ساعت حکمت برای دانشگاهدر کانال تلگرامی کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران به دنبال مطلب دیگری بودم، که چ…
انتشار: 2026/08/25 06:26 UTCدریافت: 2026/08/25 07:20 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/25 07:20 UTC
ساعت حکمت برای دانشگاهدر کانال تلگرامی کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران به دنبال مطلب دیگری بودم، که چشمم به این تصویر افتاد؛ ساعتی است که علیاصغرخان حکمت به کتابخانهٔ مرکزی اهدا کرده بود. دیدن این عکس خوشایند بود، بهویژه که کتیبهٔ اهدانامه در تصویر آشکار است و یاد او را زنده نگه میدارد.این تصویر مرا به یاد کتاب ارزشمند اسناد تاریخ دانشگاه تهران تألیف خانم سوسن اصیلی انداخت؛ اثری که دو سند دربارهٔ همین ساعت در آن نقل شده است (خانهٔ کتاب، ۱۳۹۶، ص ۵۳۰- ۵۳۱).در یکی از اسناد آمده است که حکمت، به مناسبت چهلمین سال تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۳، دو ساعت بزرگ را همراه با هزینهٔ نصب آنها به دانشگاه هدیه کرده است. نصب ساعتها در دو سوی برج کتابخانهٔ مرکزی، در آذرماه همان سال آغاز شد و در نیمهٔ دوم اسفندماه به پایان رسید. در سند تصریح شده که «این ساعتها از اکثر قسمتهای محوطهٔ دانشگاه قابل رؤیت است». سند دوم، نامهٔ ایرج افشار، رئیس وقت کتابخانهٔ مرکزی، خطاب به دکتر هوشنگ نهاوندی، رئیس وقت دانشگاه تهران است؛ نامهای به تاریخ پنجم اسفند، اندکی پیش از نصب ساعتها. این سند بهخوبی روحیهٔ فرهنگی و دقّت و جدیت حکمت را نشان میدهد: «به استحضار خاطر شریف میرساند جناب آقای علیاصغر حکمت هزینهٔ نصب دو عدد ساعت را در کتابخانهٔ مرکزی دادهاند که کار آن نزدیک به اتمام است و بهموقع از جنابعالی درخواست میشود که از آنها در محل بازدید بفرمایید.جناب آقای حکمت مایل هستند ترتیبی اتخاذ شود که در شبها هم با ایجاد وسایل الکتریکی نور به اندازه کافی وجود داشته باشد که عقربهٔ ساعتها دیده شودچون با برآوردی که مسئولین امر به عمل آوردهاند هزینهٔ نصب کنتور برقی و کابل و سیمکشی و نصب لامپ، بالغ بر پنجاه هزار ریال میشود، مستدعی است در صورتی که موافقت میفرمایند این مقدار هزینه از بودجهٔ دانشگاه به مصرف برسد و تحمیل بر ایشان نشود.»ایرج افشار در جای دیگری دربارهٔ همین ساعت برج کتابخانهٔ مرکزی، نوشته است:«حکمت مردی بود که تا پایان عمر دست از حمایت از فرهنگ و مراقبت در کارهای فرهنگی برنداشت. بهطور مثال در سنین آخر عمر که نزدیک نود سال شده بود یک ساعت بزرگ دیوارکوب آورد به دانشگاه تهران و گفت من میخواهم این ساعت را به دانشگاه تقدیم بکنم تا به برج کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه نصب شود و دانشجویان و دیگران از زمان اطلاع پیدا بکنند. ما با کمال تشکر ارمغان او را پذیرفتیم و نصب کردیم.مرحوم حکمت را هر دوسهماهیکبار میدیدم با سختی به کتابخانه میآمد. یکبار از او پرسیدم جناب آقای حکمت! چرا با اینهمه زحمت تشریف میآورید؟ اگر کتابی چیزی لازم است تلفن بفرمایید تا بفرستیم. گفت: نه، میآیم ببینم این ساعت درست کار میکند یا نه؟». این اشتیاق به ساختن و پیگیری مداوم و حساسیت نسبت به جزئیات، بخشی از منش فکری و فرهنگی علیاصغرخان حکمت بود؛ شخصیتی که نام او با مهمترین نهادهای علمی و فرهنگی ایران معاصر پیوند خورده است. شاید حکمت میخواست با هدیهٔ آن ساعت یادآوری کند که فرصتها برای ایران شتابان میگذرند و ایران باید وقتشناس باشد؛ هم در پیشگیری از زیانها و هم در بهرهگیری از امکانها.
