🔴 تبارشناسی انسان انقلابی در گفتمان شریعتی ✍سینا جهاندیده یکی از دشواریهای اصلی در فهم علی شریعتی…
انتشار: 2026/07/27 19:41 UTC
🔴 تبارشناسی انسان انقلابی در گفتمان شریعتی ✍سینا جهاندیده یکی از دشواریهای اصلی در فهم علی شریعتی این است که او را اغلب یا در مقام یک متفکر دینی صرف خواندهاند یا به عنوان یکی از نظریهپردازان انقلاب نقد کردهاند؛ اما در هر دو صورت، یک مسئلهی بنیادی کمتر…از این منظر، انسان آرمانی شریعتی ممکن است به جای شهروندی که درون نهادهای مدنی و قانونی عمل میکند، به مبارزی تبدیل شود که خود را در برابر تاریخ مسئول میبیند و گاه همه چیز را در افق تغییر بنیادین جهان معنا میکند. این نقد را باید جدی گرفت؛ اما نسبت دادن تمام انحطاطهای تاریخی ایران به برساختهای شریعتی نیز نوعی تقلیلگرایی است. گفتمان انقلابی پیش از شریعتی وجود داشت و از عوامل متعدد سیاسی، اقتصادی و جهانی شکل گرفته بود. نقش شریعتی را باید در سطح دیگری جستوجو کرد: او یکی از مهمترین کسانی بود که این گفتمان جهانی را با زبان شیعی و ایرانی مفصلبندی کرد و به آن قدرت فرهنگی و عاطفی بخشید. بنابراین، مسئولیت شریعتی نه در «خلق انقلاب» به معنای سادهی آن، بلکه در ساختن تخیل انقلابی است. او به یک نسل یاد داد که چگونه گذشته را بخواند، چگونه خود را در تاریخ جای دهد و چگونه از شخصیتهای تاریخی الگوهای وجودی بسازد( هرمنوتیک شریعتی). او نه فقط دربارهی انسان انقلابی سخن گفت؛ بلکه کوشید انسان انقلابی تولید کند.از این رو، نقد شریعتی باید از سطح داوری دربارهی صحت تاریخی شخصیتهایش فراتر رود. مسئله فقط این نیست که ابوذر واقعی چگونه بوده است؛ مسئله این است که چرا ابوذرِ شریعتی توانست برای یک نسل، معنایی بیش از ابوذرِ تاریخ پیدا کند. مسئله این نیست که شاندل وجود خارجی داشت یا نه؛ مسئله این است که چرا یک شخصیت مفهومی توانست در ساختن یک جهان فکری نقش ایفا کند. شریعتی را باید در مقام یک معمار گفتمان دید؛ متفکری که از دل تاریخ، شخصیتهایی ساخت تا انسان زمانهی خود را فراخواند. میراث او را نمیتوان تنها با ستایش یا محکومیت فهمید. باید پرسید: او چه انسانی را از دل تاریخ بیرون کشید، چه جهانی را با آن انسان تصور کرد، و چه امکانها و محدودیتهایی در این تصور نهفته بود؟زیرا تاریخ را فقط انسانهای واقعی نمیسازند؛ گاهی تصویرهایی که از انسان میسازیم، بیش از خود انسانها قدرت تاریخی پیدا میکنند.
پستهای تلگرام — تبارشناسی کتاب
فردریک چارلز بیزر(Frederick C Beiser)، ( ۱۹۴۹ - ) فیلسوف آمریکایی و استاد فلسفه در دانشگاه سیراکیوز است. وی از برجستهترین محققان انگلیسیزبان ایدهآلیسم آلمانی است. @tabarshenasi_ketabروزگارزدگی: بدبینی در فلسفهی آلمان فردریک بیزر ( بیسر) چاپ اصل کتاب ۲۰۱۶ترجمهی عرفان موسویان چاپ اول ترجمهی فارسی ۱۴۰۵ مرداد
سیروس رادمنش در گفتوجوی داریوش کیارسچاپ اول ۱۴۰۵ مرداد148 ص
این توصیههای راسل خیلی به درد ما ایرانیان میخورد. ویدئویی تکراری است اما بگذارید این توصیهها شعار شود. هر بار که میشنوم حس خوبی به من دست میدهد. @tabardhenasi_ketabتمام محققانی که این روزها با زاویهی خاص دربارهی ایران و شاهنامه تحقیق میکنند، بیش از هر زمان دیگری باید به این سخن راسل وفادار بمانند؛ در غیر این صورت تمام تحقیاتشان به زودی از دل تاریخ پاک خواهد شد و آیندگان بیتردید رسوایشان میکنند.پیام اول راسل به محققان است و پیام دوم او به سیاستمداران و البته دربارهی تحمل دیگری، هر دو پیام گویی برای امروز ایران است.
این توصیههای راسل خیلی به درد ما ایرانیان میخورد. ویدئویی تکراری است اما بگذارید این توصیهها شعار شود. هر بار که میشنوم حس خوبی به من دست میدهد. @tabardhenasi_ketab
رنه وِلِک (۲۲ اگوست ۱۹۰۳ در وین- ۱۱ نوامبر ۱۹۹۵ در همدن)، منتقد ادبی چکی-آمریکایی بود. او در وین متولد و بزرگ شده و به زبان چکی و آلمانی صحبت میکرد. وی قبل از عزیمت به تدریس در دانشکده اسلاوی و مطالعات اروپای شرقی (اکنون بخشی از کالج دانشگاه لندن) در سال ۱۹۳۵، ادبیات را در دانشگاه چارلز در پراگ تحصیل کرد و در بین زبان شناسان مدرسه پراگ نیز فعال بود. ولک یکی از بنیانگذاران روانشناسی موسیقی بود و در آلمان زندگی می کرد. قبل از سال ۱۹۳۹ ، ولک حدود ۶۰ مقاله را منتشر كرد كه همگی به زبان چكی نوشته شده بودند.رنه ولک افزون بر نظریهپردازی، منتقد و تاریخنگاری برجسته در عرصه مطالعات ادبی، تطبیقگری کمنظیر در عرصهی مطالعات ادبیات تطبیقی بهویژه در آمریکا نیز هست. او را پایهگذار مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی میدانند؛ مکتبی که ادبیات را پدیدهای جهانی و کلیتی در عرصهی تخیل هنری به شمار میآورد. رنه ولک برای ۲۶ سال، از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۷۲، رئیس کارگروه ادبیات تطبیقی دانشگاه ییل بود؛ از پایهگذاران مجلهی «ادبیات تطبیقی» و یکی از کسانی بود که در انتشار کتابنامهی ادبیات تطبیقی سهم فراوانی داشت.@tabarshenasi_ketab
