💧 افسانهٔ سرم «فیزیولوژیک»: محلول نرمالسالین ۰٫۹٪ واقعاً چقدر فیزیولوژیک است؟این محلول احتمالاً پر…
انتشار: 2026/08/23 17:05 UTCدریافت: 2026/08/25 00:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/25 00:45 UTC
💧 افسانهٔ سرم «فیزیولوژیک»: محلول نرمالسالین ۰٫۹٪ واقعاً چقدر فیزیولوژیک است؟این محلول احتمالاً پرمصرفترین مایع داخلوریدی در جهان است. از دوران دانشکده پزشکی عادت کردهایم آن را «سرم فیزیولوژیک» بنامیم و فرض کنیم که بهطور کامل مشابه پلاسمای انسان است. اما وقتی آن را با دقت و از دیدگاه پزشکی مراقبتهای ویژه و فیزیولوژی خالص بررسی میکنیم، واقعیت کاملاً متفاوت است.بیایید بررسی کنیم چرا احیای حجمی گسترده با این محلول در بیمار بدحال نیازمند احتیاط زیادی است.1️⃣. اعداد واقعی (افزایش کلر):پلاسمای طبیعی انسان تقریباً دارای غلظت سدیم ۱۴۰ mEq/L و کلر حدود ۱۰۰ mEq/L است.در مقابل، محلول سالین ۰٫۹٪ حاوی ۱۵۴ mEq/L سدیم و ۱۵۴ mEq/L کلر است.بنابراین، برخلاف نام «فیزیولوژیک»، این محلول در مقایسه با خون ما، یک محلول کاملاً هایپرکلرومیک است.2️⃣. تأثیر اسید ـ باز (تله شیمیایی):وقتی حجم زیادی از سالین ۰٫۹٪ تجویز میکنیم برای مثال، در احیای اولیه یک بیمار مبتلا به سپسیس در واقع مقدار زیادی کلر وارد بدن میکنیم.بر اساس مدل فیزیکوشیمیایی استوارت (Stewart)، این افزایش کلر باعث کاهش اختلاف یونهای قوی (SID) میشود.از نظر فیزیولوژیک، برای حفظ الکترونترالیته، غلظت بیکربنات پلاسما کاهش پیدا میکند.نتیجه مستقیم آن، ایجاد اسیدوز متابولیک هایپرکلرمیک است.یعنی بیمار نه بهخاطر بیماری زمینهای خود، بلکه بهدلیل مایعی که دریافت کرده است، اسیدیتر میشود. 3️⃣. اثر کلیوی (تنگی عروق آوران):علاوه بر اختلال اسید ـ باز، هایپرکلرمی پایدار اثر فیزیولوژیک مستندی در سطح کلیه دارد.افزایش کلری که به ماکولا دنسا در کلیه میرسد، یک رفلکس توبولوگلومرولار ایجاد میکند که موجب تنگی عروق آرتریول آوران میشود.این امر جریان خون کلیوی و نرخ فیلتراسیون گلومرولی (GFR) را کاهش میدهد و در بیماران همودینامیک آسیبپذیر، خطر ایجاد آسیب حاد کلیه (AKI) را افزایش میدهد.🛠️ جایگزین (تغییر پارادایم):امروزه شواهد قویاً نشان میدهند که برای بیمارانی که به حجم زیادی از مایع برای احیا نیاز دارند، محلولهای کریستالوئید بالانسشده مانند رینگر لاکتات یا Plasma-Lyte از نظر ایمنی پروفایل بسیار بهتری دارند و از تعادل اسید ـ باز و عملکرد کلیه محافظت میکنند.محلول نمکی ۰٫۹٪ هنوز اندیکاسیونهای دقیق و بسیار ارزشمندی دارد (مانند بیماران نورولوژیک بحرانی، هیپوناترمی واقعی یا آلکالوز متابولیک هیپوکلرمیک)، اما دیگر نباید بهعنوان «مایع همهکاره» پیشفرض در نظر گرفته شود.✍️ ادمین کانال طب اطفال🚩🚩@TebeAtfal



