#معنا_شناسی_واژه#امرداد_یا_مرداد_.✳️ اَمُرداد (مُرداد)، نام هفتمین روز هر ماه و همچنین نام پنجمین م…
انتشار: 2026/07/23 08:15 UTCدریافت: 2026/08/15 03:08 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 03:08 UTC
#معنا_شناسی_واژه#امرداد_یا_مرداد_.✳️ اَمُرداد (مُرداد)، نام هفتمین روز هر ماه و همچنین نام پنجمین ماه، در گاه شماری ایران باستان است. این نام در اوستا به ریخت " اَمُرتات"، در پهلوی به ریخت " اَمُردات" و در زبان پارسی امروزی به ریخت " اَمُرداد" یا " مُرداد" نامیده میشود.❇️ واژه اوستایی "اَمُرتات" از سه بخش( اَ + مُر + تات) درست شده است. بخش نخست یعنی " اَ "در زبان های باستانی، پیشوند منفی ساز است و در زبان پارسی امروزی به معنی "نا"، " بی" و... می باشد و در بخش نخست بسیاری از واژگان باستانی همچون اَنیران ( نا ایرانی) ، اَنوشه ( بی مرگ)، اَکرانه ( بی کنار) و... به کار رفته است. بخش دوم " مُر" به معنی مُردن و مرگ و اما بخش سوم یعنی "تات" به طور جداگانه به کار نمیرود بلکه پسوندی است، که دلالت بر اسم مجرد مونث مینماید، چنانچه در واژههایی همچون ارشتات (= راستی و درستی)، وَتات(= درستی)، اُوپَرَتات(= برتری) نیز به کار رفته است. ◀️ در مجموع این واژه به معنی " بی مرگی" یا " جاودانی" یا " نا میرایی"میباشد. امروزه این واژه بیشتر به ریخت مُرداد به معنی مرگ و مُردن به کار میرود در صورتی که ریخت درست آن اَمُرداد به معنی جاودانی و بیمرگی است.◀️ امرداد در گاتها، کهنترین بخش اوستا، که سرودههایی نیایشی منسوب به خود زرتشت هستند، یکی از صفتها و جلوههای والایِ اهورامزداست و نمادِ جاودانی و بیمرگی اهورامزداست.اما در روزگاران پس از زرتشت یعنی در اوستای نوین و نوشتههای پهلوی، امرداد نام یکی از بزرگترین فرشتگان آیین زرتشت است و فرشته نگهبان گیاهان نامیده شده است. بنابراین در اوستا امرداد گاهی به معنی جاودانی و بیمرگی آمده است و گاهی منظور از آن فرشته نگهبان گیاهان است.با توجه به این که امرداد نماد جاودانگی و بیمرگی و جوانی همیشگی است، مسعود سعد میگوید: روز مرداد [اَمرداد] مُژده داد بدان که جهان شد به طبع، باز جوان!◀️ امرداد در اوستای نوین به ریخت امشاسپند بانویی نمود یافته که نام وی همیشه همراه با نام امشاسپند بانو "خرداد" میآید.امرداد در جهان مادی فرشته نگهبان گیاهان و خوردنی هاست و خرداد در جهان مادی فرشته نگهبان آب است.این دو امشاسپند بانو با آب و گیاه پیوند دارند و هدایای آنان ثروت و رمه چهار پایان است و به شکلی این دو امشاسپند بانو نمود آرمانهای توانمندی، خاستگاه زندگی و رویش هستند.نقش خرداد و امرداد در جهان مینوی و جهان مادی بسیار حساس و انگیزنده است. در اینجا، حساسترین بن مایههای جهان هستی مطرح است: آب و گیاه و به یاری این دو، ادامهٔ زندگی را برای انسان ممکن میسازند و حرکت بیوقفه به سوی کمال.دیوهای تَئورو ( دیو تشنگی) و زَئیریک ( دیو گرسنگی ) که در نوشته پهلوی بندهش تاریچ و زاریچ نامیده میشوند از دشمنان سر سخت فرشتگان امرداد و خرداد هستند، که توسط اهریمن آفریده شدهاند،این دو دیو نیز مانند دو ایزد رقیب خود همیشه یکجا نامیده میشوند. ایزدان رشن، اشتاد و زامیاد از یاران و همکاران امرداد شمرده میشوند.◀️ امرداد در نوشته پهلوی بندهش سرور همه گیاهان روی زمین است و در اسطوره آفرینش نقشی پر رنگ دارد؛ در نوشته پهلوی بندهش آمده است که در آغاز هزاره سوم آفرینش هنگامی که اهریمن به گیاه نخستین میتازد و آن را خشک و پژمرده میسازد.امشاسپند امرداد، آن گیاه خشک را بر میگیرد و میساید و شیره آن را با یاری ایزد تیشتر( ایزد باران ) توسط باران بر زمین میپراکند و بدین گونه رستنیها و گیاهان گوناگون را پدید میآورد.در نوشته پهلوی بندهش، آنجا که «دربارهٔ چگونگی گیاهان سخن به میان میآید، از میان گلها، چمبک گل ویژه امرداد معرفی شده است. که در ایران، نام این گل با نام زنبق زرد شناخته میشود. چمبک گلی است زرد رنگ و خوش بو و تند. در تحفهالمومنین آمده است که گل زنبق را به هندی چمبک گویند.❇️ گردآورنده: حسین کوهیC᭄𝄞 @molavi_asar_o_afkar@makhzanenokatenegarshi_virayashi