🔸خراسانشناسی _ مدرسه دودر🔸 #خراسانشناسی @mafakherferdowsi🔸خراسانشناسی _ مدرسهٔ دودر🔸در نوشتار…
انتشار: 2026/08/03 10:59 UTCدریافت: 2026/08/16 06:20 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 06:20 UTC
🔸خراسانشناسی _ مدرسه دودر🔸 #خراسانشناسی @mafakherferdowsi🔸خراسانشناسی _ مدرسهٔ دودر🔸در نوشتار پیشین که به معرفی مدرسۀ پریزاد اختصاص داشت، اشاره شد که شهر کوچک مشهد، در پی سیاستهای تیموریان برای ادارۀ غرب خراسان و نیز به سبب نزدیکی به پایتخت آنان، از روزگار شاهرخ تیموری (حک: ۸۰۷–۸۵۰ ق) رونق و آبادانی چشمگیری یافت. حاصل این توجه حکومت، شکوفایی هنر و معماری در مشهد بود و در کنار حرم مطهر رضوی، بناهای ارزشمندی همچون مسجد جامع گوهرشاد، مدرسۀ پریزاد و مدرسۀ دودر پدید آمد.مدرسۀ دودر، چنانکه از نامش پیداست، در آغاز دارای دو درِ ورودی بود؛ یکی به بازار و دیگری به محلۀ مسکونی مجاور گشوده میشد. امروزه تنها درِ رو به بازار آن باقی مانده که درست در برابر ورودی مدرسۀ پریزاد قرار دارد. بر اساس کتیبۀ سردر، تاریخ اتمام بنای کنونی سال ۸۴۳ قمری است. مدرسه دارای حیاطی به ابعاد تقریبی ۲۰×۲۰ متر، چهار ایوان بزرگ در چهار ضلع و دو طبقه با ۳۲ حجره برای اقامت طلاب است.مشهور است که این بنا به شیوۀ مدارس آرامگاهی ساخته شده تا مدفن بانی آن، امیر یوسف خواجه بهادر (د: ۸۴۶ ق)، از فرماندهان برجستۀ شاهرخ تیموری، نیز باشد. از همین رو، این بنا با نامهای «شاهرخیه» و «یوسفیه» نیز شناخته میشود. با این حال، کاوشهای باستانشناختی که میان سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۳۶۰ خورشیدی انجام شد، در زیر پوشش کاشیهای ایوان شمالغربی، بقایای تزئینات گچبری متعلق به دورههای کهنتر را آشکار کرد. کارشناسان، این گچبریها را متعلق به اواخر دورۀ سلجوقی (حک. ۴۳۲- ۵۵۲ق) یا اوایل دورۀ ایلخانی (حک. ۶۵۴-۷۳۶ق) میدانند. این یافتهها نشان میدهد که در این محل، بنایی کهنتر وجود داشته که در گذر زمان آسیب دیده و در دورۀ تیموری مرمت و بازآرایی شده است. بنابراین، تاریخ ۸۴۳ قمری را باید تاریخ اتمام بازسازی و نوسازی بنا دانست، نه لزوماً تاریخ بنیانگذاری آن.مدرسۀ دودر در روزگار شاه سلیمان صفوی (حک: ۱۰۷۷–۱۱۰۵ ق) به همت یکی از بانوان خاندان سلطنتی و با همکاری بیگلربیگی مشهد مرمت شد. این مدرسه از آن زمان تاکنون، همواره کاربری آموزشی خود را در تعلیم علوم دینی، حفظ کرده است.برگرفته از دو مقالۀ «مطالعه تطبیقی و محتوای مدارس ایران از دورهٔ سنتی تا دورهٔ نوین» نوشته سپیده علاقمند و «بررسی مضمون و موقعیت کتیبهها در تزئینات مدارس دورهٔ تیموری مشهد» نوشته محبوبه زمانی ۱۲ مردادماه ۱۴۰۵#خراسانشناسی @mafakherferdowsi



