در کارگاه «تخیل و امکان تغییر» در یکم و دوم مرادماه یکی از کتابهایی که قصد دارم با هم بخوانیم، Mak…
انتشار: 2026/07/18 15:25 UTCدریافت: 2026/08/12 10:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/12 10:45 UTC
در کارگاه «تخیل و امکان تغییر» در یکم و دوم مرادماه یکی از کتابهایی که قصد دارم با هم بخوانیم، Making Space for Justice: Social Movements, Collective Imagination, and Political Hope (2022) نوشته Michele Moody-Adams است؛ فیلسوف برجسته اخلاق و سیاست و استاد دانشگاه کلمبیا. این کتاب به نظرم یکی از مهمترین آثاری است که در سالهای اخیر درباره نسبت میان عدالت، جنبشهای اجتماعی و تخیل نوشته شده است. مودی-آدامز تلاش میکند نشان دهد آنچه یک جنبش را زنده و پایدار میکند، تنها نارضایتی، منابع یا فرصتهای سیاسی نیست؛ بلکه توانایی تصور جهانی است که هنوز وجود ندارد.آنچه بیش از هر چیز در این کتاب برای من اهمیت دارد، بازتعریف مفهوم «تخیل» است. ما معمولاً تخیل را با خیالپردازی یا فاصله گرفتن از واقعیت یکی میگیریم، اما مودی-آدامز معنایی کاملاً متفاوت از آن ارائه میکند. از نظر او، تخیل یک توانایی شناختی و اخلاقی است؛ ظرفیتی که به انسان امکان میدهد فراتر از وضعیت موجود بیندیشد و افقهایی را ببیند که هنوز تحقق نیافتهاند اما میتوانند تحقق یابند. اگر نتوانیم جهانی متفاوت را تصور کنیم، هرگز برای ساختن آن نیز دست به عمل نخواهیم زد.به همین دلیل، او جنبشهای اجتماعی را صرفاً واکنشی به بیعدالتی نمیداند. جنبشها فقط برای تغییر قانون یا سیاست شکل نمیگیرند؛ آنها در جریان مبارزه، معنای عدالت، کرامت، شهروندی و حتی شیوه فهم ما از جهان را تغییر میدهند. به تعبیر او، جنبشهای اجتماعی تولیدکننده «امکان» هستند. آنها افق امر ممکن را گسترش میدهند و نشان میدهند آنچه امروز ناممکن به نظر میرسد، فردا میتواند بخشی از واقعیت باشد.یکی از ایدههای درخشان کتاب، تمایز میان تخیل فردی و تخیل جمعی است. هر انسانی میتواند رؤیاها و آرزوهای شخصی داشته باشد، اما جنبش اجتماعی زمانی متولد میشود که این رؤیاهای پراکنده به تصویری مشترک از آینده تبدیل شوند. آنچه مردم را به کنش جمعی پیوند میدهد، فقط اشتراک در رنج نیست؛ اشتراک در تخیل است. انسانها زمانی حاضر میشوند هزینه تغییر را بپردازند که بتوانند آیندهای را ببینند که ارزش مبارزه کردن داشته باشد.از این منظر، سیاست نیز معنای تازهای پیدا میکند. هر نظم سیاسی میکوشد افق تخیل شهروندان را محدود کند و آینده را امتداد اجتنابناپذیر اکنون جلوه دهد. در مقابل، جنبشهای اجتماعی مرزهای امر ممکن را جابهجا میکنند. آنها بیش از آنکه صرفاً با قدرت سیاسی درگیر باشند، با مرزهای تخیل ما درگیرند.مودی-آدامز در ادامه پیوند مهمی میان حافظه، روایت و تخیل برقرار میکند. گذشته صرفاً چیزی برای یادآوری نیست؛ ماده خامی است که از دل آن آینده ساخته میشود. جنبشهای اجتماعی گذشته را بازخوانی میکنند، اما هدفشان ماندن در گذشته نیست؛ آنها گذشته را دوباره روایت میکنند تا آیندهای متفاوت را ممکن سازند. روایتها نیز در این میان نقشی اساسی دارند، زیرا انسانها جهان اجتماعی را بیش از آنکه از خلال دادهها بفهمند، از خلال داستانها میفهمند. تغییر روایتها، بخشی از تغییر جهان است.