🔸خراسانشناسی _ مدرسه پریزاد 🔸 #خراسانشناسی @mafakherferdowsi🔸خراسانشناسی _ مدرسهٔ پریزاد🔸شهر مشه…
انتشار: 2026/07/27 06:35 UTCویرایش: 2026/08/01 00:08 UTCدریافت: 2026/08/09 06:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/09 06:10 UTC
🔸خراسانشناسی _ مدرسه پریزاد 🔸 #خراسانشناسی @mafakherferdowsi🔸خراسانشناسی _ مدرسهٔ پریزاد🔸شهر مشهد از دورهٔ شاهرخ تیموری چنان رو به رونق گذاشت که تا اوایل دوره صفوی جای شهر کهن توس را گرفت. از همین رو، گذشته از بخشی از چهارتاقی حرم امام رضا (ع)، احتمالاً سایر آثار تاریخی شهر مشهد از دوره تیموریان فراتر نمیرود. از جمله مهمترین آثار تاریخی مشهد، مدرسه پریزاد است که همچون مدارسی دیگر، امروزه در مجموعۀ حرم مطهر امام رضا (ع) قرار دارند. بدیهی است که ساختمان نخستین این مدرسهها، در کنار حرم بوده است، ولی با گسترش تدریجی بارگاه رضوی به ویژه در یک صد سال اخیر، امروزه در محدودۀ آن قرار گرفتهاند.مدرسۀ پریزاد که در راهروی جنوبی رواق دارالولایه جای دارد، از شمال به مدرسۀ بالاسر، از شرق به دارالسیادۀ رضوی و از جنوب به مسجد گوهرشاد محدود است. تا پیش از توسعه حرم، مدرسه از غرب به بازار قدیمی زنجیر و از آنجا به صحن عتیق حرم راه داشته است. این مدرسه همانند دیگر مدارس دورۀ تیموری بنایی چهارایوانی در دو طبقه به ابعاد ۱۰*۱۵ متر شامل ۲۲ حجره و چهار ایوان در چهار سمت حیاط است که در طرفین ایوانها، اتاقها و راهپلهها قرار دارند. ایوانها با گچبری، کاشی، کاشی معرّق و آجرکاری تزئین شدهاند که زیباترین و پرتزئینترین آنها ایوان شرقی و نمای خارجی ایوان ورودی (غربی) است.از تاریخ دقیق ساخت بنا اطلاعاتی در دست نیست و کتیبهای از دورۀ تیموری در بنا باقی نمانده است اما به گفتۀ «فریزر» در میان مردم مشهد در دوره فتحعلیشاه قاجار (حک. ۱۲۱۲- ۱۲۵۰ق) شایع بود که بانی این مدرسۀ کوچک اما شکوهمند، «پریزادخانم»، ندیمۀ گوهرشادآغا (د.۸۶۱ ق) بود که آثار خیریه بسیاری در شهر مشهد باقی گذاشته است. بر پایهٔ این شفاهیات، چون گوهرشاد نسبت به ندیمهاش، پریزاد، علاقۀ وافری داشت، بقایای مصالح مسجد گوهرشاد را در اختیار وی گذاشت تا مدرسه را بسازد. با توجه به اینکه گفته میشود این مدرسه بعد از مسجد گوهرشاد و با باقیماندۀ مصالح آن، ساخته شده، بسیاری از مورّخان، تاریخ ساخت آن را ۸۲۳ هجری قمری یعنی دو سال پس از اتمام ساخت مسجد گوهرشاد میدانند.پریزاد پس از اتمام ساخت مدرسه، تولیت آن را به همسر و سپس به نوادگان ذکور خود سپرد. وی همچنین مقرر داشت که هر یک از اولادش در یکی از اتاقهای مدرسه اقامت کنند و اگر اتاقی باقی ماند به «مساکین طلبه زوار» بدهند. قدیمیترین کتیبه در ساختمان مدرسه، به صورت کاشی معرّق بر مدخلِ اصلی به چشم میخورد که نمایانگر تعمیرات بنا در سال ۱۰۹۱ قمری (همزمان با سالهای پادشاهی شاه سلیمان صفوی، حک: ۱۰۷۷ - ۱۱۰۵ ق) بهتوسط یکی از امرای معروف، به نام نجفقلی خان بیگلربیگی قندهار و اهتمام محمدباقر بیگ و سعی میرزا شكرالله است.در دورههای بعد نیز مرمتهای متعدد دیگری در بنا رخ داده است، از همین رو، نشانههای اندكی از تزئینات دورۀ تیموری در آن باقی است، چنانکه میتوان گفت تنها تزئینات به جای مانده از دوره تیموریان، گل و برگ و طرحهای شبدری در میان قاببندی آجری ایوان شرقی است.۵ مرداد ۱۴۰۵#خراسانشناسی @mafakherferdowsi
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 1 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه فردوسی مشهد
