⭕️تابآوری صنایعاثر جنگ بر جغرافیای صنعتی ایران در گفتوگو با محمد بهرامیسیفآباد✍🏻سردار خالدی/ نو…
انتشار: 2026/08/03 05:09 UTCدریافت: 2026/08/08 06:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 06:05 UTC
⭕️تابآوری صنایعاثر جنگ بر جغرافیای صنعتی ایران در گفتوگو با محمد بهرامیسیفآباد✍🏻سردار خالدی/ نویسنده نشریه🔹از دیدگاه اقتصاد صنعتی، تمرکز صنایع در یک منطقه الزاماً تصمیمی اشتباه نیست، و در بسیاری از موارد، بهترین انتخاب اقتصادی است. شکلگیری خوشههای صنعتی باعث میشود بنگاهها از زیرساختهای مشترک، شبکه حملونقل، نیروی انسانی متخصص، مراکز تحقیق و توسعه، خدمات فنی، تامینکنندگان و پیمانکاران یکدیگر استفاده کنند. نتیجه این فرآیند، کاهش هزینه تولید، افزایش بهرهوری و ارتقای قدرت رقابت است. به همین دلیل در بسیاری از کشورهای جهان، صنایع مشابه در کنار یکدیگر مستقر شدهاند و به مرور زمان قطبهای صنعتی شکل گرفتهاند. در ایران نیز بخش مهمی از این تمرکز، بر مبنای منطق اقتصادی شکل گرفته است.🔹بسیاری از صنایع بزرگ ایران ذاتاً مکانمحور هستند. برای مثال، انتقال مجتمع پتروشیمی یا پالایشگاه از سواحل جنوبی به نقطهای دور از منابع انرژی، نه از نظر اقتصادی توجیه دارد و نه از نظر فنی. بنابراین بازطراحی باید بر معماری زیرساختی و مدیریتی این صنایع متمرکز شود، نه صرفاً بر جابهجایی جغرافیایی آنها. نخستین اقدام، ایجاد مسیرهای جایگزین برای تامین خدمات حیاتی است. هر قطب صنعتی باید بتواند در صورت بروز اختلال، از مسیرهای جایگزین برق، گاز، آب، مخابرات و حملونقل استفاده کند. هرچه وابستگی به یک مسیر یا تامینکننده کمتر باشد، احتمال توقف کامل تولید نیز کاهش مییابد. 🔹درباره صنایع بزرگ و سرمایهبر، انتقال ظرفیتهای موجود معمولاً نه اقتصادی است و نه عملیاتی. این صنایع طی دههها شکل گرفتهاند و هزاران میلیارد تومان سرمایهگذاری در زیرساخت، تجهیزات، شبکههای انتقال و خدمات پشتیبان آنها انجام شده است. جابهجایی چنین مجموعههایی نهتنها هزینه بالایی دارد، بلکه ممکن است سالها تولید را نیز مختل کند. اما این موضوع بهمعنای بیتوجهی به ملاحظات امنیتی نیست. راهکار مناسب آن است که توسعههای آینده، خطوط تولید جدید و ظرفیتهای مکمل با نگاهی متفاوت طراحی شوند. بهعبارت دیگر، بهجای انتقال کارخانههای موجود، باید از تمرکز بیش از حد سرمایهگذاریهای آینده در یک منطقه جلوگیری کرد.🔹جنگهای تحمیلی اخیر لزوماً جغرافیای صنعتی ایران را بهمعنای انتقال گسترده کارخانهها تغییر نمیدهد، اما بدون تردید نگاهمان به توسعه صنعتی را تغییر میدهد. در سالهای آینده، موفقیت کشورها تنها به میزان ظرفیت تولید آنها وابسته نیست، بلکه به میزان تابآوری این ظرفیتها نیز بستگی دارد. ایران برای حرکت در این مسیر، بیش از آنکه به جابهجایی صنایع نیاز داشته باشد، به بازنگری در سیاستهای آمایش سرزمین، تقویت زیرساختهای پشتیبان، متنوعسازی زنجیرههای تامین، توسعه شبکههای حملونقل، ارتقای امنیت سایبری و افزایش هماهنگی میان سیاستهای صنعتی و امنیتی نیاز دارد.#تجارت_فردا@tejaratefardaمتن کامل گفتوگو را اینجا مطالعه کنید.

