طباطبایی، شایگان و گفتمانیکی از دوستان عزیز که از علاقه من نسبت به مرحوم جواد طباطبایی مطلع است مقا…
انتشار: 2026/07/28 14:53 UTCدریافت: 2026/08/03 09:52 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/03 09:52 UTC
طباطبایی، شایگان و گفتمانیکی از دوستان عزیز که از علاقه من نسبت به مرحوم جواد طباطبایی مطلع است مقالهای را برایم فرستاد که به تازگی در مجله معتبر Interpretation منتشر شده است۔ این مقاله درواقع مروری است بر ترجمه انگلیسی کتاب ابن خلدون و علوم اجتماعی که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد۔ از شنیدن خبر انتشار این ریویو در نشریهای معتبر و شناختهشده، که گرایشی اشتراوسی دارد و نامهای معتبری چون چارلز باترورث، هاروی منسفیلد، هاینریش مایر و تامس پنگل به عنوان ویراستار بر آن نظارت دارند، بسیار خوشحال شدم۔ همیشه به دانشجویان و دوستان توصیه میکنم که درمورد اندیشه ایرانی و اندیشمندان معاصر باید به زبانهای خارجی بنویسند۔ این کار موجب میشود اندیشه ایرانی در تراز بینالمللی مطرح شود و راهی باز شود تا بتوانیم با آکادمی جهانی وارد گفتگویی معنادار شویم۔با این وجود، تورق اجمالی این مرور کتاب، که به قلم فردی به نام لئو مرادی نوشته شده است که من هیچ شناختی از او ندارم، بسیار تجربه مایوسکنندهای از آب درآمد۔ در اینجا به فهم و تفسیر نویسنده از کتاب کاری ندارم و فعلا موضوع بحث من نیست۔ اما در متن و پاورقیها نمونههایی از ناآگاهی نویسنده از مباحث فکری طباطبایی وجود دارد که دربردارنده اطلاعات غلط است۔ چون هدفم نقد و بررسی کل مقاله نیست تنها به یک نمونه فاحش اشاره میکنم۔در پاورقی ۳ صفحه ۴۸۱ آمده است: "طباطبایی مدعی است که ترجمه درست دیسکور فوکو نظام گفتاری است و نه گفتمان- اصطلاحی که برای اولین ازسوی داریوش شایگان پیشنهاد شد۔"در نگاه نخست تصورم این بود که نویسنده گرامی داریوش آشوری و داریوش شایگان را به سبب اشتراک در نام خلط کرده است (که البته همین بیدقتی هم در مقالهای بینالمللی موجه نیست)۔ اما دیدم در جمله بعد ایشان نوشته است که "در خاتمه کتاب، طباطبایی به نقادی فهم شایگان از تاریخ اندیشه در ایران و اسلام پرداخته است" (که اشاره دارد به نقدهایی که طباطبایی نسبت به مباحث شایگان در صفحات پایانی کتاب "ابن خلدون و علوم اجتماعی" آورده است). اینجا متوجه شدم نویسنده واقعا تصور کرده است که اصطلاح گفتمان ازسوی داریوش شایگان پیشنهاد شده است و به وضوح از نقدها و مناظرههایی که در دهههای اخیر در فضای فکری ایران حول این مفهوم شکل گرفته و مشارکت طباطبایی در این بحث بیاطلاع است۔ برای من عجیب بود دیدن اینکه چنین خطای فاحشی، که البته میتواند برای مخاطب غربی بسیار گمراهکننده باشد، از دید ارزیابان و ویراستاران این نشریه معتبر پنهان مانده است (فایل مقاله به پیوست).
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 3 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — 📚✏️ندای سیاست
🎞«فلسفه» در جهان اسلام چیست؟ | با زیرنویس فارسی👤 پیتر آدامسن (دانشگاه LMU مونیخ)❗️ ویدئوی فوق گزیدهای است از سخنرانی آدامسن در یکی از سخنرانیهای سالانهٔ موسسهٔ فلسفهٔ خرونینگن (GRIPh) با عنوان «فلسفه در جهان اسلام» که در آن ایده خود را درباره چیستی فلسفه در جهان اسلام شرح داده است.🍔 وقتی از «فلسفه» در جهان اسلام صحبت میکنیم، دقیقاً از چه چیزی حرف میزنیم؟ آیا این عنوان تنها به «الفلسفة»، یعنی روندِ دریافت، ترجمه و تفسیر آثار یونانی و سنت ارسطویی بهدست متفکرانی چون کندی، فارابی، ابنسینا و ابنرشد محدود میشود، یا سنتهای بومی دیگری مانند «کلام» نیز بخشی از تاریخ «فلسفه» در جهان اسلام هستند؟پیتر آدامسن، استاد فلسفه در دانشگاه LMU مونیخ، خالق پادکست History of Philosophy Without any Gaps و یکی از ویراستاران مجموعه «فلسفه در جهان اسلام، در بافتار»، در این سخنرانی به بازخوانی مفهوم فلسفه در جهان اسلام پرداخته است.آدامسن با نقد نظریهٔ «مشعلداری» که مسلمانان را صرفاً واسطهگرانی برای انتقال فلسفهٔ یونان به اروپای سدههای میانه میداند، و همچنین با نقد نظریهٔ «انحصار سنت عقلانی در جهان اسلام به فلسفه» نشان میدهد که چگونه متکلمان حتی پیش از نهضت ترجمه، دربارهٔ مسائل پیچیدهای چون یگانگی خدا، صفات الهی، اختیار و ذرهگرایی (الجزء الذي لا يتجزأ) بحث میکردند و متفکرانی مانند کندی، در حقیقت آراء خود را در تعامل و در مقام پاسخگویی به متکلمان ارائه دادهاند؛ امری که این پرسش چالشبرانگیز را مطرح میکند که آیا کلام را هم باید گونهای از فلسفه دانست یا خیر؟▶️ مشاهدۀ نسخۀ کامل این ارائه در یوتوب⭐️ معرفی مجموعهٔ «فلسفه در جهان اسلام، در بافتار»🔵 پیتر آدامسن یکی از ارائهدهندگان ششمین مدرسهٔ تابستانی انعکاس است.🔗برای کسب اطلاعات تکمیلی و ثبتنام در این مدرسه، به این پیوند مراجعه کنید.@Inekas
مصوبه مجلس:🔹 ۵ تا ۱۰ سال زندان برای برگزارکنندگان دورهها، کلاسها یا کارگاههای آموزشی حضوری یا مجازی که با فرهنگ ایرانی ناسازگارند؛ ۶ ماه تا ۲ سال زندان هم برای شرکت در این دورهها / انتخابجزئیات در👇👇entekhab.ir/003vGg%F0%9F%86%94 @Entekhab_ir
مصوبه مجلس: 🔹 ۶ ماه تا ۲ سال زندان در صورت دریافت کمک مالی یا قرارداد سمنها، انجمنها، تشکلها و احزاب با سفارتخانهها و نهادهای دولتی و غیردولتی خارجی / انتخاب جزئیات در👇👇 entekhab.ir/003vGg 🆔 @Entekhab_ir🔹 مصوبه مجلس:🔹 محرومیت مادام العمر برای تولید یا کارگردانی فیلم، مستند، تئاتر، موسیقی و کتابی که مروج فرهنگ ضد اسلامی باشد یا چهره سیاه از کشور نشان دهد / انتخابجزئیات در👇👇entekhab.ir/003vGg%F0%9F%86%94 @Entekhab_ir
🔹 مصوبه مجلس: 🔹 ۳۰ سال زندان برای پیشنهادات سیاستی یا تقنینی یا اجرایی به نهادهای حاکمیتی و دولتی که برخلاف مصالح اساسی نظام است یا آرای مردم را به نفع گروه یا جریان خاصی جهتدهی کند / انتخاب جزئیات در👇👇 entekhab.ir/003vGg 🆔 @Entekhab_irمصوبه مجلس:🔹 ۶ ماه تا ۲ سال زندان در صورت دریافت کمک مالی یا قرارداد سمنها، انجمنها، تشکلها و احزاب با سفارتخانهها و نهادهای دولتی و غیردولتی خارجی / انتخابجزئیات در👇👇entekhab.ir/003vGg%F0%9F%86%94 @Entekhab_ir
♦️ مصوبه تازه مجلس: 🔹 ۶ ماه تا ۲ سال زندان برای مصاحبه، شرکت در گفتوگو یا هر گونه ارتباط با رسانههای آمریکایی یا رسانههایی که آمریکا آنها را تأمین مالی میکند 🔹 مصاحبه با رسانههای خارجی دیگر منوط به اطلاعرسانی به وزارت اطلاعات است 🔹 ۶ ماه تا ۲ سال…🔹 مصوبه مجلس:🔹 ۳۰ سال زندان برای پیشنهادات سیاستی یا تقنینی یا اجرایی به نهادهای حاکمیتی و دولتی که برخلاف مصالح اساسی نظام است یا آرای مردم را به نفع گروه یا جریان خاصی جهتدهی کند / انتخابجزئیات در👇👇entekhab.ir/003vGg%F0%9F%86%94 @Entekhab_ir
مصوبه مجلس:🔹 ۶ ماه تا ۲ سال زندان برای هرگونه همکاری علمی با دانشگاه ها، موسسات و سازمانهای خارجی که وزارت اطلاعات تایید نکند / انتخابجزئیات در👇👇entekhab.ir/003vGg%F0%9F%86%94 @Entekhab_ir
