📍 راه تمدنساز؛ پیادهروی اربعین امسال و ایده مقاومت به عنوان یک مسیر تمدنی در امتداد مختصات تاریخ…
انتشار: 2026/08/02 09:32 UTCدریافت: 2026/08/03 05:02 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/03 05:02 UTC
📍 راه تمدنساز؛ پیادهروی اربعین امسال و ایده مقاومت به عنوان یک مسیر تمدنی در امتداد مختصات تاریخی و جغرافیایی📝 چکیدهمیلاد جلیل زاده: بسیاری از پژوهشگران معتقدند مفاهیم رایج علوم اجتماعی که بر تجربه غرب شکل گرفتهاند، برای توضیح همه جوامع کافی نیستند. در تجربه شیعی، آیینها فقط مناسک مذهبی نیستند، بلکه حافظه تاریخی، سازمان اجتماعی، مشروعیت سیاسی و هویت جمعی را نیز دربر میگیرند. از این رو، برای تحلیل آنها باید مفاهیمی برخاسته از همین سنت، مانند «حافظه عاشورایی» و «میدان آیینی» را به کار گرفت.در این چارچوب، اربعین صرفاً آیین سوگواری نیست، بلکه صحنه بازتعریف هویت جمعی است. اهمیت اربعین امسال نیز تنها در شمار زائران یا گستره جغرافیایی آن نیست، بلکه در ورود یک رخداد معاصر به منظومه نمادین اربعین است. نمادها و پرچمها نیز نشانههای شکلگیری یک زبان مشترک و تقویت خودآگاهی جمعی به شمار میروند.سنت پیادهروی اربعین از زیارت جابربن عبدالله انصاری آغاز شد و در طول تاریخ با وجود فشار حکومتها بارها محدود و دوباره احیا شد. پس از ممنوعیت آن در دوران صدام، این آیین به صورت پنهانی ادامه یافت و با سقوط رژیم بعث، دوباره به شکل گسترده برگزار شد. در ادامه، موکبهای مردمی شکل گرفتند و اربعین به بزرگترین تجمع سالانه مذهبی جهان تبدیل شد.پیادهروی اربعین در دهههای اخیر نقشی مهم در نزدیکی ملتهای ایران و عراق ایفا کرده است. پذیرایی مردم عراق، شکلگیری ارتباطات پایدار میان زائران و موکبداران و گسترش روابط اجتماعی، بسیاری از ذهنیتهای منفی گذشته را از میان برد و پیوندهای مردمی را تقویت کرد. از این منظر، اربعین فراتر از یک آیین مذهبی، نمونهای از دیپلماسی عمومی و مردمی محسوب میشود.در این نگاه، اربعین یک نهاد تمدنساز است که سرمایه عاطفی ناشی از رخدادهای بزرگ را به حافظه جمعی، هویت مشترک و کنش اجتماعی تبدیل میکند. این فرایند، «چرخه بازتولید تمدنی» را شکل میدهد؛ چرخهای که در آن رخدادهای تاریخی از طریق میدانهای آیینی به بخشی از حافظه پایدار جامعه تبدیل میشوند و در بازتولید هویت و انسجام فراملی نقش دارند.متن کامل را در سایت وطن امروز بخوانید:🔗 vatanemrooz.ir/fa/news/419941✉️ @vatanemrooz




