گذار از نقدِ قضایی به نقدِ ارتباطی نقد ادبی و دگرگونی عقلانیت در جامعه ✍سینا جهاندیده یکی از ریشهد…
انتشار: 2026/07/29 10:52 UTCدریافت: 2026/08/01 08:47 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 08:47 UTC
گذار از نقدِ قضایی به نقدِ ارتباطی نقد ادبی و دگرگونی عقلانیت در جامعه ✍سینا جهاندیده یکی از ریشهدارترین سوءتفاهمها دربارهی نقد ادبی، یکی گرفتن «نقد» با «داوری» است. هنوز هم در بسیاری از محافل ادبی، منتقد کسی تلقی میشود که باید در پایان خواندن یک اثر،…در اینجا تفاوت بنیادین میان نقد قضایی و نقد ارتباطی آشکار میشود. نقد قضایی میخواهد گفتوگو را با صدور حکم پایان دهد؛ نقد ارتباطی میکوشد گفتوگو را تداوم بخشد. نقد قضایی، حقیقت را در اختیار منتقد میبیند؛ نقد ارتباطی، حقیقت را حاصل گردش استدلالها و خوانشها میداند. نقد قضایی، منتقد را مرجع میکند؛ نقد ارتباطی، او را میانجی میسازد. منتقد، معلمی نیست که متن را تصحیح کند و نه قاضیای که درباره آن رأی صادر کند. او واسطهای است میان متن و جامعه خوانندگان؛ کسی که امکان دیدن آنچه را پیشتر دیده نمیشد، فراهم میکند. ارزش یک نقد نیز نه در تعداد احکام قطعی آن، بلکه در توانایی آن برای گشودن افقهای تازه فهم و برانگیختن گفتوگوهای تازه است.از این رو، گذار از نقد قضایی به نقد ارتباطی، تنها دگرگونی یک روش در نقد ادبی نیست؛ بلکه نشانه گذار از یک صورت عقلانیت به صورت دیگری از عقلانیت است. جامعهای که نقد را به گفتوگو بدل میکند، به تدریج در سیاست، فرهنگ و زندگی اجتماعی نیز از منطق حکم به منطق استدلال نزدیک میشود. نقد ادبی، در این معنا، نه حاشیه فرهنگ، بلکه یکی از نهادهای بنیادین شکلگیری فرهنگ گفتوگو است.شاید رسالت منتقد نیز دقیقاً از همینجا آغاز شود: نه اینکه آخرین سخن را بگوید، بلکه چنان سخن بگوید که سخنهای بیشتری امکان ظهور پیدا کنند. زیرا نقد، زمانی به وظیفه تاریخی خود وفادار است که به جای بستن معنا، امکانهای تازه فهم را بگشاید؛ و به جای تولید اطاعت، فرهنگ گفتوگو را بیافریند.@tabarshenasi_ketab
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 1 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — تبارشناسی کتاب
فردریک چارلز بیزر(Frederick C Beiser)، ( ۱۹۴۹ - ) فیلسوف آمریکایی و استاد فلسفه در دانشگاه سیراکیوز است. وی از برجستهترین محققان انگلیسیزبان ایدهآلیسم آلمانی است. @tabarshenasi_ketabروزگارزدگی: بدبینی در فلسفهی آلمان فردریک بیزر ( بیسر) چاپ اصل کتاب ۲۰۱۶ترجمهی عرفان موسویان چاپ اول ترجمهی فارسی ۱۴۰۵ مرداد
سیروس رادمنش در گفتوجوی داریوش کیارسچاپ اول ۱۴۰۵ مرداد148 ص
این توصیههای راسل خیلی به درد ما ایرانیان میخورد. ویدئویی تکراری است اما بگذارید این توصیهها شعار شود. هر بار که میشنوم حس خوبی به من دست میدهد. @tabardhenasi_ketabتمام محققانی که این روزها با زاویهی خاص دربارهی ایران و شاهنامه تحقیق میکنند، بیش از هر زمان دیگری باید به این سخن راسل وفادار بمانند؛ در غیر این صورت تمام تحقیاتشان به زودی از دل تاریخ پاک خواهد شد و آیندگان بیتردید رسوایشان میکنند.پیام اول راسل به محققان است و پیام دوم او به سیاستمداران و البته دربارهی تحمل دیگری، هر دو پیام گویی برای امروز ایران است.
این توصیههای راسل خیلی به درد ما ایرانیان میخورد. ویدئویی تکراری است اما بگذارید این توصیهها شعار شود. هر بار که میشنوم حس خوبی به من دست میدهد. @tabardhenasi_ketab
رنه وِلِک (۲۲ اگوست ۱۹۰۳ در وین- ۱۱ نوامبر ۱۹۹۵ در همدن)، منتقد ادبی چکی-آمریکایی بود. او در وین متولد و بزرگ شده و به زبان چکی و آلمانی صحبت میکرد. وی قبل از عزیمت به تدریس در دانشکده اسلاوی و مطالعات اروپای شرقی (اکنون بخشی از کالج دانشگاه لندن) در سال ۱۹۳۵، ادبیات را در دانشگاه چارلز در پراگ تحصیل کرد و در بین زبان شناسان مدرسه پراگ نیز فعال بود. ولک یکی از بنیانگذاران روانشناسی موسیقی بود و در آلمان زندگی می کرد. قبل از سال ۱۹۳۹ ، ولک حدود ۶۰ مقاله را منتشر كرد كه همگی به زبان چكی نوشته شده بودند.رنه ولک افزون بر نظریهپردازی، منتقد و تاریخنگاری برجسته در عرصه مطالعات ادبی، تطبیقگری کمنظیر در عرصهی مطالعات ادبیات تطبیقی بهویژه در آمریکا نیز هست. او را پایهگذار مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی میدانند؛ مکتبی که ادبیات را پدیدهای جهانی و کلیتی در عرصهی تخیل هنری به شمار میآورد. رنه ولک برای ۲۶ سال، از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۷۲، رئیس کارگروه ادبیات تطبیقی دانشگاه ییل بود؛ از پایهگذاران مجلهی «ادبیات تطبیقی» و یکی از کسانی بود که در انتشار کتابنامهی ادبیات تطبیقی سهم فراوانی داشت.@tabarshenasi_ketab