۲۳ مردادماه ۱۴۰۵ مصادف است با دومین سالگرد درگذشت دکتر غلامعلی ناصح، استاد پیشکسوت روماتولوژی کودکان، رئیس اسبق دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه مشهد و معاون اسبق آموزشی و پژوهشی دانشگاه فردوسی مشهد مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه یاد و خاطرهٔ این استاد برجستهٔ دانشگاه…زنده یاد استاد دکتر غلامعلی ناصح متولد ۱۳۱۰ شمسی در بیرجند بود. پدرش شادروان میرزا ذبیح الله ناصح، مدرس، ناظم و رئیس دبیرستان شوکتیه بیرجند و سپس مدیرکل آموزش و پرورش بلوچستان بود.دکتر غلامعلی ناصح دوره دبستان را در بیرجند و مقطع دبیرستان را در البرز تهران طی نمود و سپس به دانشکده پزشکی دانشگاه مشهد وارد شد. پس از طی دوره عمومی، جهت دریافت تخصص در روماتولوژی بالغین و سپس کودکان راهی انگلیس، آمریکا و سوئیس شد و محضر استادان نامدار این رشته را درک نمود. پس از بازگشت به وطن به عنوان عضو هیات علمی دانشکده پزشکی دانشگاه مشهد در بخش بیماری های داخلی و ریه استخدام شد و سپس وارد امور مدیریتی دانشکده پزشکی دانشگاه مشهد شد و نخستین کرسی دانشگاهی روماتولوژی کودکان را در آن دانشگاه بنیان نهاد. وی مدتی را به عنوان رئیس آن دانشکده و نیز رئیس بیمارستان امام رضا به خدمت مشغول بود. آن استاد فقید پیش از وقوع انقلاب ۱۳۵۷، معاون آموزشی و پژوهشی دانشگاه فردوسی بود.متعاقبا به تهران رفت و قریب به ۳۰ سال در کلینیک تخصصی بیمارستان ساسان به طبابت پرداخت و مدتی نیز به اتفاق آقایان دکتر فریدون دواچی و دکتر عقیقی در مرکز روماتولوژی بیمارستان شریعتی تهران به تربیت نخستین دوره دانشجویان فوق تخصص روماتولوژی مشغول گشت.زنده یاد دکتر ناصح، استادی دانشور و جدی بود و به دو زبان انگلیسی و فرانسه مسلط بود و اوقات فراغت خویش را صرف ورزش تنیس و موسیقی اصیل ایرانی می نمود. او سخنوری خوش محضر و مدیری کاردان بود که به موطن خویش بیرجند عشقی زایدالوصف داشت و از این رو در دهه اخیر چند نوبت به دعوت دانشگاه علوم پزشکی بیرجند به زادگاهش سفر کرده و برای دانشجویان سخنرانی نمود. پزشکان بسیاری خاطرات شیرینی از دوران شاگردی نزد آن فقید یا مدیریت دقیق او بر دانشکده پزشکی مشهد دارند. ایشان به برخی استادان متقدم دانشگاه مشهد چون شادروان دکتر احمدعلی رجائی بخارائی (استاد و رئیس اسبق دانشکده ادبیات) باوری عمیق داشت و از این رو در یادنامه دکتر رجایی (به اهتمام آقایان دکتر یاحقی، دکتر محمدرضا راشد محصل و دکتر سلمان ساکت) مقالهای در یادکرد خدمات دانشگاهی و مدیریتی دکتر رجایی دارد.خدایش بیامرزاد که همواره بر لبه تیز حقیقت، صراحت و یکرنگی گام برداشت و لب به تملق احدی نگشود و با نیکنامی بدرود حیات گفت. یاد نیکش بخیر 🌿@mafakherferdowsi
۲۳ مردادماه ۱۴۰۵ مصادف است با دومین سالگرد درگذشت دکتر غلامعلی ناصح، استاد پیشکسوت روماتولوژی کودکان، رئیس اسبق دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه مشهد و معاون اسبق آموزشی و پژوهشی دانشگاه فردوسی مشهدمرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه یاد و خاطرهٔ این استاد برجستهٔ دانشگاه را گرامی میدارد.@mafakherferdowsi
مركز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه فردوسی مشهد، سالروز شهادت امام رضا(ع) را تسليت میگويد.@mafakherferdowsi
مركز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه فردوسي مشهد، سالروز رحلت پيامبر اكرم (ص) و شهادت امام حسن مجتبي (ع) را تسليت مي گويد.@mafakherferdowsi
