در سوگ دکتر جلال بدخشانی (۱۹۴۱–۲۰۲۶)نویسنده: داریوش محمدپور، دانشیار مؤسسۀ مطالعات اسماعیلی دکتر جل…
انتشار: 2026/08/13 17:54 UTCدریافت: 2026/08/15 22:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 22:45 UTC
در سوگ دکتر جلال بدخشانی (۱۹۴۱–۲۰۲۶)نویسنده: داریوش محمدپور، دانشیار مؤسسۀ مطالعات اسماعیلی دکتر جلال بدخشانی (سید جلال حسینی بدخشانی)، برجستهترین پژوهشگر ادبیات اسماعیلی فارسی در دوره الموت، صبح روز ۱۱ اوت ۲۰۲۶ در ۸۵ سالگی در لندن آرام گرفت. او کسی بود که با تصحیحها و ترجمههای دقیقش، آثار خواجه نصیرالدین طوسی (متوفی ۶۷۲ هجری) را برای خواننده امروزی خواندنی و در دسترس ساخت.▫️زندگینامه و تحصیلاتخانواده دکتر بدخشانی نسلها در خدمت امامت اسماعیلی بودند؛ پدرش، سید سلیمانشاه حسینی بدخشانی، آموزگار مذهبیِ رسمی و برجستهترین معلم جامعه اسماعیلی در ایرانِ قرن بیستم بود. جلال بدخشانی تحصیلات ابتدایی خود را در دیزباد و مشهد گذراند و برای تحصیل در رشته دندانپزشکی وارد دانشگاه مشهد شد. با این حال، او این مسیر را رها کرد و به دانشکده الهیات روی آورد و در سال ۱۹۷۵ تحت نظر سید جلالالدین آشتیانی، از بزرگترین استادان عرفان اسلامی و مفسران ملاصدرا در نسل خود، مدرک فلسفه اسلامی گرفت.او سپس به عنوان معاون کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد مشغول به کار شد و به طور داوطلبانه، دبیری کمیته اسماعیلی آقاخان در مشهد را نیز بر عهده گرفت. در همین دوران بود که سفرهایش به مناطق اسماعیلینشین خراسان، او را با نخستین نسخههای خطی دوره الموت آشنا کرد؛ نسخههایی که باقی عمرش را وقف آنها کرد. به درخواست شخص آقاخان چهارم، از او دعوت شد تا به لندن برود و کتابخانه «مؤسسه مطالعات اسماعیلی» (IIS) را که دو سال پیش از آن در ۱۹۷۷ تأسیس شده بود، پایهگذاری کند. آن کتابخانه طی نزدیک به پنج دهه رشد کرد و به «کتابخانه آقاخان» امروزی تبدیل شد.▫️آموزش، دکتری و آثاردکتر بدخشانی نخستین نسل از دانشجویان مؤسسه را آموزش داد. تدریس او همواره بر محور نوشتههای خواجه نصیرالدین طوسی، که ستون مرکزی اندیشه اسماعیلی نزاری است، استوار بود. او که باور داشت این متون شایسته والاترین تحقیقات علمی هستند، دوره دکتری خود را در دانشگاه آکسفورد آغاز کرد و در سال ۱۹۸۹ زیر نظر شادروان ویلفرد مادلونگ به پایان رساند. پایاننامه او در سال ۲۰۰۵ با عنوان «بهشت تسلیم: رسالهای کهن در اندیشه اسماعیلی» (Paradise of Submission) به چاپ رسید؛ اثری که تصحیح و ترجمهای از «روضه تسلیم» طوسی به همراه مقدمه هرمان لندولت و شرح فلسفی کریستین ژامبه بود و همچنان منبع اصلی برای شناخت عقاید اسماعیلیه نزاری در آن دوره محسوب میشود.نخستین کتاب چاپشده او هفت سال پیش از آن منتشر شده بود: «تأمل و عمل: خودزندگینامه معنوی یک دانشمند مسلمان» (۱۹۹۸) که تصحیحی از شرح خودِ طوسی بر تحصیلات و پیوستن او به طریقت اسماعیلیه بود. جلد سوم با عنوان «تفسیرهای شیعی از اسلام: سه رساله در کلام و معاد» (۲۰۱۰) آنچه را که اکنون یک پروژه منسجم دهساله تلقی میشود، تکمیل کرد.▫️دیوان قائمیاتدرخشانترین کشف او به طور اتفاقی رخ داد. نسخهای از اشعار حسن محمود کاتب (متوفی پس از ۱۲۴۲ میلادی)، از همراهان خواجه نصیر در الموت، که آثارش تقریباً به دست فراموشی سپرده شده بود، حین بازسازی یک ساختمان قدیمی پیدا شد. دکتر بدخشانی بعدها توانست تصاویر بخشهای مفقودشده را بیابد و در سال ۲۰۱۱ متن کامل آن را با عنوان «دیوان قائمیات» منتشر کرد که چاپ دوم و گستردهتر آن در سال ۲۰۱۶ عرضه شد. به زعم خودِ او، این اثر بهترین نمونه باقیمانده از شعر اسماعیلی پس از ناصرخسرو است. برای این دستاورد، بنیاد میراث و کتابخانه ملی ایران در ژانویه ۲۰۱۳ به او لوح تقدیر اهدا کردند. تمامی آثار چاپشده او درباره خواجه نصیرالدین طوسی، متعاقباً در ایران توسط مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب تهران به زبان فارسی تجدید چاپ شد.در زمان درگذشت، او همچنان بر روی تصحیح و ترجمه انتقادیِ جدیدی از «هفتبابِ ابواسحاق» کار میکرد؛ رسالهای نزاری از قرن پانزدهم که نخستین بار توسط ولادیمیر ایوانف در ۱۹۵۹ تصحیح شده بود. این اثر، آخرین متنی از دوره الموت بود که او پس از چهار دهه تلاش، قصد داشت آن را برای استفاده علمی احیا کند. این کتاب بهزودی توسط IIS منتشر خواهد شد. او همچنین ترجمه سفرنامه پدرش به آفریقا (سفر به هند و سپس آفریقا برای جشن الماس آقاخان سوم در ۱۹۴۶) از فارسی به انگلیسی را به پایان رسانده بود که قرار است در مجموعه مطالعات آسیای جنوبی منتشر شود.👇
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 3 بازدید تازه در ساعت در این نمونهچرخه عمر مشاهدهشده پست
فقط نزدیکترین اسنپشات واقعی در محدوده هر نقطه زمانی استفاده میشود؛ هیچ مقداری درونیابی نمیشود.
| ۲۴ ساعت | ۴۸ ساعت | الگو | عملکرد نسبی ۲۴ ساعته |
|---|---|---|---|
| ۲۰۰ | ۲۷۲ | ناکافی | — |
پوشش: جزئی · ۳ اسنپشات واقعی · دسترسپذیری حداکثر هفتروزه · post-lifecycle-natural-7d-v1
پستهای تلگرام — مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب
✨ تداوم حیات اسماعیلیان در کرمانروایتی پژوهشی از ماندگاری یک جامعه در گذر قرنهااسماعیلیان چگونه توانستند در کرمان، با وجود فراز و نشیبهای سیاسی و تاریخی، حضور و حیات خود را در طی قرون متمادی حفظ کنند؟ چه عوامل تاریخی، جغرافیایی، اقتصادی و سیاسی در تداوم حضور آنان نقش داشته است؟کتاب «تداوم حیات اسماعیلیان در کرمان» با رویکردی پژوهشی، به بررسی تاریخ اسماعیلیان کرمان و عوامل مؤثر بر استمرار حیات آنان میپردازد و تلاش میکند فراتر از روایت صرفِ وقایع تاریخی، چرایی ماندگاری این جامعه را بررسی کند.این پژوهش با تکیه بر منابع تاریخی، رویکرد تطبیقی و مطالعات میدانی شکل گرفته است؛ نویسنده با بازدید از روستاها و مناطق اسماعیلینشین، بررسی قلعهها و مقابر و بهرهگیری از روایتهای شفاهی، تصویری دقیقتر از تاریخ اسماعیلیان کرمان ارائه کرده است. 📚 «تداوم حیات اسماعیلیان در کرمان»✍️ پژوهش و نگارش: ناهید شفیعی📩 برای تهیه کتاب، به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید@Mirasban_Bookکانال تلگرامی میراثبان:@Mirasban_Publicationاینستاگرام میراثبان:instagram.com/miras_ban
از سنبله تا عقرب؛ طالعِ شهرهای ایران در فرهنگ تاریخی ایران، گاه برای بنیان شهرها، باورهای نجوم و مفهوم «طالع» نیز در نظر گرفته شده است. در تاریخ یزد، جعفری روایت میکند که یزدجرد، یزد را به «طالع سنبله» بنا کرد؛ از همین رو یکم شهریور، همزمان با تحویل خورشید…گرشاسب و بنای سیستان؛ شهری بر بنیاد اخترانو بنا كردن سیستان آن روز بود كه گرشاسب دانایان جهان را گرد كرده بود، كه من شهری بنا خواهم كرد بدین روزگار كه ضحاک همه جهان همی ویران كند، و آزادگان جهان را همی كشد و از جهان بجادوئی همی بركند، تا مردمان عالم را سامهای باشد كه او را بر شهری كه من كرده باشم فرمان نباشد، اما چنان خواهم كه نیكو نگاه كنید و از هفت و چهار و دوازده بنگرید و حساب كنید، و بوقتی ابتدا كنید كه سعد باشد بی هیچ نحس، چنانک دیرگاه بماند چندانی كه حدّ امكان باشد، هر چند كه جهان و هر چه اندر ویست بر گذرست و همه بآخر ناچیز گردد.ایشان بر فرمان او بسیار درنگ و روزگار كردند، تا وقتی نگاه كردند و گفتند كه اكنون بنا كن، او ابتدا بدست خویش بیفكند، پس حكم كردند كه تا چهار هزار سال شمسی این شهر بماند. و چون مصطفا علیه السّلام برون آید و دین اسلام آشكار گردد و مردم عجم را بدین حقّ خواند اوّل كسانی كه او را اجابت كنند مردم سیستان باشند و او را اجابت كنند چه بطوع و چه بكره، و اندر روزگار دین او علیه السّلام چهار صد و چهل و چهار سال وقعتها باشد. و چون چهار صد و چهل و چهار سال بگذرد این شهر باز آبادان گردد ...! (ناشناس، ۱۳۸۹، صص:۳–۴)مأخذ: ناشناس. ۱۳۸۹. تاریخ سیستان (محمدتقی بهار، مصحح). تهران: اساطیربهگزین: هادی میرشاهی➕ به کانالهای «میراث مکتوب» بپیوندید:📱 تلگرام: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%93%B1 بله: ble.ir/IRANDELEZAMIN📱 ایتا: eitaa.com/miras_maktoob📱 روبیکا: rubika.ir/mirasmaktoob📱 تلگرام میراثنگاشت ایرانی: t.me/Mirasmaktoob_Irani%F0%9F%94%97 حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
الاغراض الطبيه و المباحث العلائيةپنجاه و دومين نشست مركز پژوهشی ميراث مكتوب با عنوان «نقد و بررسي كتاب الاغراض الطبيه و المباحث العلائية» و با سخنراني دكتر حسن تاج بخش، دكتر علي اشرف صادقي، دكتر محمد وجگانی، دكتر محمدرضا شمس اردكانی، روز دوشنبه ۱۱ دیماه ماه ۱۳۸۵ در اين مركز برگزار شد.📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
جشن نوروزی عنصر فرهنگ ایرانیبرای سپاسگزاری از خدای بزرگجشن نوروز که در کشورهای پیرامونی ایران در افغانستان و پاکستان در شرق، در تاجیکستان، قرقیزستان، قزاقستان، ترکمنستان و ازبکستان در شمال ایران در منطقه آسیای مرکزی، در جمهوری آذربایجان در شمال غربی، در ترکیه و در بین اقوام کرد در سطحی وسیع برگزار می شود، جایگاه خود را در جهان یافته و در سال ۲۰۰۸ در یونسکو به عنوان یک رویداد فرهنگ غیرملموس به ثبت جهانی رسیده است.سلسله درسگفتارهای مطالعات جهان ایرانی و گسترۀ زبان فارسی دکتر بهرام امیراحمدیان (بخش دوازدهم)برای تماشای جلسات پیشین به یوتیوب میراث مکتوب مراجعه کنید📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
نصایح شاهرخی(اندرزنامهای شاهانه)نوشتهٔ فاطمه شاملو(پژوهشگر مؤسسهٔ میراث مکتوب)فصلنامه مطالعات ایرانی اسلامی دوره ۱۵، شماره ۳، بهار ۱۴۰۵نصایح شاهرخی تألیف جلال بن محمد قائنی. با تصحیح و تحقیق غلامرضا امیرخانی، نخستینبار از سوی مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب به سال ۱۴۰۱ به چاپ رسیده است.مشاهده و خرید نصایح شاهرخی📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
نصایح شاهرخیتألیف جلال بن محمد قائنیتصحیح و تحقیق غلامرضا امیرخانینصایح شاهرخی را میتوان در زمرۀ اندرزنامههایی بهشمار آورد که خطاب به سلاطین و حاکمان نوشته و به ایشان تقدیم میشد. مؤلف کتاب، جلال قائنی (درگذشته ۸۳۸ ق.)، از فقیهان و واعظان مشهور نیمۀ نخست قرن نهم هجری در خراسان و در شهر هرات بود که مورد توجه شاهرخ تیموری قرار داشت و در مقطعی به عنوان محتسب هرات نیز گماشته شد. وی در متن حاضر با تأکید بر اصول زمامداری یک حاکم مسلمان و با بهره گیری از آیات و روایات و موضوعات مندرج در متون حدیث، تفسیر و فقه اهل سنت، بهویژه مذهب حنفی، و با استفاده از برخی متون تاریخی، خطاب به حاکم وقت (شاهرخ) نصیحتها و اندرزهایی را یادآور می شود که از خلال آن، آگاهیهای تازهای از اوضاع اجتماعی، اقتصادی و مذهبی خراسان در عهد تیموریان به دست میآید.مشاهده و خرید کتاب📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
