✅ ستاد ملی مدیریت مصرف آب و انرژی؛ ضرورت اجرایی یا یک لایه نهادی تازه؟✅«شیوهنامه اجرایی نظام مدیری…
انتشار: 2026/08/13 10:07 UTCدریافت: 2026/08/15 02:28 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 02:28 UTC
✅ ستاد ملی مدیریت مصرف آب و انرژی؛ ضرورت اجرایی یا یک لایه نهادی تازه؟✅«شیوهنامه اجرایی نظام مدیریت، پایش و بهینهسازی مصرف آب و حاملهای انرژی» در ۳ مرداد ۱۴۰۵ از سوی معاون اجرایی رئیسجمهور با قيد فوريت ابلاغ شد (🔗 لينك مصوبه) و به موجب آن، "ستاد ملی مدیریت و بهینهسازی مصرف آب و حاملهای انرژی"به ریاست معاون اجرایی رئیسجمهور تشکیل شده است. مأموریت ستاد نیز صرفاً هماهنگی اجرایی نیست و «سیاستگذاری، راهبری، هماهنگی، برنامهریزی، نظارت و ارزیابی» را دربر میگیرد؛ دبیرخانه آن نیز در وزارت کشور مستقر شده است.✅برای نقد این تصمیم، باید به سیر شکلگیری آن توجه کرد.✅نقطه آغاز طرح، ظاهرا مدیریت مصرف خودِ دولت بوده است.در ۲۹ خرداد ۱۴۰۵، رئیسجمهور در نشست تدوین چارچوبهای اجرایی «طرح فراگیر بهینهسازی مصرف انرژی در ادارات، محیطها و اماکن دولتی» تأکید کرد که اگر مردم به صرفهجویی دعوت میشوند، دولت باید پیشگام باشد. در همان جلسه تصریح شد که «فاز نخست طرح از ادارات و اماکن دولتی آغاز میشود» و آب، برق، گاز و سوخت مایع را دربر میگیرد. (لينك) از این منظر، ایجاد یک نظام متمرکز برای سنجش مصرف دستگاههای اجرایی، تعیین هدف کاهش مصرف و پاسخگوکردن مدیران، اقدامی قابل دفاع است.✅اما کمتر از یک ماه بعد، دامنه طرح بهوضوح توسعه یافت. در نشست ۲۳ تیر برای تصویب شیوهنامه، دیگر صرفاً از ادارات سخن گفته نمیشد؛ معاون اجرایی رئیسجمهور از «تعیین الگو و سهم مصرف هر استان براساس شاخصهای جمعیتی، اقلیمی، تولیدی و اقتصادی»، اعطای اختیار به استانداران و فرمانداران و همراهکردن مردم سخن گفت. (لينك)✅این توسعه دامنه در متن نهایی نیز تثبیت شده است. شیوهنامه، آب را شامل "آب شرب، کشاورزی، صنعت و فضای سبز" میداند؛ برای استانها و شهرستانها خط پایه و الگوی بهینه مصرف پیشبینی میکند و «مشترکان پرمصرف» را اشخاص حقیقی یا حقوقی تعریف کرده است. بنابراین از متن نهایی نمیتوان نتیجه گرفت که گروه هدف، صرفاً دستگاههای اجرایی و لاغیر هستند.✅جلسه ۲۱ مرداد ستاد نیز همین دوگانگی را نشان میدهد. از یک سو رئیسجمهور بر "اصلاح فوری مصرف آب و انرژی دستگاههای اجرایی" تأکید کرده؛ از سوی دیگر، پایش مصرف تا سطح استان، شهرستان و واحد مصرفکننده، ایجاد رقابت میان استانها، مشارکت مردم، توسعه کنتورهای هوشمند و بررسی مصرف آب و حاملهای انرژی در سطح کشور مطرح شده است. (لينك)✅✅بنابراین پرسش اصلی نه درباره اصل پایش مصرف دستگاههای دولتی، بلکه درباره توسعه یک برنامه اجرایی به یک سازوکار جدید سیاستگذاری و هماهنگی ملی است.✅اگر مأموریت اصلی، اصلاح مصرف دولت بود، قرار گرفتن آن در معاونت اجرایی رئیسجمهور قابل توضیح است. اما وقتی ستاد برای خود مأموریت «سیاستگذاری، راهبری و برنامهریزی» در آب و انرژی تعریف میکند و دامنه آن به مصرف استانها، آب کشاورزی و صنعت و مشترکان حقیقی و حقوقی گسترش مییابد، این سؤال جدی مطرح میشود که "چه خلأ نهادی مشخصی ایجاد چنین ساختار تازهای را ضروری کرده است؟"