مستوفیالممالک و اصلاحات جوانگرایانه؛ تغییرات در ساختار دولت ایراننیمه دوم اَمُردادماه 1292 (آگوس…
انتشار: 2026/08/17 04:35 UTCدریافت: 2026/08/19 00:40 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/19 00:40 UTC
مستوفیالممالک و اصلاحات جوانگرایانه؛ تغییرات در ساختار دولت ایراننیمه دوم اَمُردادماه 1292 (آگوست 1913) در نیمه دوم اَمُردادماه 1292، تهران شاهد درگیریهای شدیدی بین نیروهای انتظامی (پلیس و ژاندارم) و بختیاریهای مسلح بود. این بختیاریها پیشتر به همراه مشروطهخواهان مسلح شمال (گیلان و مازندران) تهران را تصرف کرده بودند. با وجود پناهنده شدن محمدعلی شاه قاجار به سفارت روسیه و به سلطنت رسیدن پسر خردسالش احمدمیرزا و بازگشت نظام پارلمانی به کشور، بختیاریها حاضر به ترک تهران نبودند و به اخطار دولت برای ترک تهران یا تحویل اسلحه بیاعتنایی کردند.19 اَمُرداد 1292، درگیریها در 19 اَمُرداد آغاز شد، زمانی که نیروی ژاندارم به دستور دولت برای خلع سلاح بختیاریها وارد عمل شد. این درگیری خیابانی که نسبتا طولانی بود، منجر به کشته شدن دهها نفر از جمله تعدادی غیرنظامی و مجروح شدن صدها نفر دیگر شد. در نهایت، با مداخله سیاسیون، بختیاریها از صحنه کنار رفتند.24 اَمُرداد 1292، با وجود پایان درگیریها، عینالدوله، وزیر داخله (وزیر کشور)، که به دلیل این وقایع مورد انتقاد قرار گرفته بود، در 24 اَمُرداد استعفا داد. چند ساعت بعد، علاالسلطنه (محمدعلی خان) نیز از نخستوزیری کنارهگیری کرد. ناصرالملک، نایبالسلطنه، مستوفیالممالک (میرزا حسن خان) را مأمور تشکیل کابینه کرد. دو روز بعد، کابینه جدید در میان گزارشهایی از ناامنی راهها و راهزنی مسلحانه، به ویژه در فارس و مسیر بنادر جنوب و غارت کالاهای وارده از هندوستان، آغاز به کار کرد.مستوفیالممالک با اجرای اصول 22 گانه خود، تلاش کرد تا ساختار دولت را بهبود بخشد و کارآمدی آن را افزایش دهد. یکی از مهمترین اصول او، سپردن مقامات دولتی به جوانترها و تحصیلکردگان بود. این اقدام باعث شد تا بسیاری از مقامات تهران و شهرستانها به افراد زیر 45 سال و بدون وابستگی سپرده شوند. مستوفیالممالک بر این باور بود که سپردن امور به مقامات پیشین تحولی ایجاد نخواهد کرد و آنان راه و روش خود را که به آن عادت کردهاند تغییر نخواهند داد و کاغذبازی از میان نخواهد رفت.در این دوره، ایران با چالشهای امنیتی و اقتصادی متعددی مواجه بود. گزارشهایی از ناامنی راهها و راهزنی مسلحانه، به ویژه در فارس و مسیر بنادر جنوب، منتشر میشد. این ناامنیها باعث غارت کالاهای وارده از هندوستان و دیگر مناطق شد و تجارت و اقتصاد کشور را تحتتاثیر قرار داد.دولت مستوفیالممالک تلاش کرد تا با اجرای اصلاحات و بهبود ساختار دولت، وضعیت امنیتی و اقتصادی کشور را بهبود بخشد. این اصلاحات شامل تقویت نیروهای انتظامی، بهبود زیرساختهای حمل و نقل و تجارت، و تلاش برای جذب سرمایهگذاریهای خارجی بود. همچنین، دولت تلاش کرد تا با کاهش کاغذبازی و افزایش شفافیت در امور دولتی، اعتماد عمومی را جلب کند.اصلاحات مستوفیالممالک تاثیرات مثبتی بر ساختار دولت و جامعه داشت. جوانترها و تحصیلکردگان با ورود به مقامات دولتی، ایدهها و روشهای جدیدی را به ارمغان آوردند که باعث بهبود کارآمدی دولت شد. همچنین، تلاشهای دولت برای بهبود امنیت و اقتصاد کشور، به تدریج نتایج مثبتی به همراه داشت و باعث افزایش اعتماد عمومی به دولت شد. ---------------------عمارت مستوفی الممالک برای دوران قاجاریه است و دیرینگی ۱۲۵ ساله دارد👇🔥🏆🆔 @payammehrzartosht