پستهای تلگرام — کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
📚 به مناسبت زادروز #پوراندخت_سلطانی_شیرازی (پوری سلطانی، ۱ شهریور ۱۳۱۰ − ۱۶ آبان ۱۳۹۴)، مادر کتابداری نوین ایران و عضو گروه واژهگزینی تخصصی کتابداری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی🏢 چند واژۀ مصوب فرهنگستان📄 گزارمان: annotationیادداشتی کوتاه که معمولاً ذیل یک اثر درج میشود و محتوا یا ساختار یا هر دو را توصیف میکند📗 کتابنگاری: bibliography 1 فرایند توصیف کتابها و سایر منابع با توجه خاص به وضعیت تألیف و نشر و ساختار مادی آنها📖 کتابنگاشت: bibliography 2سیاههای از اطلاعات کتابشناختی کتابها و سایر منابع که با ترتیبی خاص مرتب شده باشد📑 فهرستگان: union catalogue, union listفهرست مشترک همه یا قسمتی از مجموعۀ چند کتابخانه با ذکر محل نگهداری🌎 جاینامه: gazetteerکتابی مشتمل بر سیاهۀ اسامی اماکن، همراه با اطلاعات توصیفی و جغرافیایی و تاریخی و آماری🗣 تَرانویسی: transcription ثبت گفتار به شکل نوشتار✍🏻 تَرانوشت: transcription صورت ثبتشدۀ گفتار به شکل نوشتار📓 برچین: excerptبخش یا متن یا قطعهای استخراجشده از یک اثر مفصلتر ازقبیل کتاب، فیلم، اثر موسیقایی یا سند، بدون هیچگونه دستکاری در آن🗒 اطلاعات ساختمند: structured informationاطلاعات تحلیلشدهای با اجزا و بخشهایی که خود دارای اجزا و بخشهای ریزتری هستند🔴 اعضای گروه واژهگزینی #علوم_کتابداری_و_اطلاع_رسانی که در دورههای گوناگون با فرهنگستان زبان و ادب فارسی همکاری کردهاند: مرحوم پوراندخت سلطانی شیرازی، دکتر ابراهیم افشار، دکتر فریبا افکاری، دکتر ناهید بنیاقبال، شیرین تعاونی، مرحوم دکتر عباس حرّی، فیروزان زهادی، مرحوم کامران فانی، دکتر نورالله مرادی، دکتر نرگس نشاط#واژه#گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی@cheshmocheragh
پژوهش حاضر با هدف بررسی فرصتها و چالشهای استفاده از هوش مصنوعی مولد در نگارش رسالههای دکتری، بهویژه در میان پژوهشگران پاکستانی، در سال 2025 منتشر شده است. یافتهها نشان میدهد که این ابزارها در بهبود ساختار استدلال، اصلاح مکانیک نگارش و تحلیل دادهها بسیار کارآمد هستند، اما همزمان نگرانیهایی جدی درباره سرقت ادبی، کاهش تفکر انتقادی و وقوع خطا در درک مفاهیم فرهنگی ایجاد کردهاند. نویسندگان تأکید میکنند که برای حفظ عاملیت انسانی و اصالت علمی، باید تعادلی هوشمندانه میان توانمندیهای تکنولوژی و نظارت استادان راهنما برقرار شود. این مقاله پیشنهاد میدهد که دانشگاهها با تدوین سیاستهای روشن و ارائه آموزشهای سواد هوش مصنوعی، دانشجویان را برای تعامل سازنده با این فناوری آماده کنند. در نهایت، هدف اصلی این مطالعه دستیابی به یک همزیستی متعادل است که در آن هوش مصنوعی فرآیند پژوهش را تسهیل کند، بدون آنکه جایگزین خلاقیت و تخصص محقق شود.@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
📕مسائل خلیج فارس🖊منوچهر بیگدلی خمسه📌این اثر پژوهشی از اداره سیاسی وزارت خارجه ایران (در سال 1355) است که با استناد به منابع کهن، نقشههای تاریخی، قراردادهای بینالمللی و قوانین دریایی ایران، اصالت نام «خلیج فارس» را اثبات و تلاش برخی کشورهای عربی برای رواج نام «خلیج عربی» را رد میکند. همچنین به بررسی ابعاد استراتژیک، نظامی و اقتصادی منطقه، همکاریهای جدید کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و نقش محوری ایران در تأمین امنیت و ثبات این آبراه میپردازد.کتابخانه مسجد اعظم @boroujerdilib
📜بخشنامه به شهرداری برای بهکارگیری واژههای مصوب #فرهنگستان_ایران (۱۳۱۴-۱۳۲۰)، ۱۶ آبانماه ۱۳۱۸#سند#واژه#گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی@cheshmocheragh
دو پرنده بر شاخهٔ شکوفهدار؛ از طبیعتنگاری ایرانی تا جهان هند و مغولاین نگاره در مجموعهٔ آلبوم W.670 موزهٔ هنر والترز بالتیمور، در برگ 11a، با عنوان Two Birds Sitting on a Flowering Branch ثبت شده و موزه آن را به اواخر دورهٔ زند یا اوایل دورهٔ قاجار، سدهٔ هجدهم تا اوایل سدهٔ نوزدهم میلادی نسبت داده است. آلبوم W.670 مجموعهای مرکب از خوشنویسی و نگارگری ایرانی و هندی است که در سدهٔ نوزدهم گردآوری شده و خاستگاه آثار آن ایران و هند عنوان شده است. (thedigitalwalters.org)موضوع «پرنده بر شاخهٔ شکوفهدار» البته بسیار پیشتر در نگارگری ایرانی سابقه داشته است. در هنر صفوی نمونههایی از همین سنت دیده میشود؛ از جمله «مینای بر درخت هلو و بنفشه» از حدود ۱۶۵۰ میلادی و نیز «شکوفهٔ آلو و پرنده» اثر یوسف زمان، مورخ ۱۱۰۸ق/۱۶۹۶–۱۶۹۷م، که هر دو در موزهٔ آرمیتاژ نگهداری میشوند. این نمونهها نشان میدهند که تصویر پرنده و درخت شکوفهدار بخشی از یک سنت دیرپای طبیعتنگاری در هنر ایرانی بوده است. (Isabelle Imbert)@rezamahdavi51
مجموعه ۱۲جلدی "تجربههای جهانی بازسازی پساجنگ" به کوشش لیلا اردبیلی و جبار رحمانی و با مشارکت ۲۵ مترجم منتشر شد.این مجموعه با همکاری پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مؤسسه پژوهشی مطالعات فرهنگی و اجتماعی و دفتر سیاستگذاری معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و با هدف تبیین ابعاد و پیامدهای جنگ و استفاده از تجربیات کشور های دیگر در زمینه بازسازی جوامع پساجنگ تهیه و به چاپ رسیده است.این مجموعه با رویکردی پژوهشمحور، تجربه کشورهای مختلف در مواجهه با پیامدهای جنگ و مسیر بازسازی جوامع پساجنگ را بررسی میکند. در این آثار، بازسازی تنها به احیای زیرساختهای فیزیکی و اقتصادی محدود نشده، بلکه ابعادی همچون بازسازی اعتماد عمومی، ترمیم سرمایه اجتماعی، احیای امید، تقویت مشارکت اجتماعی و بازسازی ظرفیتهای نهادی و فرهنگی نیز مورد توجه قرار گرفته است.مطالعه این مجموعه میتواند برای شناخت پیامدهای اجتماعی و فرهنگی جنگ و بهرهگیری از تجربههای جهانی در سیاستگذاری و برنامهریزی دوره پساجنگ، برای پژوهشگران و علاقهمندان حوزههای مطالعات جنگ و صلح، جامعهشناسی و مطالعات فرهنگی سودمند باشد. دسترسی به این مجموعه از طریق کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران امکان پذیر می باشد.t.me/UT_Central_Library