✅کشور از پیش شورای عالی آب و شورای عالی انرژی دارد و خود شیوهنامه نیز در ماده ۱۶ اجرای یکی از مصوبات شورای عالی انرژی را مطالبه میکند؛ یعنی ادامه کار آن شورا را مفروض گرفته است. در عین حال، متن شیوهنامه مرز وظایف ستاد جدید با این مراجع و سایر سازوکارهای موجود را روشن نمیکند.✅ در واقع ستاد جدید مأمور «سیاستگذاری، راهبری، هماهنگی، برنامهریزی، نظارت و ارزیابی» در آب و انرژی است؛ یعنی مجموعهای از وظایفی که به لحاظ موضوعی با مأموریت قانونی شورای عالی آب و شورای عالی انرژی همپوشانی قابل توجه دارد. علاوه بر آن، در استان نیز کارگروهی جدید به ریاست استاندار و با حضور شرکتهای آب و انرژی شکل میگیرد؛ درحالیکه پیشتر شورای حفاظت منابع آب/کارگروه استانی سازگاری با کمآبی نیز به ریاست استاندار یا در چارچوب استانداری وجود داشته است.✅مسئله مهمتر، زمان تشکیل ستاد است. فقط حدود هشت ماه پیش از آن، مصوبه ۲۸ آبان ۱۴۰۴ شورای عالی اداری «ستاد» را صریحاً در تعریف نهادهای شورایی وارد کرده، تشکیل نهادهای موازی را محدود ساخته و مقرر کرده بود تشکیل نهادهای شورایی خارج از مراجع مقرر باید ابتدا از مسیر دبیرخانه و تصویب شورای عالی اداری عبور کند. همان مصوبه نیز کارگروه سازگاری با کمآبی را ذیل شورای عالی آب ساماندهی کرده بود.در مستندات عمومی مرتبط با شیوهنامه ۱۴۰۵ که بررسی شد، مستند تشکیل ستاد، دستور رئیسجمهور و شیوهنامه ابلاغی معاون اجرایی رئیسجمهور معرفی شده است و دستکم در متن منتشرشده، مصوبهای از شورای عالی اداری درباره تشکیل این نهاد جدید ذکر نشده است.✅چند ابهام دیگر نیز قابل توجه است: وقتی آب کشاورزی و صنعت در قلمرو ستاد قرار گرفته، چرا وزرای جهاد کشاورزی و صمت عضو ثابت آن نیستند؟ چرا بخش تفصیلی اقدامات اجرایی عمدتاً بر سرمایش و گرمایش ساختمانها، روشنایی، تجهیزات و ناوگان ادارات متمرکز است، اما برای موضوعاتی مانند آب کشاورزی، برداشت آب زیرزمینی، تلفات شبکه یا صنایع آببر بسته عملیاتی متناظری دیده نمیشود؟ و الگوی «مصرف بهینه» بخشهای پیچیدهای مانند کشاورزی دقیقاً با چه روش و مرجع اعتبارسنجی تعیین خواهد شد؟✅در مقابل، "نقطه قوت مهم شیوهنامه" تلاش برای ایجاد نظام دادهمحور شامل خط پایه، هدف کمی، پایش مستمر، گزارشدهی و ارزیابی عملکرد مدیران است؛ ظرفیتی که اگر درست اجرا شود، میتواند مفید باشد.✅جمعبندی:ایجاد سازوکاری برای واداشتن دولت به مدیریت و شفافسازی مصرف خود، قابل دفاع است. اما تبدیل تدریجی آن به یک مرجع جدید سیاستگذاری و هماهنگی ملی در آب و انرژی، بدون توضیح روشن درباره ضرورت ایجاد، حدود صلاحیت و نسبت آن با ساختارهای موجود، نیازمند تأمل جدی است.مسئله این نیست که «هماهنگی» لازم نیست؛ مسئله این است که "آیا برای هر ضعف هماهنگی باید یک نهاد هماهنگکننده تازه ساخت، یا ابتدا باید روشن کرد چرا سازوکارهای موجود کارکرد مورد انتظار را نداشتهاند و چگونه میتوان همان ساختار را اصلاح و پاسخگو کرد؟"#مديريت_مصرف#سازوكار_نهادي#ستاد_ملي#آب#انرژي📱 كانال اطلاعرسانی و آموزشی #سازگاری_با_كم_آبیjoin👉 @WaterAdaptation
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- سازگاری با كم آبی · تطابق دقیق — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۲:۲۸
- Water Online · تطابق دقیق — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۵:۰۶
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند



