✅️ وقتی سامانه تیتک بیاعتبار میشود؛ نقدی بر بخشنامه قیمتگذاری دارو✍️ شهرام فردین، دانشآموخته اق…
انتشار: 2026/08/04 19:19 UTCدریافت: 2026/08/06 11:37 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/06 11:37 UTC
✅️ وقتی سامانه تیتک بیاعتبار میشود؛ نقدی بر بخشنامه قیمتگذاری دارو✍️ شهرام فردین، دانشآموخته اقتصاد✅️ این نامه که توسط مدیرکل دارو و مواد تحت کنترلِ سازمان غذا و دارو (دکتر عبداللهی اصل) صادر شده، در ظاهر یک بخشنامه نظارتی برای «حمایت از حقوق مصرفکننده» است، اما در باطن، اعترافنامهای به شکست در هماهنگی سیاستهای ارزی، قیمتگذاری و سامانههای نظارتی (TTAC) است.در ادامه، این نامه را از منظر یک اقتصاددان و فعال رسانهای تحلیل و نقد میکنم:✅️ ۱. تناقض ساختاری؛ «تیتک» یا «روی بسته»؟سازمان سالهاست بر طبل «سامانهمحور بودن» میکوبد و سامانه TTAC را مرجع نهایی قیمت میداند. اما در این نامه، وقتی قیمتِ روی بسته (که متعلق به زمان تولید با ارز ارزانتر یا هزینههای کمتر است) با قیمت سامانه (که بهروز شده است) مغایرت دارد، سازمان عقبنشینی کرده و «قیمتِ کمتر» را ملاک قرار داده است. این یعنی سازمان عملاً اعتبار سامانه خود را زیر سؤال برده و به روشهای سنتیِ قیمتزنی روی جعبه بازگشته است.✅️ ۲. نادیده گرفتن مفهوم «جایگزینی» (Replacement Cost)این بخشنامه از منظر اقتصاد سلامت مردود است. داروخانه یک نهاد اقتصادی است که باید بتواند داروی فروخته شده را دوباره جایگزین کند. وقتی قیمت دارو در سامانه بالا رفته اما داروخانه مجبور است موجودی قبلی خود را به قیمت قدیم بفروشد، عملاً با سرمایهٔ خود، مابهالتفاوت تورم و تغییرات ارزی دولت را جبران میکند. این کار یعنی تحمیل ضرر مستقیم به بخش خصوصی برای جبران ناترازیهای بودجهای دولت.✅️ ۳. حواله دادن داروخانه به «استرداد کالا»؛ شوخی یا توهین؟در متن نامه آمده است که اگر قیمت روی بسته با سامانه مغایر است، داروخانه یا با قیمت کمتر بفروشد یا کالا را به شرکت پخش مرجوع (استرداد) کند! نقد: هر کسی که یک روز در داروخانه کار کرده باشد میداند که شرکتهای پخش به این سادگیها (آن هم به دلیل تغییر قیمت) کالا را پس نمیگیرند. این دستور، عملاً داروخانهدار را در منگنهای بین «تعزیرات» و «شرکت پخش» قرار میدهد.✅️ ۴. ایجاد تنش میان داروساز و بیماراین نوع بخشنامهها، داروساز را در مقابل مردم قرار میدهد. بیماری که در سامانه تیتک یا اپلیکیشنهای مربوطه یک قیمت میبیند و روی جعبه قیمتی دیگر، داروساز را به «گرانفروشی» متهم میکند. سازمان به جای حل ریشهای مشکل (مثلاً با الزام به چاپ بارکد متغیر یا برچسبزنی مجدد در زنجیره توزیع)، بار روانی و امنیتی این تفاوت قیمت را به دوش مسئول فنی داروخانه انداخته است.✅️ ۵. امنیت فکری یا آشفتگی اداری؟در بالای نامه شعار «اقتصاد مقاومتی؛ در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» نقش بسته است. اما آیا گرفتنِ حاشیه سود ناچیزِ داروخانه که ناشی از موجودی انبار است، در حالی که تورم مواد اولیه و هزینههای جاری (اجاره، حقوق، آب و برق) چندین برابر شده، به امنیت ملی کمک میکند یا باعث دلسردی و تعطیلی داروخانههای کوچک در مناطق محروم میشود؟✅️ نتیجهگیری (در یک کلام): «فرار رو به جلو»این نامه یک سیاست پوپولیستی برای آرام کردن فضای عمومی به قیمتِ قربانی کردنِ بنیه مالی داروخانههاست. سازمان غذا و دارو با این بخشنامه، ناتوانی خود در مدیریت همزمانِ «سرعت تورم» و «بهروزرسانی زنجیره تولید تا مصرف» را پنهان کرده است. پیشنهاد: اگر قرار است قیمت سامانه ملاک نباشد، پس فلسفه وجودی استعلام تیتک در لحظه فروش چیست؟ اگر قرار است قیمت روی جلد ملاک باشد، پس چرا هنگام گرانی مواد اولیه، داروخانه باید ضررِ کاهش مارژین را بدهد اما هنگام اصلاح قیمت، اجازه سودِ موجودی انبار (Inventory Gain) را نداشته باشد؟ این یک معامله یکطرفه به ضرر بیماران دردمند و در نهایت صنعت استراتژیک دارو است.@dastandarou



