📚 از انتشارات مؤسسه تابشِ فرهنگ و اندیشه... 🌱 باور ما این است که اندیشههای ارزشمند، تنها نباید در…
انتشار: 2026/07/26 16:25 UTCدریافت: 2026/08/01 00:01 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:01 UTC
📚 از انتشارات مؤسسه تابشِ فرهنگ و اندیشه... 🌱 باور ما این است که اندیشههای ارزشمند، تنها نباید در قفسه کتابخانهها بمانند؛ بلکه باید در دسترس هر علاقهمند به مطالعه قرار گیرند. از همین رو، در انتشارات مؤسسه تابش آثار منتشرشده را علاوه بر نسخه چاپی، در نسخه…📚 خلاصهای از کتابچه اسلام و معمای جاودانگی و تغییر✍ نویسنده:#سعدالدین_صدیقی⁉️ این نوشتار به اختصار، تلاشی است برای جواب به این سؤال که:❓با فرض پذیرش ضرورت دین، آیا دین اسلام میتواند جوابگوی نیازهای انسان در این زمان باشد؟ ❓چگونه اسلام میتواند به عنوان آخرین دین که ادعای جاودانگی دارد، با شرایط همیشه متغیر، در طول تاریخ کنار بیاید؟✅ بدیهی است که باید بین اسلام و برداشتها و قرائتهای مسلمانان از آن تفاوت قائل شد. هیچ برداشتی از دین مقدس نیست، چون فهم بشری است. دین در مجموع چون از طرف خداست، مقدس است؛ اما نسبت قداست به اقوال کسانی که از دین استنباط میکنند، از جمله آفات دامنگیر اسلام شده است.🔻 اگر کسانی به اسم اسلام به دیگران ظلم و خیانت کنند، اسلام را متهم میکنیم و آن را عامل استبداد، تنگنظری و خشونت معرفی میکنیم؛ در حالی که باید مقصر را کسانی دانست که با استفاده ابزاری از دین، به خود و مردم خیانت کردهاند.اسلام، به عنوان آخرین دین، محدود به زمان یا مکان مشخصی نیست.⁉️ توجه به همین ویژگی، سؤال اصلی این بحث را ایجاد میکند:❓چگونه دین اسلام با نصوص محدود (کتاب و سنت) میتواند برای ابدیت در مقابل متغیرات جوابگو باشد؟راهحل اسلام برای برونرفت از این وضعیت، اجتهاد میباشد.➖ اجتهاد در عرف علما به کارگیری همه توان برای وصول به احکام از طریق استنباط از ادله شرعی است. مجتهدین باید علاوه بر ویژگیهای اخلاقی و تقوا، از جهت علمی به قرآن، سنت، لغت، مقاصد شریعت و فقه واقع آشنا باشند. اجتهاد بیانگر اعتبار عقل، ضامن استمرار و جاودانگی دین و عامل توافق بین نص و مصلحت میباشد.➖ دین اسلام دارای دو بخش کلی است:♡• بخشی که ثابت است: اجتهاد در آن نقشی ندارد و در شرایط زمانی و مکانی مختلف تغییر نمیکند. احکام مرتبط با آن به صورت قطعی نازل شده است. بخش ثوابت دین در اعتقاد، اخلاق و احکام، مانع از تضعیف، سستی و از هم گسیختگی دین میگردد.♡• بخش متغیر دین: اجتهاد به آن تعلق میگیرد. متغیرات اموری هستند که با شرایط مختلف تغییر میکنند و حکم شرعی به صورت قطعی در مورد آنها نازل نشده است؛ بلکه به مجتهدین سپرده شده تا با رعایت ضوابط لازم، به استخراج حکم مناسب آن بپردازند.➖ فهم مقاصد شریعت، یک رکن از ارکان اجتهاد میباشد. تحقق اموری همچون حفظ ضروریات پنجگانه (دین، نفس، عقل، مال و نسل)، عدالت، شورا، جلب مصالح و درء مفاسد و همچنین مقاصد عالیه توحید، تزکیه و عمران، در همه شرایط ضروری است.🔻 نصوص کتاب و سنت وظیفه تبیین جهانبینی صحیح، بیان حکم صریح در بخش ثوابت دین و ارائه ضوابط و مقاصد کلی را بر عهده دارد.👈 بنابراین، مجتهدین باید با فهم واقع و فهم دین، حکم مناسب را بیان نمایند.➖ اجتهاد به معنی لغو و نفی عقل نمیباشد. در بینش دینی، عقل به وسیله چارچوبهای شرعی محدود و ضابطهمند میگردد؛ اما در بینش غیردینی، عقل مسئولیت سنگین وضع قوانین را منهای وحی باید تجربه کند.👈 در مواردی که اجتهاد قرار است تبدیل به قرارداد و قانون اجتماعی گردد، اجتهاد فردی اعتباری ندارد؛ بلکه احکام باید از طریق اجتهاد جمعی و با همکاری متخصصان علوم شرعی و اهل فن صادر گردد.🧩 نتیجه:دین اسلام پتانسیل لازم برای بهروز شدن از طریق اجتهاد جمعی را دارد. همکاری عقل (خرد جمعی اهل تخصص) و وحی (نصوص دینی) این امر را میسر میسازد.دین اسلام در قرون اولیه با وجود متغیرات فراوان، توانسته است سعادت و خوشبختی را برای مردم به ارمغان آورد. بنابراین، این دین هم در عمل و هم در بخش نظری، ثابت نموده است که میتواند بین ابدیت و تغییر، سازگاری ایجاد نماید.➣ T.me/tabeshnet
