🌳هر درختی برای شهرهای آینده مناسب نیست؛ گرما می‌تواند برخی گونه‌ها را به تشدیدکننده آلودگی هوا تبدی…

🌳هر درختی برای شهرهای آینده مناسب نیست؛ گرما می‌تواند برخی گونه‌ها را به تشدیدکننده آلودگی هوا تبدیل کند!▫️درختان از مهم‌ترین ابزارهای شهرها برای مقابله با گرما و پیامدهای تغییر اقلیم‌اند؛ سایه ایجاد می‌کنند، با تعرق محیط را خنک می‌کنند، کربن ذخیره می‌کنند و بخشی از آلاینده‌های هوا را جذب می‌کنند. اما پژوهشی تازه نشان می‌دهد همه درختان از نظر تأثیر بر کیفیت هوا یکسان نیستند و افزایش دما می‌تواند نقش برخی گونه‌ها را در شکل‌گیری آلودگی اُزُن بیشتر کند.▫️ماجرا به موادی به نام ترکیبات آلی فرّار زیستی (BVOCs) مربوط می‌شود؛ ترکیبات طبیعی که گیاهان از برگ‌های خود وارد جو می‌کنند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها ایزوپرن است که برخی گونه‌های درختی، از جمله تعدادی از بیدها مانند بید مجنون و صنوبرها، مقادیر بیشتری از آن منتشر می‌کنند.▫️ایزوپرن به‌خودی‌خود یک آلاینده خطرناک مانند دود خودرو نیست. مسئله زمانی آغاز می‌شود که این ماده در هوای شهر، در حضور نور خورشید و اکسیدهای نیتروژن (NOx) ناشی از خودروها، صنایع و مصرف سوخت‌های فسیلی، وارد واکنش‌های فتوشیمیایی شود. این واکنش‌ها می‌توانند به تشکیل اُزُن در سطح زمین کمک کنند؛ آلاینده‌ای که افزایش غلظت آن برای سلامت انسان و همچنین گیاهان زیان‌آور است.▫️گرما چرا این معادله را مهم‌تر می‌کند؟ یکی از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش، حساسیت این فرایند به افزایش دماست. اندازه‌گیری‌ها نشان داد با بالا رفتن دما از ۲۰ به ۳۵ درجه سانتی‌گراد، واکنش‌پذیری ترکیبات منتشرشده از درختان حدود هفت تا هشت برابر افزایش یافت و سهم پوشش گیاهی در واکنش‌پذیری شیمیایی جو از حدود ۲۱ درصد به ۷۴ درصد رسید. این موضوع در شرایط تغییر اقلیم و افزایش فراوانی و شدت موج‌های گرما اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در واقع، درست در روزهای بسیار گرم که شهرها بیش از همیشه به سایه و خنک‌کنندگی درختان نیاز دارند، برخی گونه‌های با انتشار بالای ایزوپرن ممکن است در کنار ترافیک، NOx و تابش شدید خورشید، شرایط مناسب‌تری برای تشکیل اُزُن فراهم کنند.▫️ پس دیگر بید مجنون و صنوبر نکاریم؟ پاسخ به این سادگی نیست. این یافته‌ها به معنای قطع درختان موجود یا حذف کامل بید، صنوبر و سایر گونه‌های با انتشار بالای ایزوپرن از فضای سبز شهری نیست. این درختان همچنان خدمات اکوسیستمی ارزشمندی دارند و اثر نهایی آن‌ها به اقلیم، گونه، محل کاشت، میزان آلودگی زمینه‌ای و شرایط شهر بستگی دارد.▫️ پیام پژوهش بیشتر متوجه کاشت گسترده و انتخاب غیرهدفمند گونه‌ها است. در شهرهای گرم و پرترافیک، میزان انتشار ترکیبات آلی فرّار نیز باید در کنار معیارهایی مانند سایه‌اندازی، نیاز آبی، تحمل گرما و خشکی، جذب کربن، تنوع زیستی و سازگاری با اقلیم محلی در انتخاب درختان مورد توجه قرار گیرد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد حتی جایگزینی ۱۰ درصد از درختان با انتشار بالای ایزوپرن با گونه‌های کم‌انتشار می‌تواند انتشار این ترکیب را دست‌کم ۲۹ درصد کاهش دهد.▫️ بنابراین راه‌حل، درخت کمتر نیست؛ درختکاری علمی‌تر است. کاهش NOx ناشی از خودروها و سوخت‌های فسیلی نیز همچنان بخش اساسی کنترل اُزُن شهری باقی می‌ماند.▫️ این پژوهش که در Science Advances منتشر شده، پیام مهمی برای آینده فضای سبز شهری دارد: در عصر تغییر اقلیم، دیگر نمی‌توان یک گونه را فقط به دلیل رشد سریع، زیبایی یا سایه مناسب در مقیاس وسیع کاشت. شهرهای آینده به «درخت مناسب، در مکان مناسب و متناسب با اقلیم آینده» نیاز دارند.| «رَجان»🔗 برای مطالعه کامل این مقاله به لینک زیر مراجعه کنید:science.org/doi/10.1126/sciadv.aee5583%F0… کانال رَجان | محمد حسین شیخ محمدی🌿 @sheikhmohamadi