محراب کوچک كاشي زرينفام با كتيبۀ سورۀ فاتحهو صلوات چهارده معصوم (ع) به خط ثلث دورۀ فرهنگی: ایلخانی…
انتشار: 2026/08/13 08:08 UTCدریافت: 2026/08/16 08:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 08:45 UTC
محراب کوچک كاشي زرينفام با كتيبۀ سورۀ فاتحهو صلوات چهارده معصوم (ع) به خط ثلث دورۀ فرهنگی: ایلخانیقدمت: سدۀ ۷ هجریقمریاندازهها: ۳۶ × ۴۷ سانتی متر شمارۀ اثر در موزۀ ملّی ایران: ۲۲۵۹۹قطعه کاشی خشتی زرین فام، متعلق به یک محراب کوچک یکپارچه، دارای حاشیۀ پهن و مرکز با قوسهای دالبری که بر دو نیم ستون استواراند.تمام سطح محراب با نقوش گیاهی، اسلیمی و خطوط پیچان بر زمینۀ سفید پوشیده شده، و به آن جلوۀ معنوی خاصی بخشیده است.کتیبۀ اصلی صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خط ثلث و بهصورت برجسته بهرنگ لاجوردی است، این نوشته در پایین حاشیه راست آغاز شده و پس از چرخش در بالا، در حاشیه سمت چپ فرود میآید و ادامۀ آن در مرکز محراب و زیر طاق اجرا شده، که متن آن چنین است: «بسم الله الرحمن الرحيم اللهم صل علي النبي و الوصي و البتول و السبطين و زينالعباد و الباقر و الصادق و الكاظم و الرضا و التقي و النقي و الزكي و المهدي صاحب الزمان». یک قاب مستطیل شکل، قسمت میانی محراب را تشکیل داده، نقش محرابی با قوسهای دالبری در بالا مزین به سورۀ مبارکه الفاتحه بهخط ثلث و با قلم طلایی بر زمینۀ یکدست سفید است. قسمت لچکی محراب با نقوش اسلیمی فیروزهای در زمینه قهوهای رنگ تزیین شده است. در پائین طرح محرابی دو ستون نمای برجسته با سرستون گلدانی شکل به رنگ فیروزهای وجود دارد که بدنۀ آنها با خطوط منحنی قهوهای رنگ تزیین شده است.این محراب با ارزش را میتوان حاصل یک فرهنگ معنوی و دید بصری دانست که در آن سنت تزئینات ایرانی، تذهیب، خوشنویسی، معماری و فناوری پیچیدۀ کاشی زرینفام به یکدیگر رسیدهاند.برخی از پژوهشگران معتقدند که به احتمال زیاد کتیبهها و نقوش برجسته محراب کوچک زرینفام به شیوۀ «لایه افزوده یا لایه الصاقی» و با توجه به سبک هنری آن توسط کارگاه زرینفام خاندان ابو طاهر کاشانی ساخته شده است.در سدههای میانی دوران اسلامی، کاشان یکی از مهمترین مراکز تولید زرینفام بود و هنرمندان در کارگاههای آن به تولید و ساخت کاشیهای زرینفام پُرکار و بسیار نفیس برای تزئین مساجد، آرامگاهها و سایر بناها مشغول بودند.
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- ورامین گردی · تطابق دقیق — ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، ۸:۴۵
- ورامین گردی · تطابق دقیق — ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، ۸:۴۵
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند

