گزارش حقوقی: ممنوعیت فروش دارو در مطب؛ چارچوب قانونی تجویز، توزیع و ارجاع بیمارنظام حقوقی ایران با هدف صیانت از سلامت عمومی و جلوگیری از سوداگری در حوزه درمان، محدودیتهای قانونی سختگیرانهای را برای چرخه توزیع و تجویز دارو وضع کرده که به شرح زیر است:۱. ممنوعیت فروش دارو و محصولات در محل طبابتمطابق ماده ۲۰ «آییننامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفهای شاغلین پزشکی»، عرضه و فروش هرگونه دارو، محصولات آرایشی-بهداشتی، و تجهیزات پزشکی در محل طبابت توسط شاغلین حرف پزشکی، بدون اخذ مجوز رسمی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ممنوع است.۲. انحصار عرضه دارو در داروخانههابهموجب بند «و» ماده ۱۹۶ «قانون برنامه سوم توسعه»، عرضه دارو به مصرفکننده نهایی خارج از داروخانه ممنوع است؛ تنها استثنای این قانون، داروهای بدون نسخهای (OTC) هستند که فهرست آنها توسط وزارت بهداشت اعلام میشود.۳. الزام حضور مسئول فنی و ضمانت اجرای کیفریطبق مواد ۱۵ و ۱۶ «قانون تعزیرات حکومتی در امور بهداشتی و درمانی» مصوب ۱۳۶۷، عرضه و فروش دارو منحصراً باید با حضور مسئول فنی در ساعات مقرر انجام گیرد. تخلف از این امر جرم محسوب شده و علاوه بر تبعات قانونی، منجر به تعطیلی فوری محل خواهد شد. از این رو، توزیع دارو فارغ از نوع آن، بهطور مطلق در اختیار داروخانههاست.۴. ممنوعیت تجارت دارو بدون مجوزبر اساس تبصره ۱ ماده ۳ «قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی»، هرگونه واردات، صادرات و خرید و فروش دارو بدون اخذ مجوز از وزارت بهداشت جرم است. مرتکبان به مجازاتهای مقرر در این قانون محکوم شده و داروهای مکشوفه نیز به نفع دولت ضبط خواهد شد.۵. ممنوعیت تشویق به تجویز نابجابر اساس ماده ۲۸ (بند ۴) آییننامه اجرایی «قانون مقررات امور پزشکی و دارویی»، تشویق مستقیم یا غیرمستقیم شاغلین حرف پزشکی یا پیراپزشکی توسط شرکتهای پخش (استانی و سراسری) برای تجویز نابجای دارو—بهنحویکه سلامت جامعه را به مخاطره اندازد—تخلف محسوب میشود و در کمیسیونهای قانونی و مراجع ذیصلاح بررسی و اتخاذ تصمیم خواهد شد.۶. ممنوعیت نسخهنویسی کددار و ارجاع بیمارنوشتن نسخههای کددار و ارجاع اجباری بیمار به مرکز درمانی یا داروخانهای خاص، خلاف مقررات حرفهای و اخلاقی محسوب شده و تحت پیگرد قرار میگیرد.جمعبندیمجموع مقررات فوق نشان میدهد که نظام حقوقی کشور، توزیع و فروش دارو را منحصراً در اختیار داروخانههای دارای مسئول فنی قرار داده است. هرگونه دخالت شاغلین پزشکی در فروش مستقیم دارو، ارجاع جهتدار بیمار، نسخهنویسی کددار، یا تبانی شرکتهای پخش جهت تجویز نابجا، تخلف صنفی یا جرم تلقی شده و رسیدگی به آن در صلاحیت کمیسیونهای انتظامی، مراجع تعزیرات حکومتی و سایر مراجع قضایی است.💢کانال خبری داروسازان ایران @pharmacyiran