ظرفهای سلف دانشگاه #معرفی_موزه_دانشگاه @mafakherferdowsiظرفهای سلف دانشگاهدر یکی از ویترینهای گالری نخست موزه دانشگاه، مجموعهای از ظرفهای مورد استفاده در سلف دانشگاه در دورههای مختلف به نمایش گذاشته شده است. این ظروف، اگرچه در نگاه نخست اشیایی ساده و روزمره به نظر میرسند، از منظر تاریخ دانشگاه اهمیت قابل توجهی دارند؛ زیرا بخشی از آنها نشانهها و لوگوهای رسمی دانشگاه را بر خود دارند و از این طریق، تغییرات هویتی و سازمانی دانشگاه در دورههای مختلف را بازتاب میدهند. همانگونه که در بخشهای پیشینِ معرفی موزه اشاره شد، نام و نشان دانشگاه در طول زمان تغییر کرده است. ظروف سلف را نیز میتوان در شمار اشیایی قرار داد که این تغییرات را به شکلی عینی و ملموس ثبت کردهاند. از این رو، هر ظرف تنها یک وسیله برای سرو غذا نیست، بلکه میتواند بهعنوان بخشی از تاریخ مادی دانشگاه، اطلاعاتی درباره یک دوره مشخص از حیات آن در اختیار ما قرار دهد.نقش بستن نام یا لوگوی دانشگاه بر روی این ظروف، آنها را از اشیای معمول و مصرفی متمایز کرده است. تغییر شکل لوگو، شیوه درج آن، رنگ و طراحی نشان و حتی عنوانی که برای دانشگاه به کار رفته، میتواند در تعیین دوره استفاده از هر یک از این ظروف مؤثر باشد. به این ترتیب، مجموعه ظروف سلف را میتوان در کنار اسناد مکتوب، عکسها، پوسترها و دیگر اشیای موجود در موزه، منبعی برای مطالعه تاریخ تحولات هویتی دانشگاه دانست. گاه یک نشان کوچک حکشده بر روی یک بشقاب یا فنجان، اطلاعاتی را درباره دوره استفاده از آن در اختیار پژوهشگر میگذارد که ممکن است در اسناد رسمی به این شکل قابل مشاهده نباشد.اهمیت این مجموعه البته تنها به نام و لوگوی دانشگاه محدود نمیشود. جنس، شکل، اندازه، طراحی و شیوه ساخت ظروف نیز از جنبههای دیگری است که میتواند در شناخت تحولات دانشگاه و شیوه اداره خدمات رفاهی آن مورد توجه قرار گیرد. مقایسه ظروف دورههای مختلف نشان میدهد که وسایل مورد استفاده در سلف دانشگاه، مانند دیگر تجهیزات و امکانات آن، در طول زمان دستخوش تغییر شدهاند. جنس ظروف، کیفیت ساخت، طراحی ظاهری و حتی شکل و اندازه آنها، میتواند بازتابی از تغییر در امکانات، ذائقه عمومی و استانداردهای خدماتی دانشگاه در دورههای مختلف باشد.از سوی دیگر، این ظروف بخشی از تجربه روزمره نسلهای مختلف دانشجویان و کارکنان دانشگاه نیز، بودهاند. سلف دانشگاه تنها محلی برای صرف غذا نبوده، بلکه یکی از فضاهای مشترک زندگی دانشجویی و اجتماعی دانشگاه به شمار میآمده است. بسیاری از دانشجویان و کارکنان، بخشی از خاطرات دوران تحصیل یا خدمت خود را با همین فضا و وسایل آن به یاد میآورند. بنابراین، ظروف سلف علاوه بر ارزش تاریخی و موزهای، واجد نوعی ارزش خاطرهای نیز هستند و میتوانند بخشی از تاریخ زندگی روزمره دانشگاه را روایت کنند؛ تاریخی که معمولاً در گزارشهای رسمی و اسناد اداری کمتر بازتاب مییابد.از این منظر، قرار گرفتن این ظروف در موزه دانشگاه فرصتی برای مشاهده بخشی از تاریخ دانشگاه از خلال اشیای روزمره است. این مجموعه نشان میدهد که تاریخ یک دانشگاه تنها در اسناد اداری، ساختمانها، مدیران و رویدادهای مهم آن خلاصه نمیشود؛ بلکه اشیای سادهای مانند یک بشقاب یا فنجان نیز میتوانند نشانههایی از دورههای مختلف حیات آن را در خود حفظ کنند. ظروف سلف دانشگاه از همین منظر، نمونهای روشن از تاریخ مادی دانشگاه و بخشی از میراث ملموس آن به شمار میآیند.۲۰ مردادماه ۱۴۰۵#معرفی_موزه_دانشگاه @mafakherferdowsi
ظرفهای سلف دانشگاه #معرفی_موزه_دانشگاه @mafakherferdowsi