مودی-آدامز میان خوشبینی و امید تفاوت میگذارد. خوشبینی انتظار منفعلانه برای بهتر شدن اوضاع است، اما امید یک عمل اخلاقی و سیاسی است. امید دقیقاً زمانی معنا پیدا میکند که آینده نامطمئن باشد. از این جهت، او به سنتی نزدیک میشود که ارنست بلوخ آن را «نه-هنوز» مینامید؛ آیندهای که هنوز وجود ندارد، اما میتواند ساخته شود. و شاید زیباترین ایده کتاب همین باشد: امید نتیجه موفقیت جنبشها نیست؛ پیششرط موفقیت آنهاست. مردم ابتدا باید بتوانند آیندهای متفاوت را تصور کنند تا اساساً برای تغییر آن به میدان بیایند. بدون تخیل، امیدی شکل نمیگیرد و بدون امید، هیچ کنش جمعی پایداری ممکن نیست. برای من، ارزش این کتاب دقیقاً در همین بازگرداندن مفهوم «امکان» به قلب اندیشه اجتماعی است. اگر جامعهشناسی رسمی، اغلب به توصیف آنچه هست مشغول بوده، مودی-آدامز یادآوری میکند که فهم جامعه بدون اندیشیدن به آنچه میتواند باشد ناقص است. شاید بزرگترین وظیفه اندیشه، پیش از هر برنامه سیاسی یا اصلاح نهادی، گشودن فضای تخیل باشد؛ زیرا هر تغییری، ابتدا در قلمرو امکان و در ذهن انسانها آغاز میشود.عباس کاظمی@varijkazemi
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- آکادمی علوم اجتماعی سپنتا · تطابق دقیق — ۲۱ مرداد ۱۴۰۵، ۱۰:۴۵
- حسین سناپور · تطابق دقیق — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۰:۴۱
- عباس وریج کاظمی · تطابق دقیق — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۲:۱۳
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — آکادمی علوم اجتماعی سپنتا
⭕️ اگر دیگر نتوان دست به عمل زد، علوم اجتماعی چه معنایی دارد؟فراخوان شماره نخست «فلات» (ضمیمه مجله جامعهشناسی ایران)پرونده ویژه: عاملیت در زمانه تعلیقاگر هر بحران به تعلیقی تازه بینجامد، اگر هر امیدی به آیندهای نامعلوم حواله داده شود، اگر هر کنشی پیشاپیش ناممکن تصور شود، اگر جهان هر روز بیش از پیش در انبوهی از دادهها، تصاویر، روایتها و تفاسیر غرق شود، بیآنکه فهمی روشنتر یا امکانی تازه برای عمل بیافریند، آنگاه وظیفه علوم اجتماعی چیست؟ و، آیا رسالت علوم اجتماعی صرفاً افزودن بر تفاسیر جهان است، یا مداخله در آن؟ آیا هنوز میتوان از عاملیت سخن گفت؟شماره نخست «فلات»، به سردبیری دکتر فؤاد حبیبی، که در حال حاضر به عنوان ضمیمه مجله «جامعهشناسی ایران» (از مجلات تحت امتیاز انجمن جامعهشناسی ایران) منتشر میشود، به پرونده ویژه «عاملیت در زمانه تعلیق» اختصاص دارد. به زعم ما، عاملیت صرفاً یک مفهوم نظری نیست؛ گرهگاهی است که وضعیت کنونی، علوم اجتماعی و مسئولیت اندیشیدن را به یکدیگر پیوند میزند. در جهانی که با فرسودگی، انفعال، انتظار، تعویق و درماندگی احاطه شده، بازاندیشی امکان کنش، آفرینش، مقاومت، رخداد، سازمانیابی، مسئولیت و دگرگونی، دیگر یک انتخاب نظری نیست؛ ضرورتی برای خودِ اندیشیدن است.فلات میخواهد قلمرویی باشد برای شدتبخشی به ایدهها، مفاهیم، تجربهها و آزمونهای خلاق؛ میدانی برای خلق مسئله، آزمودن نظریهها و گشودن راههای تازه برای فهم و مداخله در اکنون. ما در پی افزودن بر تفاسیر سرد، خنثی و بیتفاوت نیستیم؛ بلکه میخواهیم علوم اجتماعی را دوباره به متن زندگی، به دل بحرانها و به امکانهای دگرگونسازی وضعیت بازگردانیم.