⭕️ خیاط جامه سرخ مشکل علی شریعتی با اقتصاد چه بود؟✍🏻 سیدحمید متقی/ نویسنده نشریه🔹علی شریعتی سیر تار…
انتشار: 2026/07/27 12:17 UTCدریافت: 2026/08/01 00:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:10 UTC
⭕️ خیاط جامه سرخ مشکل علی شریعتی با اقتصاد چه بود؟✍🏻 سیدحمید متقی/ نویسنده نشریه🔹علی شریعتی سیر تاریخ، تحولات آن و دگرگونیهای جامعه را در چند معادله تکراری، سادهسازی کرده بود و میتوان گفت بنمایه بخش عمده سخنرانیهایش از تاریخ گرفته تا سیاست و از فرهنگ گرفته تا اقتصاد به بازتعریف همان دو معادله کلی اختصاص مییافت. معادله نخست نبرد قابیل و هابیل از بدو تاریخ بشری در قالب مستکبر و مستضعف و معادله دوم تثلیث زر و زور و تزویر برای تعریف چگونگی کارکرد طاغوت. اصولاً با همین دو فرمول میتوان بخش عمده آثار برجایمانده از او را تحلیل محتوا کرد. نوع ارائه این مفاهیم به مخاطب در کنار مخالفتهای بخشی از طیفهای سنتی و رژیم پهلوی از او شمایلی جذاب، آوانگارد و تاثیرگذار برای جوانان، منتقدان سنت و همچنین دشمنان نظام شاهنشاهی پدید آورده بود.🔹 شریعتی درباره لیبرالیسم مینویسد: «لیبرالیسم فرنگی که قانون جنگل را دوباره بر مردم بیپول و بیپناه حاکم میسازد و ضعیفان را طعمه اقویا، یعنی اغنیا... دموکراسی که چماق طلایی بورژوازی بود و بر کله فئودالیسم و چادر چاقچور این فاحشه پلید پولکی اما خوشزبان و شیرینحرکات و روشنفکر و اومانیسم که نقاب فریبنده امپریالیسم است و چنگال درنده سرمایهداری صنعتی که در جستوجوی بازارهای تازه و مصرفکنندههای تازه... و لیبرالیسم سرمایهداری (نمونههای بارزش دموکراسیهای غربی که بر آزادی فکر و کار و اقتصاد فردی استوار است) میگوید: برادر! حرفت را خودت بزن، نانت را من میخورم!»🔹 هرچند که شریعتی برای هر معضلی از جمله اقتصاد نسخهای آماده در آستین دارد؛ اما با مرور نسخههای تجویزشده و تحلیلهای ارائهشده میتوان گفت که دستکم برای متخصصان هر رشته ضعف استدلال و نگاه کارشناسی آن کاملاً آشکار است. بهطور مثال او در نقد اقتصاد دهه 50 ایران میگوید: من خانهای در مشهد خریدم، به قیمت 80 هزار تومان و بعد از چند سال با وجود استهلاک خانه و با وجودی که کاری در آن خانه صورت نپذیرفته بود، قیمت خانه شده بود 500 هزار تومان و این مساله در تضاد با یک سیستم آرمانی اقتصادی است. بحث شریعتی در این خاطره این است که چون کاری در این خانه نشده بود، قیمت به خاطر استهلاک بعد از چند سال باید کاهش پیدا کند! این نوع نگاه کاملاً نشان میدهد که شریعتی نسبت به شکلگیری قیمت، سازوکار بازار، قیمتهای نسبی، تورم و... ناآگاه است.🔹با همه این احوال باید گفت علاقهمندان به شریعتی چه بخواهند و چه نخواهند نمیتوانند از نقشی که پدر معنوی آنها در تخریب تصویر سرمایهداری در ایران ایفا کرده است و هزینههایی که در پنج دهه اخیر بر کشور وارد کرده است، شانه خالی کنند. شریعتی تلاش داشت قبایی سرخ بر قامت اقتصاد و دین بدوزد، هرچند که پروژه او در عمل شکست خورد، اما هنوز بخشهایی از آن جامه پاره و خاطرات او مانعی جدی برای طراحی جامهای بهروز بر قامت اقتصاد و دین ایران است.#تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل یادداشت را اینجا مطالعه کنید.
پستهای تلگرام — هفتهنامه تجارتفردا
⭕️ثروت منزویگفتوگو با محمدمهدی بهکیش درباره آثار اختلال تجاری بر زیست جامعه✍🏻 مریم رحیمی/ نویسنده نشریه🔹زمانی که سیاستگذاران تعرفههایی برای واردات وضع میکنند، قیمت کالای داخلی را افزایش دادهاند. ازاینرو، اقتصاددانان معتقدند اقتصاد باید به سمت آزادسازی حرکت کند و بر این باورند که تعرفهها باید کاهش یابند تا کالا با قیمت مناسبتر بهدست مصرفکننده برسد؛ اما اگر واردات بهطور کامل ممنوع شود -که درواقع همان تعرفه بینهایت است- قیمت کالا در داخل افزایش مییابد و حتی از سطح قیمتهای بینالمللی نیز بالاتر میرود. این موضوع سبب اجحاف در حق مصرفکننده میشود. 🔹در چنین شرایطی، خانوارها از یکسو ناچارند کالاها را با قیمتهایی بسیار بالاتر خریداری کنند و از سوی دیگر، بهدلیل محدود شدن فعالیتهای اقتصادی، تعطیلی کارخانهها و کاهش ظرفیت تولید، شغل خود را نیز از دست میدهند. در همین چند وقت اخیر صدها هزار نفر بیکار شدهاند. آمارهای اشتغال نیز نشان میدهد که حدود دو میلیون نفر دیگر نیز اساساً امکان یافتن شغل را ندارند و حتی در زمره متقاضیان کار نیز محسوب نمیشوند. نرخ بیکاری که حدود 1/ 9 درصد اعلام شده با در نظر گرفتن افرادی محاسبه شده که در جستوجوی کار هستند. 🔹وقتی اقتصاد دلاریزه میشود، کنترل تورم بهسادگی امکانپذیر نیست. در چنین شرایطی، ذهنیت عمومی این است که ارزش داراییها و کالاها بر مبنای دلار سنجیده میشود. جامعهای که نتواند از ظرفیتهای خود استفاده کند و این ظرفیتها نیز به دلیل تعرفه، تحریم، روابط نامتعادل با سایر کشورها و جنگ محدود شوند، عملاً راهکار موثری برای بهبود معیشت و اداره زندگی مردم در اختیار ندارد. تداوم این وضعیت میتواند پیامدهایی فراتر از حوزه اقتصاد داشته باشد و سرمایه اجتماعی را نیز تحت تاثیر قرار دهد. 🔹آنچه اهمیت بسیار زیادی دارد، این است که بدانیم این روند را میتوان معکوس کرد. نخستین گام، پایان دادن به جنگ و محاصره است. باید بتوانیم با کشورهایی که با ما خصومت دارند، بهگونهای کنار بیاییم. کنار آمدن نیز به این معناست که تلاش کنیم برای حفظ منافع مردم، از برخی خواستههای خود عبور کنیم. مردم و معیشت مردم، پشتوانه اصلی اقتصاد و توان دفاعی کشور هستند. اگر دولتمردان قصد دارند قدر مردم خود را واقعاً بدانند و اگر درک کنند که همین مردم پشتوانه اصلی کشور هستند، باید مشکلات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی آنان را بشناسند. به باور من، اقتصاد در اولویت قرار دارد و ما باید بهگونهای با طرف متخاصم مذاکره کنیم که وضعیت اقتصادی مردم بهبود یابد. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل گفتگو را اینجا مطالعه کنید.
📌 بنگاههای جوانمرگ چرا شرکتهای ایرانی پیش از رسیدن به بلوغ، ناکام میشوند؟ بنگاههای ایرانی در سالهای نخست فعالیتشان، پیش از رسیدن به بلوغ و رشد پایدار، از بازار خارج میشوند. ناکامی بنگاهها در ایران را میتوان بهطور کلی ناشی از چالشهای درونی، ضعفهای مدیریتی و چالشهای بیرونی، مشکلات ساختاری و محیطی دانست. این دو دسته بههم گره خوردهاند و غلبه بر آنها نیازمند اصلاحات جدی در سطح خرد و کلان اقتصادی است.#تجارت_فردا @tejaratefarda
🔻کشورها چگونه از چاه فقر بیرون آمدند؟ | ایران از کشورهایی که ثروتمند شدند، چه کم دارد؟ | جهان چگونه ثروتمند شد و چرا همه ثروتمند نشدند؟محمد طاهری، سردبیر هفته نامه تجارت فردا در یادداشتی در شماره این هفته نوشت؛🔹مارک کویاما و جرد روبین دو اقتصاددانی که کتاب «جهان چگونه ثروتمند شد؟» را نوشتهاند، با مرور تجربه تاریخی کشورها، نقش جغرافیا، نهادها، فرهنگ، جمعیت، تجارت را کنار هم میگذارند تا توضیح دهند جهان چگونه از فقر تاریخی فاصله گرفت و چرا همه کشورها به یک اندازه از این تحول بهرهمند نشدند🔹در همان دورانی که بسیاری از کشورهای درحالتوسعه از فرصتهایی مانند جهانیشدن، گسترش تجارت، جذب سرمایههایخارجی برای تغییر مسیر خود بهره بردند، ایران نخواست یا نتوانست به همان اندازه از این فرصتهای تاریخی استفاده کند🔹تاریخ دو قرن گذشته نشان میدهد ملتها محکوم نیستند برای همیشه فقیر یا ثروتمند باقی بمانند. سیاستها تغییر میکنند، اقتصادها به جهان متصل میشوند و کشورهایی که زمانی در حاشیه اقتصاد جهانی قرار داشتند میتوانند به مراکز تولید و ثروت تبدیل شوند⬅️ متن کاملبله | وبسایت | اینستاگرام@EghtesadNews_com
📹 معمای ناترازی و قیمت بنزین🎙نسخه صوتی▫️در «تیتر یک» شنبه 24 مرداد 1405 ببینید00:28 بازارها| گزارش روز بازارهای مالی ایران و جهان 05:29 اقتصاد کلان| سناریوهای بنزینی دولت17:37 بازارهای جهانی| دادههای جدید تورم و خردهفروشی آمریکا22:32 صمت| نقش بخش خصوصی در شرایط فعلی تجارت 26:11 مسکن | آیا وام ارزان، مسکن را ارزان میکند؟ 30:18 سیاست جهان| تعویض ناو آبراهام لینکلن و محاصر دریایی ایران 35:13 انتشارات| معرفی شماره 643 تجارت فردا ▫️تیتر یک پنجره روزانه به اقتصاد ایران و جهان#تیتر_یک📍لینک این برنامه در آپارات📺 @ecoiran_webtv
⭕️ سیل نفتدر کنفرانس اقتصادی رامسر چه گذشت؟✍🏻 شادی معرفتی/ نویسنده نشریه🔹برنامه عمرانی پنجم در خرداد 1352 به تصویب مجلسین و توشیح محمدرضا پهلوی رسید. یک سال بعد در مرداد 1353، با افزایش ناگهانی قیمت نفت و در نتیجه درآمدهای نفتی کشور، به منظور تجدیدنظر در برنامه پنجم و تعیین خط مشی اقتصادی ایران، کنفرانس رامسر گشایش یافت. این کنفرانس را نمیتوان بدون فهم شرایطی که به برگزاری آن انجامید، مطالعه کرد. کنفرانس رامسر پاسخ به تحولات همزمانی بود که طی کمتر از یک سال، اقتصاد کشور را دستخوش دگرگونی اساسی کرده بود. این نشست، واکنشی مقطعی به افزایش درآمدهای نفتی نبود، بلکه پاسخ به بحرانی بود که در قلب نظام برنامهریزی ایران شکل گرفته بود.🔹کمتر از یک ماه پیش از برگزاری کنفرانس رامسر، در روزهای 19 تا 21 تیر 1353، کنفرانسی در هتل گاجره دیزین با حضور شاه، نخستوزیر و مدیران سازمان برنامه، وزیران اقتصادی و جمعی از کارشناسان برگزار شد. گاجره، برخلاف رامسر که صحنه تصمیمگیری سیاسی بود، کارگاهی کارشناسی برای بازاندیشی در برنامه پنجم بهشمار میرفت. جهش کمسابقه درآمدهای نفتی، افزایش ناگهانی ظرفیت مالی دولت و دگرگونی شرایط اقتصاد جهانی، برنامهای را که تنها چند ماه از تصویب آن میگذشت، با پرسشهایی تازه روبهرو کرده بود. از همینرو، سازمان برنامه کوشید در گاجره تصویری واقعبینانه از فرصتها و محدودیتهای پیشروی اقتصاد ایران ارائه دهد. 🔹مهمترین تحولی که با افزایش ناگهانی درآمدهای نفتی رخ داد، تمرکز قدرت در راس هرم بود. شاه که تا پیش از آن، خود را ناگزیر از اجرای نظرات کارشناسی میدید، با افزایش درآمدها دیگر خود را ملزم به رعایت چهارچوبهای متصلب سازمان برنامه نمیدانست و بر این گمان بود که بهعنوان «صاحب مملکت» میتواند برای این درآمدهای بادآورده تصمیم بگیرد. در واقع، این افزایش درآمدها، پارادایم برنامهریزی اقتصادی کشور را دگرگون کرد و دیگر مسئله اصلی دولت، «تامین منابع» نبود، بلکه «چگونگی مصرف درآمدهای سرشار نفتی» و مدیریت پیامدهای آن بود؛ تغییری که آثارش در تورم، گسترش واردات، رشد شتابان هزینههای عمرانی و فشار بر ظرفیتهای اجرایی کشور در سالهای بعد آشکار شد.🔹مجله اشپیگل در تابستان ۱۹۷۴ مقالهای با عنوان «پرش بزرگ با پای لنگ» منتشر کرد و هشدار داد که ایران، بدون برخورداری از زیرساختهای لازم، در حال تجربه توسعهای شتابزده است؛ توسعهای که بنادر، شبکه حملونقل، دستگاه اداری و ظرفیت صنعتی کشور توان تحمل آن را ندارند. کارشناسان سازمان برنامه نیز دقیقاً بر همین نقطه انگشت گذاشته بودند. آنان هشدار میدادند که افزایش ناگهانی بودجه دولتی، رشد واردات و اجرای همزمان دهها پروژه بزرگ، گرههای زیرساختی را تشدید خواهد کرد. اما شاه زمان را کوتاه میدید و باور داشت میتوان عقبماندگی چنددههای را در یک جهش تاریخی جبران کرد.#تجارت_فردا @tejaratefardaمتن کامل گزارش را اینجا مطالعه کنید.
لیبرالیسم نقابدار نقد محمد قوچانی بر اندیشه اقتصادی و سیاسی عبدالکریم سروش🔹 محمد قوچانی در این شماره تجارت فردا، در مقالهای با عنوان لیبرالیسم نقابدار، به بررسی و نقد سیر اندیشه اقتصادی و سیاسی عبدالکریم سروش پرداخته و این پرسش را مطرح کرده است که آیا میتوان سروش را، چنانکه در مقاطعی معرفی شده، متفکری لیبرال دانست؟🔹 قوچانی برای پاسخ به این پرسش، ابتدا سه نسل روشنفکری دینی در ایران را از یکدیگر تفکیک میکند. به روایت او، نسل نخست با چهرههایی چون مهدی بازرگان و یدالله سحابی بیشتر از دریچه علوم تجربی به دین مینگریست؛ نسل دوم، با چهرههایی مانند علی شریعتی و ابوالحسن بنیصدر، تحت تاثیر اندیشههای سوسیالیستی و مارکسیستی قرار گرفت و نسل سوم که عبدالکریم سروش برجستهترین چهره آن بود، بیش از همه با فلسفه، کلام و عرفان پیوند داشت. 🔹 بخش مهم مقاله به دیدگاههای اقتصادی سروش در دهه ۱۳۶۰ اختصاص دارد. آنجا که او پس از سفر به نمایشگاه صنعتی ژاپن، مقاله صناعت و قناعت را نوشت. قوچانی با مرور این نوشته نشان میدهد که سروش در آن دوره نگاهی انتقادی به صنعت، تکنولوژی، رقابت، مصرف و حتی برخی مظاهر توسعه شهری داشت. او تکنولوژی را با مفاهیمی چون قناعتکشی، رقابتافزایی، تقدسزدایی و زیادتطلبی نقد میکرد و حتی درباره ضرورت توسعه مترو در تهران تردید داشت. 🔹به اعتقاد نویسنده، این نگاه با مبانی اقتصاد مدرن و همچنین اصول بنیادین لیبرالیسم اقتصادی فاصله داشت. سروش البته در دهههای بعد دگرگونیهای فکری مهمی را تجربه کرد، از ایدئولوژی دینی فاصله گرفت، به نقد شریعتی پرداخت و در حوزه سیاست از دموکراسی و جامعه مدنی دفاع کرد. تا جایی که در مقطعی خود را لیبرالدموکرات خواند. بااینحال، قوچانی معتقد است این تحول هرگز به بازنگری جدی در دیدگاههای اقتصادی پیشین او و پذیرش مبانی فلسفه سیاسی لیبرالیسم، از مالکیت فردی و حکومت قانون تا استقلال نهاد دین از دولت، منجر نشد. 🔹مقاله لیبرالیسم نقابدار در شماره ۶۴۲ تجارت فردا منتشر شده است.#تجارت_فردا @tejaratefarda