🔰فرهاد قربانزادهربطی درباره «دیرینهشناسی عقل علمی میشل فوکو»؛فیلسوف آزادی انتقادیفوکو ضدعلم نیس…
انتشار: 2026/07/29 05:59 UTCدریافت: 2026/08/01 00:04 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:04 UTC
🔰فرهاد قربانزادهربطی درباره «دیرینهشناسی عقل علمی میشل فوکو»؛فیلسوف آزادی انتقادیفوکو ضدعلم نیست🔸بهباور مترجم: «فوکو از ما نمیخواهد بدون هنجار زندگی کنیم؛ بلکه از ما میخواهد هیچ هنجاری را پیش از آنکه تاریخ، مناسبات قدرت و شرایط امکان شکلگیری آن را بشناسیم، طبیعی، ازلی و غیرقابل تغییر نپنداریم. این همان روح نقدی است که فوکو آن را میراث اصیل پروژه روشنگری کانت میداند؛ نقدی که نه به نفی عقل، بلکه به عقلانیسازی عقلانیت میانجامد و افقهای تازهای برای اندیشیدن و زیستن میگشاید.»🔸️سوءبرداشتهای متعددی در مورد میشل فوکو وجود دارد و یکی از رایجترین آنها این است که او را منتقد عقل یا حتی عقلستیز معرفی میکنند. این برداشت بیش از آنکه حاصل خواندن آثار فوکو باشد، نتیجه قرار دادن او در دوگانهای است که خود او بارها آن را رد کرده است؛ یعنی دوگانه عقلگرایی و عقلستیزی. واقعیت این است که فوکو هرگز علیه عقل سخن نمیگوید؛ بلکه علیه تصور متافیزیکی از عقل سخن میگوید؛ تصوری که عقل را جوهری واحد، ثابت، جهانشمول و فراتاریخی میداند. از نگاه فوکو، چیزی بهنام عقل، علیالاطلاق، وجود ندارد؛ آنچه وجود دارد، عقلانیتهای تاریخی است. مقصود از عقلانیت، مجموعه قواعد، رویهها، نهادها و شیوههایی است که در یک دوره تاریخی تعیین میکنند چه چیزی معقول، چه چیزی نامعقول، چه چیزی علمی، چه چیزی انحراف و چه چیزی حقیقت تلقی شود. برای مثال، عقلانیتی که در پزشکی قرن هجدهم حاکم بود، با عقلانیت پزشکی امروز یکسان نیست. آنچه در قرون وسطی جنون تلقی میشد، با تعریفی که روانپزشکی مدرن از بیماری روانی ارائه میدهد، تفاوت اساسی دارد. همینطور عقلانیت حقوقی، عقلانیت اداری، عقلانیت اقتصادی یا عقلانیت امنیتی، هر یک منطق خاص خود را دارند.🔸️از نگاه فوکو، یکی از مهمترین پیامدهای پروژه انتقادی کانت، آشکار شدن کرانمندی انسان بود. البته این نکته را باید با دقت فهمید. فوکو نمیگوید کانت مستقیماً علوم انسانی را بنیان گذاشت، بلکه معتقد است نقد کانتی شرایطی را فراهم کرد که در آن، انسان خود به موضوع شناخت تبدیل شد. در عصر کلاسیک، آنگونه که فوکو در واژهها و چیزها توضیح میدهد، انسان بیش از آنکه موضوع شناخت باشد، ناظر و طبقهبندیکننده جهان بود. طبیعت، گیاهان، حیوانات و اشیا موضوع علم بودند، اما خود انسان هنوز در مرکز این شبکه قرار نگرفته بود.🔸یکی از بنیادیترین نوآوریهای فکری میشل فوکو این است که بدن را از یک واقعیت صرفاً زیستی به یک مسئله تاریخی، معرفتی و سیاسی تبدیل میکند. پیش از فوکو، طنین مسلط علوم تجربی ما را بر آن میداشت که معمولاً بدن را موضوعی طبیعی تلقی کنیم؛ گویی پزشکی، روانپزشکی یا روانشناسی صرفاً واقعیتی را که از پیش وجود داشته، کشف کردهاند. اما فوکو این پیشفرض را به چالش میکشد و میپرسد: چگونه اساساً بدن به ابژه شناخت علمی تبدیل شد؟ چه شرایط تاریخی و چه صورتهای خاصی از عقلانیت، امکان چنین شناختی را فراهم کردند؟ibna.ir/x6JdF@ibna_official
پستهای تلگرام — نشر کرگدن
📚 پیشنهاد مطالعه🔸 زبان دینی، ذهن بشریساختار آگاهی و بازنمایی استعاریسید محمد عمادی حائریمجموعۀ «دینشناخت»۲۸۴ صفحه/ ۵۰۰۰۰۰ تومانبازدید و خرید از سایت نشر کرگدن:www.kargadanpub.com#نشر_کرگدن، #زبان_دینی_ذهن_بشری، #علوم_شناختی_دین، #فلسفه_ذهن، #فلسفه_زبان، #فلسفه_دین📚 پیشنهاد مطالعه🔸 زبان دینی، ذهن بشریساختار آگاهی و بازنمایی استعاریسید محمد عمادی حائریمجموعۀ «دینشناخت»۲۸۴ صفحه/ ۵۰۰۰۰۰ تومانبازدید و خرید از سایت نشر کرگدن:www.kargadanpub.com#نشر_کرگدن، #زبان_دینی_ذهن_بشری، #علوم_شناختی_دین، #فلسفه_ذهن، #فلسفه_زبان، #فلسفه_دین
