💠کودتای ۲۸ مرداد در حافظه میدان بهارستانچنانکه میدانیم، کودتا 28 مرداد 1332 در دو مرحله صورت گرفت…
انتشار: 2026/08/19 07:12 UTCدریافت: 2026/08/19 09:50 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/19 09:50 UTC
💠کودتای ۲۸ مرداد در حافظه میدان بهارستانچنانکه میدانیم، کودتا 28 مرداد 1332 در دو مرحله صورت گرفت. مرحله اول در نخستین ساعتهای بامداد 25 مردادماه آغاز شد و شکست خورد؛ و مرحله دوم، در 28 مردادماه صورت پذیرفت که به سقوط دولت محمد مصدق انجامید. شاه که بهطور معمول، نخستوزیر را پس از اعلام تمایل مجلس مأمور تشکیل کابینه میکرد، در غیاب مجلس، فرمان نخستوزیری سپهبد فضلالله زاهدی را صادر کرد. گفته شده است که شاه در غیاب مجلس میتوانست رأسا شخصی را به نخستوزیری بگمارد. ایراد این استدلال آن است که شاه فرمان نخستوزیری زاهدی را در 22 مرداد امضا کرد و دولت تازه در 25 مرداد، نتیجه نهایی رفراندوم و انحلال مجلس هفدهم را اعلام کرد. بنابراین در زمان صدور فرمان شاه، مجلس قانونا منحل نشده بود. به هر روی، سرهنگ نعمتالله نصیری در نیمه شب با چند کامیون نظامی و جیپ و زرهپوش به خانه مصدق در خیابان کاخ رفت تا ظاهرا برکناری او از نخستوزیری را به اطلاعش برساند اما در حقیقت، خانه او را تصرف و خودش را بازداشت کند. مصدق و محافظانِ خانهاش که از طرح کودتا آگاه شده بودند و انتظار نصیری را میکشیدند، او را به محض رسیدن، به داخل خانه کشانده و توقیف کردند. سپس سراغ سایر عوامل کودتا رفتند و تا جایی که دستشان میرسید، همگی را دستگیر کردند. در این میان، شاه که در کلاردشت بهسر میبرد، با آگاهی از شکست کودتا، با هواپیما راهی بغداد شد و از آنجا به رم رفت. با اعلام خبر وقوع و شکست کودتا از رادیو در ساعت 7 بامداد 25 مردادماه، دولت فورا دست به بسیج عمومی زد و گردهمآیی بزرگی را در میدان بهارستان برای عصر همان روز تدارک دید. این گردهمآیی با قرائت قطعنامهای که در آن با اشاره به فرار شاه از کشور، تشکیل شورای سلطنت خواسته شده بود، پایان یافت. کودتای دوم از صبح 28 مردادماه با حرکت دستههایی از اوباش در سطح شهر و حمایت ارتش و مأموران انتظامی از آنان آغاز شد اما برخلاف گذشته، میدان بهارستان در کانون حوادث نبود. علت روشن بود: نقش میدان بهارستان در رویدادها به تبع وجود مجلس بود اما در آن روز، دیگر مجلسی در میان نبود که نمایندگانش به تکاپو بیفتند یا مردم در برابر ساختمانش گرد هم بیایند. هدف کودتاچیان، تصرف مراکز نظامی و انتظامی، خانه مصدق، وزارتخانهها و سازمانهای دولتی، مراکز ارتباطی و رادیو بود. اینها هیچکدام در میدان بهارستان نبودند. حامیان مصدق هم اگر میخواستند از دولت او دفاع کنند (که نکردند)، میدان بهارستان جایی برای دفاع نداشت. آن روز داریوش فروهر، رهبر حزب ملت ایران از معدود کسانی بود که با سری پرشور در صحنه حاضر شد تا نیروهای مردمی وفادار به مصدق را برای مقابله با کودتا سازماندهی کند. وقتی پیش از ظهر به میدان بهارستان رسید، دید که شعلههای آتش از ساختمان حزبش در شمال غربی میدان زبانه میکشد. خود را به فضای وسط میدان، مقابل ساختمان روزنامه رسمی رساند تا شاید مانند گذشته، مردم او را ببینند و دورش را بگیرند اما جز چند نفری از همحزبیهایش کسی نیامد. فروهر خیلی زود، خود را میان پاسبانانی یافت که گمان میبرد از «پلیس دولت ملی» هستند اما کتک مفصلی از آنها خورد و با فرق شکافته، از مهلکه جان به در برد.جای دیگری که در این روز هدف حمله کودتاچیان قرار گرفت، دفتر روزنامه باختر امروز در کوچه نظامیه بود. از آنجا که باختر امروز، ارگان غیررسمی جبهه ملی بود و مدیریتش را نیز یکی از رادیکالترین اعضای جبهه ملی و وزیران کابینه مصدق، یعنی حسین فاطمی برعهده داشت، بدیهی بود که در روز کودتا هدف حمله قرار گیرد و به آتش کشیده شود. در این روز، به دفتر حزب ایران در خیابان ظهیرالاسلام نیز حمله شد. این دست حملات که بیشتر از طرف اوباش صورت میگرفت، هدفی نداشت جز انتقامگیری از گروهها و اشخاص طرفدار مصدق و ارعاب مردم که لازمه موفقیت کودتا بود؛ چندانکه اوباشی که از سمت خیابان ری و سرچشمه وارد میدان بهارستان شده بودند، با چوب و چماق به مغازهها حمله بردند و دفتر صنف قهوهچیها را نیز ویران کردند. این ماجراها تا حدود غروب که کودتا به اهداف خود رسید و سقوط دولت مصدق قطعی شد، ادامه داشت. غروب 28 مرداد 1332، بهمنزله پایان دوره دوازده سالهای بود که از شهریور 1320 آغاز شد و روزهای پرشور و پرالتهابی را برای بهارستان رقم زد. این دوره، هیچگاه دیگر در تاریخ این پهنه تکرار نشد. (برگرفته از کتاب میدان بهارستان (با تلخیص)، نوشته حمیدرضا حسینی، انتشارات گهگاه، چاپ اول: ۱۴۰۴)چند عکس از وقایع نهضت ملی شدن نفت وکودتای 28 مرداد در میدان بهارستان🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- ناف تهرون - حمیدرضا حسینی · تطابق دقیق — ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، ۹:۵۰
- میراث باشی · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، ۱۶:۳۷
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — ناف تهرون - حمیدرضا حسینی
💠نهضت ملی شدن نفت وکودتای 28 مرداد در حافظه میدان بهارستانعکسها به ترتیب:1. اجتماع بزرگ مردم تهران در میدان بهارستان در یکی از میتینگهای جبهه ملی ایران2. عکس منسوب به قیام سیتیر 1331 در بهارستان3. یکی از شعبههای رفراندوم انحلال مجلس هفدهم، مقابل ساختمان مجلس شورای ملی در 12 مرداد 13324. مجسمه رضاشاه که پس از شکست کودتای اول (25 مرداد) در خلال میتینگ جبهه ملی در میدان بهارستان به زیر کشیده شد5. دفتر روزنامه باختر امروز در کوچه نظامیه در جنوب میدان بهارستان پس از حمله کودتاچیان🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠نهضت ملی شدن نفت وکودتای 28 مرداد در حافظه میدان بهارستانعکسها به ترتیب:1. اجتماع بزرگ مردم تهران در میدان بهارستان در یکی از میتینگهای جبهه ملی ایران2. عکس منسوب به قیام سیتیر 1331 در بهارستان3. یکی از شعبههای رفراندوم انحلال مجلس هفدهم، مقابل ساختمان مجلس شورای ملی در 12 مرداد 13324. مجسمه رضاشاه که پس از شکست کودتای اول (25 مرداد) در خلال میتینگ جبهه ملی در میدان بهارستان به زیر کشیده شد5. دفتر روزنامه باختر امروز در کوچه نظامیه در جنوب میدان بهارستان پس از حمله کودتاچیان🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon
💠 کودتای نافرجام ۲۵ مرداد در حافظه میدان بهارستانمجسمه ساقط شده رضاشاه با پاهای قطع شده، کنار پایه مجسمه او در میدان بهارستان؛ پس از لو رفتن و شکست کودتای ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ و خروج شاه از کشور، جبهه ملی ایران دست به بسیج عمومی زد و گردهمآیی بزرگی را در میدان بهارستان برای عصر همان روز تدارک دید. این گردهمآیی که در ساعت ۵:۳۰ آغاز شد، مانند دیگر برنامههای جبهه ملی، سخنرانانی کمابیش ثابت داشت: شایگان، زیرکزاده، فاطمی و رضوی که همگی از یاران نزدیک مصدق بودند. در خلال مراسم عدهای کوشیدند تا مجسمه رضاشاه در مرکز میدان را پایین بکشند. ابتدا با ممانعت نیروهای انتظامی مواجه شدند اما در نهایت با استفاده از جرثقیل و سیم بوکسل، مجسمه را سرنگون کردند.مجسمه رضاشاه پس از کودتای ۲۸ مرداد و سقوط دولت مصدق، بازسازی و در مهرماه همان سال در جای خود نصب شد. 🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon
📚 تهران تبآلودانقلاب مشروطه 120 ساله شد و در این مدت آثار متعددی به بررسی ابعاد سیاسی و اجتماعی این انقلاب پرداختهاند، اما تهران تبآلود از حمیدرضا حسینی، روایتی متفاوت از جنبش مشروطه در تهران ارائه میدهد. برخلاف رویکردهای رایج که مکانهای تاریخی را صرفاً بر اساس ارزش معماری میسنجند، این کتاب از دریچه «مکان-رویدادها» به تاریخ نگاه میکند.نویسنده معتقد است بسیاری از مکانها، حتی اگر از نظر معماری بیارزش باشند، به دلیل داشتن روایت تاریخی اهمیت پیدا میکنند. برای نمونه، خانه سیدعبدالله بهبهانی، از رهبران مشروطه، به دلیل نداشتن تزئینات معماری، در فهرست آثار ملی ثبت نشده و امروز به انبار کالا تبدیل شده است.کتاب در فاصله زمانی آبان ۱۲۸۴ تا مهر ۱۲۸۵ خورشیدی، مکانهایی را معرفی میکند که شاهد رویدادهای مهم مشروطه بودهاند. این اثر با نگاهی نو، نشان میدهد که چگونه مکانها میتوانند به مثابه اسناد تاریخی عمل کنند و زوایای پنهان تاریخ را روشن سازند.تهران تبآلودلینک کوتاه کتاب: B2n.ir/tb4978کسی تنهاست که کتاب نمیخواندنشر روزنه:@rowzanehnashr☎️ 021-88721514
💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۱۱🔹کاخ صاحبقرانیهدر پی مهاجرت علمای تهران به قم (موسوم به مهاجرت کبری) و بستنشینی هزاران نفر در سفارت انگلیس که از حمایت قاطع اهالی سایر شهرها برخورد شد، فشارها بر شاه و صدراعظم شدت یافت و در داخل حکومت نیز عدهای با مشروطهخواهان همراه شدند. مظفرالدینشاه که در صاحبقرانیه شمیران بهسر میبرد، در ۹ مرداد ۱۲۸۵ عینالدوله را از صدارت خلع کرد و در ۱۴ مرداد، فرمان مشروطیت ایران و تشکیل مجلس شورای ملی را صادر کرد. کاخ صاحبقرانیه از کاخهایی ییلاقی قاجاریه بود که در دوره ناصرالدینشاه ساخته شد. این کاخ در سالهای پایانی حکومت پهلوی به دفتر کار محمدرضاشاه تبدیل شد. ▫️نشانی: نیاوران، میدان باهنر، مجموعه فرهنگی-تاریخی نیاورانچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۱۱🔹کاخ صاحبقرانیهدر پی مهاجرت علمای تهران به قم (موسوم به مهاجرت کبری) و بستنشینی هزاران نفر در سفارت انگلیس که از حمایت قاطع اهالی سایر شهرها برخورد شد، فشارها بر شاه و صدراعظم شدت یافت و در داخل حکومت نیز عدهای با مشروطهخواهان همراه شدند. مظفرالدینشاه که در صاحبقرانیه شمیران بهسر میبرد، در ۹ مرداد ۱۲۸۵ عینالدوله را از صدارت خلع کرد و در ۱۴ مرداد، فرمان مشروطیت ایران و تشکیل مجلس شورای ملی را صادر کرد. کاخ صاحبقرانیه از کاخهایی ییلاقی قاجاریه بود که در دوره ناصرالدینشاه ساخته شد. این کاخ در سالهای پایانی حکومت پهلوی به دفتر کار محمدرضاشاه تبدیل شد. ▫️نشانی: نیاوران، میدان باهنر، مجموعه فرهنگی-تاریخی نیاورانچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon
💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۱۰🔹سفارت انگلیسدر پی کشتار مسجد جامع، تقریبا همه مجتهدان بلندپایه تهران شهر را به نشانه اعتراض ترک کردند و به قم رفتند. سپس در حالیکه اهالی شهر در برابر دولت احساس بیپناهی میکردند، از روز ۲۵ تیرماه ۱۲۸۵ شمار زیادی از مردم، خصوصا تجار و اصناف بازار، در سفارت انگلستان بست نشستند و خواستار تشکیل مجلس شورای ملی شدند. تحصن تا اواسط مرداد ادامه یافت و شمار بستنشینان به حدود ۱۴هزار نفر رسید.سفارت انگلیس در تهران، ابتدا در جنوب محله بازار قرار داشت اما پس از توسعه شهر در دوره ناصرالدینشاه به محله دولت در شمال تهران آن روزگار منتقل شد و هنوز آنجاست.▫️نشانی: ضلع شمال غربی چهارراه استانبولچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۱۰🔹سفارت انگلیسدر پی کشتار مسجد جامع، تقریبا همه مجتهدان بلندپایه تهران شهر را به نشانه اعتراض ترک کردند و به قم رفتند. سپس در حالیکه اهالی شهر در برابر دولت احساس بیپناهی میکردند، از روز ۲۵ تیرماه ۱۲۸۵ شمار زیادی از مردم، خصوصا تجار و اصناف بازار، در سفارت انگلستان بست نشستند و خواستار تشکیل مجلس شورای ملی شدند. تحصن تا اواسط مرداد ادامه یافت و شمار بستنشینان به حدود ۱۴هزار نفر رسید.سفارت انگلیس در تهران، ابتدا در جنوب محله بازار قرار داشت اما پس از توسعه شهر در دوره ناصرالدینشاه به محله دولت در شمال تهران آن روزگار منتقل شد و هنوز آنجاست.▫️نشانی: ضلع شمال غربی چهارراه استانبولچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon
💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۹🔹مسجد جامعبا کشتار مردم در بازار مسجد جامع، تظاهرکنندگان به داخل مسجد بازگشتند. سربازان نیز در حالی که چند هزار نفر در گرمای شدید تابستان در آنجا حضور داشتند، مسجد را محاصره کردند و جلوی ورود آب و غذا را گرفتند. در این میان، شلیک ناگهانی چند گلوله توسط افراد ناشناس، باعث وحشت شدید مردم و فرار آنها شد اما سیدعبدالله بهبهانی با رشادت تمام مردم را به ماندن و مقاومت فراخواند و مانع از شکستن تحصن شد. فردای آن روز علماء تصمیم گرفتند تهران را به قصد قم ترک کنند و به تحصن خونین مسجد جامع پایان دهند. مسجد جامع، قدیمیترین مسجد تهران است که بخش قدیمی آن در دوره صفویه ساخته شده و بخشهای دیگر در دوره فتحعلیشاه و ناصرالدینشاه بنا شدهاند. ◽️نشانی: خیابان پانزده خرداد، پله نوروزخان، بازار مسجد جامعچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon💠مکان-رویدادهای جنبش مشروطه در تهران-۹🔹مسجد جامعبا کشتار مردم در بازار مسجد جامع، تظاهرکنندگان به داخل مسجد بازگشتند. سربازان نیز در حالی که چند هزار نفر در گرمای شدید تابستان در آنجا حضور داشتند، مسجد را محاصره کردند و جلوی ورود آب و غذا را گرفتند. در این میان، شلیک ناگهانی چند گلوله توسط افراد ناشناس، باعث وحشت شدید مردم و فرار آنها شد اما سیدعبدالله بهبهانی با رشادت تمام مردم را به ماندن و مقاومت فراخواند و مانع از شکستن تحصن شد. فردای آن روز علماء تصمیم گرفتند تهران را به قصد قم ترک کنند و به تحصن خونین مسجد جامع پایان دهند. مسجد جامع، قدیمیترین مسجد تهران است که بخش قدیمی آن در دوره صفویه ساخته شده و بخشهای دیگر در دوره فتحعلیشاه و ناصرالدینشاه بنا شدهاند. ◽️نشانی: خیابان پانزده خرداد، پله نوروزخان، بازار مسجد جامعچهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت ایران گرامی باد.🔺تلگرام و اینستاگرام ناف تهرون @nafetehroon
