ابو ریحان بیرونیمحمود فاضلی بیرجندیمردی که بیشتر زندگانی پربارش در دربارهای فرمانروایان بگذشت. گز…
انتشار: 2026/08/14 07:05 UTCدریافت: 2026/08/16 13:33 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 13:33 UTC
ابو ریحان بیرونیمحمود فاضلی بیرجندیمردی که بیشتر زندگانی پربارش در دربارهای فرمانروایان بگذشت. گزافه نیست که بگوییم گر پشتیبانی پادشاهان و فرمانروایان محلی نبود دنیا از آن همه دستاوردهای دانشی او بیبهره میماند. ابوریحان بیرونی نمونه والای راهرفتن با حکومتها، با آزادگی و خودسالاری (استقلال) است. یکهزار و پنجاه و دو سال پیش در ۱۸ شهریور از سال ۳۵۲ خورشیدی، در خوارزم بزاد، در فرارود که تا به روزگار قجر خاک ایران بود و ناصرالدینشاه به تزارهای روس بخشیدش.۷۵ سال بزیست و ۲۶ آذر ۴۲۷ خورشیدی در غزنین درگذشت. در ساعت مرگ هم در تقلا بود تا کلمهای دیگر بیاموزد. داستانش را در کتابهای درسی ما آورده بودند تا بدانیم و عمر را جز به آموختن نگذرانیم. نگو که روزگار دانشستایی زودگذر بود و ستاره دانشستیزی و عوامپروری در ایران ما ارتفاع میبایست گرفت!روزگارش را در دربارهای خوارزمشاهیان و مامونیان و غزنویان گذراند.از پیشگامان تجربه بود، و ناساز با حس و استقرا. در مذاهب به کینه نمینگریست. با بزرگان دینها گفتوگوها میکرد. دشمن خرافات و هر آنچیزی بود که خرد نپذیرد.عمده نامآوریش در ریاضیات بود. در فنون ادب، تاریخ، جغرافی، گیاهان، داروها، معدنها، مذهبها، و آداب اقوام رایهای روشن داشت. دوستدار جانوران بود. زبانهای عربی، سنسکریت، سریانی، عبری، و یونانی میدانست. تا چیزی بر خودش آشکار نمیشد سخنی نمیگفت. سخنش راستی بود و دور از تعصب و غرض. کتابهایی نوشت که پشتوانه تمدن ایرانی است. ما ایرانیان کنونی به فکر و به راه و روش ابوریحان نیازمندیم. ما که از نگاه قطبی به جهان و پیکارگریهای دونکیشوتی با قدرتهای حاکم زیانهای بیحساب دیدهایم. بسیار هم نیازمندیم. @molanatarighat
