آگوست 1507 میلادی، دریاسالار پرتغالی تصمیم به تصرف تنگهی استراتژیک و تجاری هرمز گرفت.تاریخ هرمز ب…
انتشار: 2026/08/16 04:35 UTCدریافت: 2026/08/17 22:42 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/17 22:42 UTC
آگوست 1507 میلادی، دریاسالار پرتغالی تصمیم به تصرف تنگهی استراتژیک و تجاری هرمز گرفت.تاریخ هرمز برخلاف وضعیت کنونیاش، بسیار پرفرازونشیب بوده است؛ برای مثال این قلعهی ۵۰۰ ساله در زمان اشغال جزیره هرمز به دست پرتغالیها و به دستور شخص آلبو کرک ساخته شده است، بعدها که شاهعباس صفوی پای پرتغالیها را از خلیجفارس کوتاه کرد، قلعهی هرمز نخستین جایی بود که به دست سرداران ایرانی به فرماندهی امامقلی خان باز پس گرفته شد. آلفونسو (آفونسو) دا آلبوکِرک (آلبوکِرکی) دریاسالار پرتغالی ـ که در جریان فعالیتهای استعماری پرتغال، در سال 1503 به منطقه گوا Goa در هندوستان رسیده بود، در دومین ماموریت خود در خاور زمین، در گوا (اینک یک ایالت ساحلی در جنوبغربی هند) از اهمیت استراتژیک و تجاری تنگه هرمز و جزایر مدخل آن تا گُمبرون (بندرعباس) آگاه شد که تنگهی هرمز قرنها گذرگاه دریایی و میانجی میان ایران، آفریقا و خاور دور بوده و اینک گذرگاه نفت است. او همچنین از تلاش اسماعیل صفوی، شاه تازه، به یکپارچه کردن ایران آگاه شده بود، در آگوست 1507 تصمیم به تصرف هرمز (تلفظ پرتغالی آن اُرمُز، گرفته شده از نام باستانی دوران هخامنشیان آن؛ اَهرمَزد) گرفت و با 7 کشتی توپدار و 500 تفنگدار دریابُرد راهی هرمز شد. وی همچنین شنیده بود، فرمانروای کرمان که منطقه هرمز از زمان کوروش بزرگ بخشی از این استان است (که تا چند دهه پیش هم بود و اینک بخشی از استان هرمزگان) با شاه اسماعیل میانهی خوبی ندارد، به نظامیانش نیاز دارد و نیروی اضافی به کمک حاکم محلی هرمز نخواهد فرستاد.نیروی مدافع هرمز سلاح آتشین (توپ و تفنگ) نداشت و آلبوکرک توانست 25 سپتامبر 1507 جزیره را تصرف کند. در اینجا بود که شاه اسماعیل نمایندهای برای گفتوگو نزد آلبوکرک فرستاد. در پی این رایزنی، آلبوکرک برآن شد به «گوا» بازگردد. زیراکه دریافت، پرتغال [غرب] با شاه اسماعیل در ازای عثمانی و موضوع تجارت با خاوردور از راه دریا دیدگاه مشترک دارند.در گوا نیز آلبوکرگ با سفیر شاه اسماعیل در گجرات هند دیدار کرد. پس از این گفتوگوها بود که وی Miguel Ferreira را از سوی خود به تبریز فرستاد تا با شاه اسماعیل روی امور بیشتری رایزنی کند. در این سفر، فرستاده آلبوکرک حرفهایی (درباره فرمانروایی پهناور ایران ـ از مدیترانه و دریای سیاه تا رود جیحون، رود سند و شامل تمامی منطقه خلیج فارس و سرزمین عُمان که 12 قرن بر سر پا بود و از شرق دفاع کرد) شنید و در بازگشت به گوا، به او گفت و آلبوکرک نگران آینده متصرفات پرتغال در هندوستان و جزایر در جنوب یمن و عُمان شد. تحت تأثیر این نگرانی، سرانجام وی برآن شد دوباره هرمز را به دست آورد و در سال 1515 با نیرویی دو برابر سال 1507 راهی هرمز شد و این جزیرهی نه چندان دور از گُمبرون (بندرعباس) را تصرف کرد و دست به خشونت زد بهگونهای که مردمانی از هرمزیان به جزیره بزرگتر قشم رفتند و ساکن این جزیره شدند. آلبوکرک در این سفر در جزیره هرمز بیمار شد. این بیماری او را رها نساخت و در بازگشت به گوآ، در همین سال و در 63 سالگی درگذشت. با وجود این، هرمز تا سال 1622 در تصرف پرتغالیها بود و در این جزیره یک قلعه (سربازخانه) ساختند که ویرانهی آن باقی مانده است. در این سال، شاه عباس یکم با کمک ناوگان انگلیسیها پرتغالیها را شکست داد و از خلیج فارس بیرون راند.🔥🏆🆔 @payammehrzartosht
