🟢بازآرایی امنیتی؛ ضرورت دفاع یا تغییر در الگوی حکمرانی؟✍🏻جواد امام، دبيركل حزب مجمع ايثارگران 🔱تحول…
انتشار: 2026/08/16 12:26 UTCدریافت: 2026/08/16 23:30 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 23:30 UTC
🟢بازآرایی امنیتی؛ ضرورت دفاع یا تغییر در الگوی حکمرانی؟✍🏻جواد امام، دبيركل حزب مجمع ايثارگران 🔱تحولات اخیر در ساختارهای نظامی و امنیتی کشور را نمیتوان صرفاً در چارچوب جابهجایی مدیران یا تغییر در مسئولیت برخی نهادها ارزیابی کرد. پرسش مهمتر این است که این تغییرات چه نسبتی با آینده امنیت ملی، سیاست خارجی و شیوه حکمرانی در کشور پیدا خواهد کرد.⚡️ایران در شرایطی قرار دارد که از یک سو با ضرورت تقویت توان دفاعی و بازدارندگی مواجه است و از سوی دیگر، با مسائل و شکافهای اجتماعی و سیاسی در داخل روبهروست. از این رو، امنیت ملی امروز مفهومی چندلایه است و نمیتوان آن را صرفاً در چارچوب قدرت نظامی تعریف کرد.💫تقویت توان دفاعی و بازدارندگی ضرورتی انکارناپذیر است. کشوری که در محیطی پرتنش قرار دارد باید از ظرفیت لازم برای دفاع از تمامیت ارضی و منافع ملی خود برخوردار باشد. اما بازدارندگی فقط به تجهیزات و توان نظامی محدود نمیشود؛ جامعه نیز بخشی از قدرت ملی است.🪽جواد امام در گفتوگوی اخیر خود با تأکید بر اینکه «مردم، قدرت اول بازدارندگی هستند»، تصریح کرده است که در دوران پساجنگ باید اعتمادسازی کرد، نگاه خودی و غیرخودی را کنار گذاشت و از دوقطبیسازی پرهیز کرد. او همچنین بر ضرورت مشارکت مردم و نخبگان، اصلاح سیاستها و تقویت دیپلماسی فعال تأکید کرده است. (Rouydad24)⚡️از این منظر، بازآرایی امنیتی زمانی میتواند به افزایش امنیت ملی منجر شود که در کنار تقویت قدرت دفاعی، به ترمیم سرمایه اجتماعی نیز توجه کند.🔻بازدارندگی؛ فقط قدرت سخت نیستقدرت نظامی برای بازدارندگی ضروری است؛ اما قدرت نظامی به تنهایی تضمینکننده امنیت پایدار نیست.💫امنیت پایدار حاصل ترکیب مجموعهای از عناصر است: قدرت دفاعی، دیپلماسی فعال، انسجام اجتماعی، اعتماد عمومی و حکمرانی مؤثر.اگر بخشی از جامعه احساس کند در تصمیمگیریها دیده نمیشود، اگر نخبگان از فرآیند سیاستگذاری کنار گذاشته شوند و اگر میان شهروندان بر اساس گرایشهای سیاسی و اجتماعی مرزبندی شود، بخشی از ظرفیت ملی کشور از دست خواهد رفت.☘️به همین دلیل، اعتماد عمومی را باید نه موضوعی حاشیهای، بلکه یکی از مؤلفههای امنیت ملی دانست.جامعهای که به کشور و آینده آن احساس تعلق دارد، در شرایط بحران میتواند به یکی از مهمترین پشتوانههای کشور تبدیل شود. به همین دلیل است که تأکید جواد امام بر مردم بهعنوان «قدرت اول بازدارندگی» صرفاً یک گزاره سیاسی نیست؛ بلکه ناظر بر پیوند مستقیم میان سرمایه اجتماعی و قدرت ملی است. (Rouydad24)🍃امنیت بدون اعتماد عمومی، امنیتی شکننده است.قدرت دفاعی و دیپلماسی؛ دو مسیر مکمل🪽در این میان، نباید میان قدرت دفاعی و دیپلماسی یک دوگانه مصنوعی ایجاد کرد.کشور هم به قدرت دفاعی نیاز دارد و هم به دیپلماسی.قدرت دفاعی باید هزینه تجاوز را برای طرف مقابل افزایش دهد و دیپلماسی باید تا حد امکان مانع تبدیل اختلافات به جنگ شود.💫در واقع، هدف بازدارندگی، جنگیدن نیست؛ هدف آن جلوگیری از جنگ است.از همین رو، دیپلماسی فعال میتواند بخشی از راهبرد امنیتی کشور باشد. مذاکره و تعامل به معنای کنار گذاشتن قدرت دفاعی نیست؛ همانگونه که برخورداری از توان نظامی نباید به معنای کنار گذاشتن دیپلماسی باشد.👈🏻جواد امام نیز در مواضع اخیر خود بر ضرورت «تعامل با دنیا» و «دیپلماسی فعال» برای جلوگیری از اجماعسازی دشمنان علیه ایران تأکید کرده است. (Rouydad24)بنابراین، راهبرد منطقی آن است که قدرت دفاعی و دیپلماسی در خدمت یک هدف مشترک قرار گیرند: کاهش تهدید و تأمین منافع ملی.🔻مسئله موازیکاری و تقسیم کار نهادییکی از موضوعات مهم در بازآرایی ساختار امنیتی، مسئله تعدد مراکز تصمیمگیری و احتمال تداخل مسئولیتهاست.هدف، ایجاد تقابل میان نیروهای مسلح و نهادهای سیاسی نیست؛ بلکه هدف، ایجاد یک تقسیم کار روشن و کارآمد در ساختار قدرت ملی است؛ بهگونهای که هر نهاد در چارچوب مأموریت مشخص خود عمل کند و از تداخل وظایف و موازیکاری جلوگیری شود.🪷قدرت دفاعی زمانی بیشترین کارآمدی را دارد که در چارچوب یک راهبرد ملی واحد تعریف و هدایت شود. در چنین چارچوبی، دستگاه دیپلماسی نیز میتواند با اتکا به پشتوانه قدرت دفاعی کشور، نقش مؤثرتری در افزایش قدرت چانهزنی و تأمین منافع ملی ایفا کند.🔻این همافزایی میان قدرت سخت و دیپلماسی، شرط لازم برای یک سیاست خارجی مؤثر و بازدارندگی پایدار است.مرز نیروهای مسلح و نهادهای سیاسیتقویت نیروهای مسلح نباید با گسترش نامحدود حوزههای مسئولیتی آنها یکسان تلقی شود.





