با این حال، به دلیل کلی بودن و عدم تطابق کامل این ماده با ابعاد خاص تجویز القایی، استفاده از آن با…
انتشار: 2026/08/13 16:44 UTCدریافت: 2026/08/15 05:12 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 05:12 UTC
با این حال، به دلیل کلی بودن و عدم تطابق کامل این ماده با ابعاد خاص تجویز القایی، استفاده از آن با چالشهایی در تفسیر و اثبات مواجه است و نیاز به اصلاح یا تفسیر موسع از سوی قانونگذار دارد.✅️ پاراگراف هفدهم: نمونههای عینی از اعمال ماده ۲ در حوزه دارو در عمل، پروندههای متعددی در دادگاههای ایران وجود داشته است که در آنها، پزشکان یا داروسازان به دلیل تجویز یا فروش داروهای برند با وجود نمونههای ژنریک معادل، و با دریافت پورسانت از شرکتهای داروسازی، تحت عنوان «تحصیل مال از طریق نامشروع» مورد تعقیب قرار گرفتهاند. اما به دلیل ضعف در اثبات حیله و نیرنگ (به ویژه در مواردی که بیمار رضایت ظاهری داشته است)، بسیاری از این پروندهها به نتیجه نمیرسند. این موضوع، نشاندهنده ناکارآمدی ماده ۲ در برخورد با این جرم خاص است.✅️ پاراگراف هجدهم: خلأ قانونی در جرمانگاری القاء در بخش خصوصی ماده ۲ قانون تشدید، عمدتاً بر جرایم ارتشا در بخش دولتی متمرکز است و به جرم ارتشا در بخش خصوصی (مانند ارتباط پزشک با شرکت داروسازی) به صراحت نمیپردازد. به همین دلیل، بسیاری از پزشکان و داروسازان در بخش خصوصی، با خیال آسودهتری اقدام به القای برند میکنند، زیرا از شمول این ماده خارج هستند. بنابراین، برای پوشش این خلأ، ضروری است که قانونگذار در اصلاح قوانین مرتبط با جرم ارتشا، بخش خصوصی را نیز مشمول این جرم قرار دهد و سازوکارهای اثبات آن را تسهیل کند.✅️ پاراگراف نوزدهم: وابستگی به واردات و رانتهای ارزی در سایه ماده ۲ یکی از پیامدهای عدم جرمانگاری اختصاصی تجویز القایی، تداوم وابستگی به واردات داروهای برند و خروج ارز از کشور است. در غیاب یک قانون کیفری بازدارنده، شرکتهای واردکننده با خیال راحت، داروهای برند را با قیمتهای گزاف به بازار عرضه کرده و از رانتهای ارزی بهرهبرداری میکنند. این روند، در نهایت به نفع شبکههای مافیایی و واردکنندگان خاص تمام شده و به بیتالمال و سلامت جامعه آسیب میزند.✅️ پاراگراف بیستم: جمعبندی نهایی و تأکید بر اصلاح ماده ۲ در مجموع، ماده ۲ قانون تشدید مجازات ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری، اگرچه میتواند به عنوان یک ابزار کلی برای برخورد با برخی مصادیق تجویز القایی مورد استفاده قرار گیرد، اما برای پوشش کامل این جرم خاص، ناکافی است. بنابراین، اصلاح و تکمیل این ماده (از طریق الحاق تبصرهای اختصاصی) و جرمانگاری مستقل تجویز القایی، یک ضرورت انکارناپذیر برای نظام حقوقی ایران است. این اصلاحات، ضمن ایجاد بازدارندگی، به شفافیت در نظام دارویی، حفاظت از حقوق بیماران و سلامت اقتصاد کشور کمک خواهد کرد.✅️ پاراگراف بیستویکم: نتیجهگیری تجویز القایی دارو، یک پدیده چندوجهی است که ریشه در خلأهای قانونی، تعارض منافع و نفوذ شرکتهای داروسازی دارد. این پدیده نه تنها عدالت در سلامت را به چالش میکشد، بلکه به اقتصاد کشور و سلامت جامعه نیز آسیب میزند. برای مقابله با این بحران، باید ضمن جرمانگاری اختصاصی تجویز القایی، با اصلاح قوانین موجود و تقویت نظارتها، زمینههای فساد را از بین برد و با ترویج مصرف داروهای ژنریک و آموزش همگانی، به سوی یک نظام دارویی عادلانه و کارآمد حرکت کرد.✔️ منبع: نشریه علمی پژوهشهای حقوق جزا و جرمشناسی ✔️ لینک منبع: https://jclc.sdil.ac.ir/article_141508.html@dastandarou