این امر ممکن نیست مگر با دست کشیدن از سیاست نوستالژی؛ با پایان دادن به انتظار بیپایان برای گودو، برای مداخلهای بیرونی که هرگز از راه نمیرسد؛ با دلکندن از حسرت گذشتههای ازدسترفته و وعدههای خیالین آینده. آنچه پیش روی ماست، مخاطره اکنون است؛ درآمیختن با حال حاضری که هرگز به تمامی در آن نبودهایم و افزودن چیزی به وضعیت که بتواند آن را دگرگون سازد.از همین رو، فلات از استادان، پژوهشگران، دانشجویان، نویسندگان، مترجمان، فعالان اجتماعی و همه علاقهمندان علوم اجتماعی دعوت میکند با مقاله، جستار، ترجمه، گزارش میدانی، روایت، گفتوگو، یادداشت انتقادی و هر شکل دیگری از نوشتار خلاق و مداخلهگر در این پرونده مشارکت کنند.ما از شما نمیخواهیم صرفاً درباره عاملیت بنویسید؛ از شما دعوت میکنیم امکانهای عاملیت را بیازمایید. بپرسید چگونه میتوان در زمانه تعلیق دوباره عمل کرد؛ چگونه میتوان امکان کنش را از دل انفعال، امکان امید را از دل فرسودگی، و امکان رخداد را از دل بنبستها بیرون کشید.این، به تعبیر دیگر، دعوتی است به معاصر بودن. دعوتی به پذیرفتن مخاطره اندیشیدن در اکنون؛ به پذیرفتن مسئولیتی که زمانه ما بر دوش علوم اجتماعی نهاده است؛ و به شجاعتی که بدون آن هیچ اندیشهای معاصر نخواهد بود. چنانکه جورجو آگامبن میگوید: «معاصر بودن پیش از هر چیز کسبوکار شجاعت است: چراکه معاصر بودن نهتنها توانایی خیرهشدن به تیرگیهای زمانه، بلکه مشاهدهی نوریست که در بطن این تیرگیها سوسو میزند؛ نوری که رو به سوی ما دارد، و در عین حال پیوسته از ما فاصله میگیرد.» ***🚨 حجم مطالب ارسالی حداقل ۱۰۰۰ و حداکثر ۳۰۰۰ کلمه باشد.🚨 در ترجمه، ذکر دقیق منبع ضروری است.🚨 مطالب ارسالی پیشتر در جای دیگری منتشر نشده باشد.🚨 لطفاً مطالب خود را، در هر یک از قالبهای یادداشت، تحلیل، گزارش، نقد و ...، حداکثر تا ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ ارسال کنید.📮 ایمیل فلات:[email protected]#انجمن_جامعه_شناسی_ایران@iran_sociology
کارگاه آموزشی «چارچوبهای اخلاقی پژوهش در همکاری انسان و هومص دکتر حمیدرضا حسنپور و دکتر محمد مهدی مولائی دکتر حسنپور با طرح مفهوم «*پژوهشگر هیبریدی*» به موضوع استفاده یا عدم استفاده از هوش مصنوعی در پژوهشها پرداختند و در ادامه ملاحظات، نقاط منفی و مثبت کاربرد هوش مصنوعی و ویژگیهای انواع هوش مصنوعی توسط مدرسان ارائه شد.🔺️ شش اصل بنیادین یکپارچگی در عصر هوش مصنوعی 🔺️ چالشهای به کارگیری هوش مصنوعی در پژوهش• توهم (Hallucination) • سوگیری پنهان و تقلیلگرایی بافتاری • زباله هوش مصنوعی (AI Slop) • نشانههای تشخیص محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی• مفهوم «حافظه کاری» (Working Memory) • اصطلاح «کارآموز متوهم» • استعاره اسب و گاری در پژوهش • نظارت انسانی در حلقه (Human-in-the-Loop) • معماری تقسیم کار: در پژوهش چه چیزی را به هوش مصنوعی برونسپاری کنیم؟🔺️ کاربست عملی• هوش مصنوعی در مرحله کشف و مرور ادبیات • هوش مصنوعی در تحلیل، خلاصهسازی و معماری RAG • مهندسی پرامپت: استراتژی محدودسازی منابع • چک لیست یکپارچگی: ادغام مسئولانه پیش از انتشار 🆔 @irancscahub
☀️خطِ خورشید(تاریخ راه آهن شمال ایران)در مسیر سوادکوه(برنامه یکروزه)به روایت؛ دکتر مصطفی نوری(پژوهشگر تاریخ معاصر ایران)🗓️زمان؛ پنجشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۵/ رفت ۵ صبح برگشت ۲۲یکی از جاذبه های مسیر سوادکوه علاوه بر طبیعت زیبایش، مسیر ریلی جذابش هست. ایده اصلی «خط خورشید» دیدن چشم انداز زیبای مسیر راه آهن شمال ایران با مناظر خاص اش هست. ما تو این مسیر لوکیشن های جذابی رو میبینیم که لذت مسیر رو دوچندان میکنهاین پنجمین اجرای خط خورشید هستکجاها رو میبینیم؟🔆سه خط طلا🔆چشم انداز غار اسپهبد خورشید🔆ایستگاه و تونل گدوک🔆آبشار و پل شورآب🔆پل ورسک🔆کلیسای اوریم 🔆ایستگاه زیرآب🔆آرامگاه اخوت🔆دریاچه شورمست📍سوادکوه🍴پذیرایی؛ 🍳صبحانه☕️میان وعده-(وعده ناهار بعهده همسفران)🚍ترانسفر؛ میدل باس 🔶خدمات:راوی تخصصی-بیمه-راهنما💰هزینه برنامه: ۳ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان🕰️مهلت ثبت نام تا پایان روز سه شنبه ۶ مردادثبت نام و اطلاعات بیشتر09125474889شماره کارت 6219861060921201بانک سامان بنام شهره مجمع@parsehayeshahri☀️خطِ خورشید(تاریخ راه آهن شمال ایران)در مسیر سوادکوه(برنامه یکروزه)به روایت؛ دکتر مصطفی نوری(پژوهشگر تاریخ معاصر ایران)🗓️زمان؛ پنجشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۵/ رفت ۵ صبح برگشت ۲۲یکی از جاذبه های مسیر سوادکوه علاوه بر طبیعت زیبایش، مسیر ریلی جذابش هست. ایده اصلی «خط خورشید» دیدن چشم انداز زیبای مسیر راه آهن شمال ایران با مناظر خاص اش هست. ما تو این مسیر لوکیشن های جذابی رو میبینیم که لذت مسیر رو دوچندان میکنهاین پنجمین اجرای خط خورشید هستکجاها رو میبینیم؟🔆سه خط طلا🔆چشم انداز غار اسپهبد خورشید🔆ایستگاه و تونل گدوک🔆آبشار و پل شورآب🔆پل ورسک🔆کلیسای اوریم 🔆ایستگاه زیرآب🔆آرامگاه اخوت🔆دریاچه شورمست📍سوادکوه🍴پذیرایی؛ 🍳صبحانه☕️میان وعده-(وعده ناهار بعهده همسفران)🚍ترانسفر؛ میدل باس 🔶خدمات:راوی تخصصی-بیمه-راهنما💰هزینه برنامه: ۳ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان🕰️مهلت ثبت نام تا پایان روز سه شنبه ۶ مردادثبت نام و اطلاعات بیشتر09125474889شماره کارت 6219861060921201بانک سامان بنام شهره مجمع@parsehayeshahri
آکادمی علوم اجتماعی سپنتا pinned «https://independent.academia.edu/scdsir مجله جدید مطالعات فرهنگی و اجتماعی دیجیتال این مجله سالی دو شماره به فارسی و دو شماره به انگلیسی منتشر خواهد کرد. در صورت علاقه مقالات خود را در حوزه فضای مجازی،شبکههای اجتماعی و مطالعات دیجیتال به سایت مجله ارسال…»
https://independent.academia.edu/scdsirمجله جدید مطالعات فرهنگی و اجتماعی دیجیتالاین مجله سالی دو شماره به فارسی و دو شماره به انگلیسی منتشر خواهد کرد. در صورت علاقه مقالات خود را در حوزه فضای مجازی،شبکههای اجتماعی و مطالعات دیجیتال به سایت مجله ارسال کنیدسایت مجله:https://www.scds.ir/یک شماره از مجله منتشر شده و سهشماره در حال آمادهسازی است. مقالات ارسالی شما برای شماره پنجم به بعد خواهد بود. و مجله در آستانه دریافت امتیاز علمی و پژوهشی است و مقالات ارسالی شما همراه با مجوز علمی و پژوهشی منتشر خواهد شد.
ایسنا - تژا میرفخرایی درگذشت - صاحبخبرhttps://sahebkhabar.ir/news/78950779/%D8%AA%DA%98%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AE%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA