن را روز چهارم ذی الحجه بوده دانسته است. 🌴د. ...@yekAaye#شعراء_۳۸