۱- هومو ساکر [ انسانِ مقدس ] عمیق ترین و گمنام ترین کنج های تاریخ سکنه هایی دارد که در سایهُ فراموش…
انتشار: 2026/08/14 12:00 UTCدریافت: 2026/08/14 14:21 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 14:21 UTC
۱- هومو ساکر [ انسانِ مقدس ] عمیق ترین و گمنام ترین کنج های تاریخ سکنه هایی دارد که در سایهُ فراموشی فرد فرو رفته اند . آنهایی که در تقسیمات مرسوم جوامع به صنوف و طبقات و یا هیچ طیفی جای نمی گیرند . تاریخ که تجربهُ زیسته ایی از ناکامی ها و تبعیض هاست، برای متعلقان " هومو ساکر " چندان معنا ندارد ، این بدان معناست که این فاعلینِ مستثنا فراتر از بدترین تبعیض ها در گذرِ عمر جهنمی خود قرار دارند .انسانِ هومو ساکر یا به تعبیری نه مقدس که نام گذاری آیرونیک ( تجاهل آمیزی ) به آن محسوب می شود بلکه آنها تجسم همان " حیاتِ برهنه " اند . عنوانی که جورجو آگامبن فیلسوف ایتالیایی می خواهد در کتابش تحت همین عنوان از ژرفنای فراموشی بیرون کشد و تاریخ شقاوت را بازنمایی کند که چگونه زیست جهان هایی داریم سراسر زخمی و نادیده شده یا بی اهمیت . انسانی که همه می توانند او را بکشند یا حقوق اش را زیر پا بگذارند .آگامبن با این عبارات گام به این زمینِ سوخته می نهد : این نکته سراپا درک ناشدنی می ماند که چرا هر کسی می تواند بدون آلوده شدن به گناهِ توهین به مقدسات هومو ساکر را بکشد ( و ازاینجاست توضیح متناقض ماکروبیوس که بنا به آن نفوس انسان های مقدس [ هومینس ساکری ] در اسرع وقت به بهشت گسیل می شدند زیرا نفوس ایشان دُیون وقف شده به خدایان بود .آگامبن نشان می دهد که چنین انسانی همزاد تاریخِ سلطه عمر دارد و تا اکنونای مدرنیته این محرومیت کشیده شده تا آلمان نازی یا گولاگ یا هر جایی در زمین .در آغاز گاه با چنین مختصاتی شروع می شود : مشخصهُ هومو ساکر : بی کیفر بودن کشتن او و حرام بودنِ قربانی کردن او . در پرتو آنچه از نظام دینی و قضایی رومی می دانیم ( هم از قانون الهی و هم از قانون بشری ) ، با این تناقض که با اینکه هومو ساکر مایملک خدایان است ، چرا هر کسی می تواند بدون آلوده شدن خویش به توهین به مقدسات او را بکشد ؟آگامبن پرسش می کند : پس در این صورت حیات هومو ساکر به چه معناست ؟تمثالی که با واکاوی آن میشود به ساختار سیاسی آغازین رسید که در حوزه ایی مقدم بر تمایز مقدس و نامقدس ، دینی و قضایی ، مستقر است .ما با نوعی تابو مواجهیم . در کنار اقسام تابوها در ادیان سامی . همچون قواعدِ ناظر بر نجاست ، زنان پس از زایمان ، یا مردانی که جسدی را لمس کرده اند ، که صفت نجاست را با خود حمل می کنند ، و چنین شخصی مقدس شمرده نمی شود زیرا او از نزدیک شدن به عبادتگاه یا تماس با مردان منع شده است . نمونهُ دیگری که اگامبن به نقل از ویلیام رابرتسن اسمیت در درسگفتارهای دربارهُ دین اقوام سامی اورده ، این است واژهُ تحریم ( ban ) ، از واژهُ عبری حِرِم است که به واسطهُ آن گناهکاران بی تقوا یا دشمنان قوم و خدای قوم روانهُ دیار عدم می شدند . حرمت شکلی از عبودیت و وقف خدا کردن است و از این رو فعل " تحریم کردن " گاهی به " وقف خدا کردن " با تخصیص دادن به او ترجمه شده است . که در کهن ترین ادوار تاریخ یهود ، این فعل متضمن معدوم کردن تام بوده است حتی نه تنها خود شخص بلکه نابودی مایملک او نیز ، دام ها نیز نه قربانی بلکه سلاخی می شدند .در واقع تحریم با تابو یکی می شود . همان عرصه ای که فروید در نگارش توتم وتابو بکار بست.کلمهُ لاتینی sacer با مقولهُ تابو پیوند می خورد : sacer esto = ملعون باد به واقع یک نفرین است ، و در این تحقیق که اگامبن به نقل از فِستوس می آورد هومو ساکر که این نفرین بر او نازل میشود ، فردی مطرود , تحریم شده ، تابو شده و خطرناک است .این همان روندی بود که از یک وضعیت حقوقیِ اسرار آمیز در روم باستان ،محملی شد برای مقولهُ دینی امر مقدس .حداقل دو ویژگی برای هومو ساکر بایست حاکم باشد : مجازات ناپذیریِ فعل کشتن و بیرون گذاشته شدن از مناسک قربانی .یا به تعبیری دقیق تر کسی که از حدود و مرزهای اعمال قانون کنار گذاشته شده ،بخصوص از اِعمال قانون مربوط به قتل نفس که قانونی قدیمی برای رومی ها بوده است . هومو ساکر هم از هر دو حوزهُ قوانین قضایی و دینی بیرون گذاشته می شود به تعبیر آگامبن این تجربهُ وضعیت ویرانگری به مفهوم حیات برهنه فراهم می سازد که هیچ پناهی ندارد ، مگر زیستن در فضای خشونتِ عریان . خشونتی در امتداد قتلِ نفس تحریم ناپذیری است که هر کسی می تواند مرتکب شود که قتل محسوب نمی شود ، حتی بدون طی روند جزایی اعدامِ یک انسان ، این خشونتی است که با ایستادن بیرون از شمول صورت های جایزِ قوانین بشری و الهی بدل به رخدادی خشن می شود .آگامبن : نوعی رابطهُ مبتنی بر استثنا : همان حوزهُ تصمیم حاکم ، که در وضعیت استثنایی قانون را معلق می کند و بدین ترتیب حیات برهنه را درگیر آن می سازد ....و زندگی مقدس یعنی زندگی ای که می تواند به قتل برسد اما قربانی نمی شود زندگی ای که در این حوزه اسیر شده است .ع- زاهدیt.me/marzockacademy