تفسیری از اختلاف میان مردم از نگاه روانشناسان یونگیوَما كانَ النّاسُ إِلّا أُمَّةً واحِدَةً فَاخْتَ…
انتشار: 2026/08/06 19:12 UTCدریافت: 2026/08/11 03:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/11 03:10 UTC
تفسیری از اختلاف میان مردم از نگاه روانشناسان یونگیوَما كانَ النّاسُ إِلّا أُمَّةً واحِدَةً فَاخْتَلَفُوا ۚ وَلَوْلا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ فيما فيهِ يَخْتَلِفُونَ/ سوره یونس، آیه ۱۹🔹 ترجمه الهی قمشهای:مردم (در آغاز خلقت) همه یک امّت (بر دین واحد) بودند، پس (به مرور) اختلاف پیدا کردند، و اگر فرمانی از پیش از پروردگارت نگذشته بود، قطعاً درباره آنچه در آن اختلاف کردند حکم قاطع جاری میگشت.🔸 تفسیر یونگی:در این آیه، واژهی “أُمَّةً واحِدَةً” میتواند از نگاه یونگ به مرحلهی آغازین و یگانهٔ روان جمعی بشر اشاره کند؛ جایی که هنوز شخصیت فردی (ego) شکل نگرفته و انسانها در نوعی یگانگی روانی، همانند نوزادانی در آغوش ناخودآگاه بزرگ بهسر میبردند.این «امت واحده» همان حالت یگانگی پیشاتاریخی یا پیشاتفکیکی است که یونگ آن را «وضعیت اولیه آگاهی در ناخودآگاه جمعی» یا گاه «یگانگی اولیه روان و Self» مینامد. انسان هنوز در تمایز با فردیت خود قرار نگرفته بود؛ سایهای نبود، انیما و آنیموس تمایز نیافته بودند، و مرز میان درون و بیرون، ایگو و ناخودآگاه، شکل نگرفته بود.🌀 نقلقولهای مرتبط از یونگ و اندیشمندان یونگی:۱. کارل گوستاو یونگ – “Man and His Symbols”:“The primitive psyche is not differentiated from the world; it is still embedded in nature, and it experiences the world in a collective, undivided way.”روان بدوی هنوز از جهان تمایز نیافته است؛ در طبیعت حلشده است و جهان را به شکلی جمعی و یکپارچه تجربه میکند.۲. ادوارد ادینگر – “Ego and Archetype”:“The original state is one of unconscious wholeness, a pre-differentiated unity with the Self.”وضعیت آغازین، حالتی از تمامیت ناآگاه است؛ وحدتی پیش از تمایز با خود.۳. ماری-لوییز فونفرانتس – “Creation Myths”:“Most creation myths begin with an undivided unity — the original totality — which is later split into opposites to allow consciousness to emerge.”اکثر اسطورههای آفرینش با وحدت تقسیم نشدهای آغاز میشوند — تمامیت اولیه — که بعدها بهدلیل ظهور آگاهی، به اضداد تقسیم میگردد.۴. کارل یونگ – جلد نهم آثار کامل، فصل: Psychology and Religion“The ‘fall’ into conflict, into opposites, into multiplicity, is the very condition for the rise of consciousness.”سقوط به درگیری، به دوگانگی و کثرت، شرط لازم برای ظهور آگاهی است.🔸 تفسیر ادامه آیه (وَاخْتَلَفُوا):پس از آنکه «امت واحده» بهعنوان نماد ناخودآگاه جمعی آغازین معرفی شد، بخش دوم آیه به لحظهای اشاره دارد که آگاهی بشر از آن وحدت اولیه جدا شده و در مسیر فردیتیابی (individuation) قدم نهاده است:«فاختلفوا» نماد شکافتن یگانگی، شکلگیری سایه، آنیما، ایگو و تجربهی تضادها است؛ همان «سقوط از بهشت» که در بسیاری از اسطورهها آمده است.🔹 جمله پایانی آیه:«وَلَوْلا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَبِّكَ…» یادآور این است که این فرآیند اختلاف، اگرچه دردناک و تضادآمیز است، اما تحت حکمت و ارادهای برتر (Self یا Self divine) قرار دارد. از نگاه یونگ:“The process of individuation is guided by a transcendent center, which knows more than the ego.”فرآیند فردیتیابی توسط مرکزی متعالی هدایت میشود، که بیش از ایگو میداند.🪔 تفسیر تکمیلی با زبان سادهتر:انسان در آغاز، در آغوش ناخودآگاه جمعی بود، بدون خودآگاهی، بیتمایز. این همان امت واحده است. اما برای رشد، باید به تضاد کشیده شود: خوبی و بدی، روشنایی و تاریکی، عشق و ترس. اختلاف، همان جدا شدن ایگو از ناخودآگاه است؛ و این، لازمهی آگاهی است. اما چون خداوند این شکاف را به ارادهٔ پیشین خود مجاز شمرده (کلمهای که از پیش رفته)، هنوز امید اتحاد دوباره در آینده باقی است؛ اما این بار اتحاد آگاهانه با Self، نه یگانگی ناآگاه آغازین.🌿 اشعار مرتبط از بیدل دهلوی:۱. همان خاکیم و با تأثیر پرهیز از خود آگاهیمچو گردد آینه بیرنگ، پیدا میشود تمثالاشاره به فرآیند از خود تهیشدن و بازتابیافتن Self۲.در آغاز، خیال از من و تو فارغ بوداینهمه صورت از آن وحدت بیصورت شدیادآور همان امت واحده پیش از تفکیک آرکتایپهاست۳. ما همان یک نقطهایم، اما به وهم افتادهایمدیده را الفاظ بیرون، از درون بیگاه کرداشاره به خروج از یگانگی و افتادن در کثرت و اختلاف۴. عالمی در پردهٔ وحدت نهان افتاده بوداختلاف آیینهدار جلوهٔ تمثال شدبهوضوح اشاره به همین «فاختلفوا» دارد: اختلاف آیینهدار تمثالِ Self است۵. هرکجا افتاد صورت، وحدت آغاز سخن بودتا نگشتی رنگ، نقشی از تجلی کس نداشتهمان مرحلهٔ تمایز برای ظهور آگاهی و تجلی است.@massoumehebtekar

