سفرنامۀ ژان شاردن(توضیحات بر اساس مدخل شاردن در دانشنامۀ ایرانیکا است.)ژان شاردن (Jean Chardin؛ ۱۶۴…
انتشار: 2026/08/13 14:48 UTCدریافت: 2026/08/13 17:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/13 17:10 UTC
سفرنامۀ ژان شاردن(توضیحات بر اساس مدخل شاردن در دانشنامۀ ایرانیکا است.)ژان شاردن (Jean Chardin؛ ۱۶۴۳–۱۷۱۳) جواهرسازِ اوگنو و سیاح فرانسوی بود. ایرانیکا سفرنامۀ او را مفصلترین گزارش خارجی از ایران روزگار خودش میداند و اطلاعات او را از نظر گستره، دقت و عمق برتر از دیگر نویسندگان غربی دورۀ صفوی ارزیابی میکند.شاردن نخستین بار در حدود ۱۶۶۴ یا ۱۶۶۵ در مسیر هند از ایران گذشت، به دربار شاه عباس دوم راه یافت و مدتی در ایران ماند. در ذیالحجه ۱۰۷۸ق / ۱۶۶۷م از هرمز به اصفهان سفر کرد و در ۱۰۸۰ق / ۱۶۶۹م نیز برای حدود شش ماه دوباره به ایران بازگشت. سفر دوم او مفصلتر و مستندتر است: در ۹ ربیعالاول ۱۰۸۴ق / ۲۴ ژوئن ۱۶۷۳م، پس از عبور از ایروان، تبریز، زنجان، قم و کاشان به اصفهان رسید. سپس چهار سال و نیم در ایران ماند؛ بخش مهمی از این مدت را در اصفهان گذراند و دو بار نیز از اصفهان به بندرعباس سفر کرد. در گزارشهای او شهرهایی چون مرند، سلطانیه، ابهر، قزوین، شیراز، لار و جهرم نیز مطرح شدهاند. شاردن درباره راهها، منزلگاهها، پلها، کاروانسراها، بناها و اندازۀ شهرها اطلاعات نسبتاً دقیقی ثبت کرده است. در ۱۶۷۵ نیز چهار ماه در قزوین اقامت داشت.شاردن مدت زیادی در اصفهان زندگی کرد و در ۱۰۸۷ق / ۱۶۷۶م بهطور مشخص مشغول تدوین توصیف مفصل اصفهان بود؛ این نوشته بعدها بخش مستقلی از سفرنامه شد. مسیر اصفهان تا بندرعباس نیز در دو سفر جداگانه در کتاب او شرح داده شده است. شاردن در اواخر ۱۰۸۸ق / ۱۶۷۷م ایران را به مقصد هند ترک کرد.در مورد تصاویر سفرنامۀ او، ایرانیکا تصریح میکند که طرحهای اصلی عمدتاً کار گیوم ژوزف گرلو، هنرمند فرانسوی همراه شاردن در بخشی از سفر دوم، بودهاند، نه خود شاردن. این تصاویر بیشتر بناها، جزئیات معماری و نماهای شهری را نشان میدهند. بیش از یکچهارم تصاویر سفرنامه به اصفهان و تختجمشید اختصاص دارد. ایرانیکا آنها را در مجموع برای نمایش موضوعاتشان نسبتاً دقیق میداند، هرچند نماهای شهری تا حدی کلی شدهاند و جزئیات تزئینات معماری دقت کمتری دارند.در فرستههای بعد توضیحی دربارۀ تاریخ چاپ آثار او خواهیم داد و نسخههایی از سفرنامۀ او را در کانال خواهیم فرستاد.
پستهای تلگرام — نقشههای تاریخی و عکسهای هوایی
«کمیتۀ مجازاتِ عیارانِ ایران»در ایران کسانی هستند که با احتکار مدارک آرشیوی و محروم ساختن عموم پژوهشگران از استفاده از آرشیوها ضربهای مهلک به بدن نحیف پژوهش در تاریخ و فرهنگ ایران زدهاند. این افراد معمولاً با امتیازات ویژه مسئول آرشیوهای عریض و طویل هستند یا به آرشیوها دسترس دارند و با اعمال قدرت دست دیگر پژوهشگران را در استفاده از آرشیوها میبندند تا خود در زمینهای از پژوهش یکهتاز باشند اما اصولاً در بسیاری موارد به مصداق ضربالمثل «نه خود خورد و نه کس دهد» خود نیز از انتشار این مواد سر باز میزنند. در مواردی هم این قبیل افراد که اصول و قواعد و حتی الفبای پژوهش در آرشیوها و مدارک آرشیوی را نمیدانند با انتشار مثله و بلااستفادۀ این مدارک خود را در میان پژوهشگران جا میزنند. «کمیتۀ مجازاتِ عیارانِ ایران» از این به بعد به معرفی این قبیل افراد خواهد پرداخت و دست ایشان را در خیانتی که به فرهنگ ایران کردهاند رو خواهد کرد. این نوشتهها به تدریج در کانال نقشههای تاریخی و عکسهای هوایی منتشر خواهد شد.هر آن کسی که در این حلقه نیست زنده به عشقبر او نمرده به فتوای من نماز کنیدعیارانِ ایران
همراهان عزیز کانال نقشههای تاریخی و عکسهای هوایی سلام و عرض ادبما معمولاً در طول هفته پیامهای فراوانی در مورد عکسها و نقشهها و پرسشهای دیگر از طرف شما داریم. تکتک آنها را میخوانیم و در برنامهای برای بررسی آرشیو خودمان یا سایر آرشیوها قرار میدهیم و برای هریک از این پیامها وقت میگذاریم و در سریعترین حالت ممکن پاسخ میدهیم؛ اما عدۀ معدودی هم هستند که بعد از فرستادن اولین پیام دیگر پیگیری نمیکنند و پاسخ ما را نمیبینند. این کار شایسته نیست و درست مثل در زدن و فرار کردن است! تصور کنید در طبقۀ دهم یک ساختمان زندگی میکنید، کسی در میزند و شما همۀ پلهها را تا پایین میپیمایید؛ اما کسی پشت در نیست!عیارانِ ایران @OldMapsAerialPhotos
1304 SH- Walter Mittelholzer, 1925, Isfahan with mountain background from 400 m height.@OldMapsAerialPhotos
