🔰نگاهی به کتاب «دینهای ایران باستان» اثر ریچارد فولتس؛چند هزار سال دینداری ایرانیان🔸«دینهای ایرا…
انتشار: 2026/07/21 07:29 UTC
🔰نگاهی به کتاب «دینهای ایران باستان» اثر ریچارد فولتس؛چند هزار سال دینداری ایرانیان🔸«دینهای ایران باستان» اثری است که میکوشد تاریخ دین ایرانی را از محدوده شناختهشده زرتشتیگری فراتر ببرد و آن را در افقی چند هزار ساله و اوراسیایی قرار دهد. ارزش اصلی کتاب در این است که خواننده را با این واقعیت روبهرو میکند که بسیاری از عناصر فرهنگ ایرانی، از اسطورهها و آیینها گرفته تا مفاهیم مربوط به نظم، قهرمانی و آخرالزمان، حاصل فرایندی طولانی از مهاجرت، اختلاط فرهنگی و تحول تاریخیاند.🔸یکی از مهمترین ویژگیهای کتاب، فاصله گرفتن آن از روایت ملیگرایانه رایج درباره ایران باستان است. فولتس از همان صفحات نخست تأکید میکند که هویت ایرانی پدیدهای تاریخی و پیچیده است و نباید آن را امری ثابت و ازلی تصور کرد. او یادآور میشود که مفهوم «ایران» در طول تاریخ دگرگون شده و همواره با زبان، سرزمین و تعامل اقوام مختلف شکل گرفته است.🔸یکی از جذابترین بخشهای فصل، تحلیل واژه «آریایی» است. نویسنده نشان میدهد که این واژه در اصل معنایی نزدیک به «آزادگان» یا «شریفان» داشته و بعدها به نام قومی و سرزمینی تبدیل شده است. اما اهمیت این بحث در آن است که فولتس آشکارا با سوءاستفادههای نژادپرستانه از مفهوم آریایی مقابله میکند. او یادآور میشود که نظریههای برتری نژادی قرن نوزدهم و بیستم برداشتهایی تحریفشده از دادههای زبانشناختی بودند. این موضعگیری نشان میدهد که کتاب صرفاً پژوهشی تاریخی نیست، بلکه مداخلهای در یکی از مهمترین مناقشات فکری مرتبط با تاریخ ایران نیز هست.ibna.ir/x6Hq4@ibna_official