📚 جدیدترین نسخههای الکترونیکی کتابهای نشر کرگدندر نرمافزار کتابخوان طاقچه#نشر_کرگدن، #کتاب_الکترونیکی، #طاقچه، #کتاب_فلسفه، #با_کرگدن_سفر_کن📚 جدیدترین نسخههای الکترونیکی کتابهای نشر کرگدندر نرمافزار کتابخوان طاقچه#نشر_کرگدن، #کتاب_الکترونیکی، #طاقچه، #کتاب_فلسفه، #با_کرگدن_سفر_کن
🎉🎉 در دست انتشارکودکان میتوانند بیندیشندچالشهای فلسفی برای کلاس درس (مناسب برای ۹ تا ۹۰ سال)ران گیلمورترجمۀ روحالله کریمی و زهرا حیدریمجموعۀ «فلسفه برای کودکان»۱۸۴ صفحه / قیمت پشت جلد: ۷۰۰۰۰۰ تومانقیمت در ایام پیشخرید: ۵۹۰۰۰۰ تومانبازدید و خرید از سایت ناشر:www.kargadanpub.com🔸 آیا کودکان میتوانند همچون فیلسوفان فکر کنند؟ کودکان میتوانند بینـدیشنـد پاسخـی است روشـن و الهـامبخـش به این پرسـش. ران گیلمور، با مجموعهای از داستانهای کوتاه، موقعیتهای درگیرکننده و پرسشهای بنیادین، کودکان و نوجوانان و بزرگسالان را به اندیشیدن دربارۀ خود، دیگران و جهانی که در آن زندگی میکنند دعوت میکند. آیا آنچـه میبینیـم واقعـاً همان چیـزی است کـه وجـود دارد؟ «من» کیستم؟ آیا انتخاب کردن همیشه چیز خوبی است؟ عدالت چیست؟ آیا جهان پایانی دارد؟🔸 این کتاب، با فعالیتها و راهکارهایی ساده و کاربردی، کلاس درس را به فضایی برای پرسشگری، گفتوگو و کشف ایدههای تازه تبدیل میکند و نشان میدهد که فلسفه نه مجموعهای از پاسخهای دشوار، که شیوهای برای دقیقتر دیدن، عمیقتر فکر کردن و بهتر پرسیدن است.🔸 کودکـان میتوانند بیندیشنـد، با زبـانی ساده و روان، به تسهیلگـران کمک میکند با برخی از شایعترین موضوعاتی آشنا شوند که کودکان و نوجوانـان درگیـرش هستند. میتوان برای طرح این موضوعـات در جلسات فلسفـه برای کودک از داستـانها، بازیها و فعـالیتهایی متنوع و جذاب استفاده کرد، اما ویژگی منحصربهفرد این کتاب ارائۀ مباحث فلسفی به زبانی قابلفهم برای تسهیلگران است.🔸 علاقهمندان میتوانند برای پیشخرید کتاب به سایت نشر کرگدن مراجعه کنند. در ایام پیشخرید تخفیف ویژهای برای کتابها در نظر گرفته شده است.#نشر_کرگدن، #در_دست_انتشار، #کودکان_میتوانند_بیندیشند، #فلسفه_برای_کودکان، #p4c
🎉 در دست انتشاربازدید و خرید از سایت ناشر:www.kargadanpub.com🎉 در دست انتشاربازدید و خرید از سایت ناشر:www.kargadanpub.com
🎉 در دست انتشارمتافیزیک فمینیستیکترین جنکینز، متیو کال، سَلی هسلنگر و آستاترجمۀ حسن امیریآرا۹۶ صفحه / قیمت پشت جلد ۲۷۵۰۰۰ تومانقیمت در ایام پیشخرید: ۲۳۵۰۰۰ تومانبازدید و خرید از سایت ناشر:www.kargadanpub.com🔸 متافیزیکْ مطالعۀ ساختار بنیادین واقعیت است؛ مطالعۀ اینکه چه چیزهایی جهان ما را میسازند و سرشت و ردهبندی آنها چیست.🔸 شاید به نظر برسد چنین مطالعهای از بنیاد با فمینیسم، که پروژهای است متعهد، عملی و سیاسی با هدف رهاییبخشی، بیگانه است. اما واقعیت این است که جهتگیریهای فمینیستی در حوزۀ متافیزیک بسیار ثمربخش بوده است. متافیزیکدانان فمینیستْ ایدهها، روشها و مواضعی را پروراندهاند که هم کلیت فمینیسم و هم پژوهشهای متافیزیکی را غنا بخشیده است.🔸 در این اثر، از یک سو به پرسشها و موضوعات متافیزیکی که دارای اهمیت فمینیستی است پرداخته شده؛ موضوعاتی ماننـد سرشـت جنس و جنسیت، برساخت اجتماعـی و تقاطعمندی. از سوی دیگر، این موضوع محل توجه است که چگونه بینشها و رویکردهای فمینیستی میتواند بر پژوهشهای جاری در متافیزیک اثر بگذارد و سوگیریهای مذکرمحور را در آنها عیان سازد.🔸 علاقهمندان میتوانند برای پیشخرید کتاب به سایت نشر کرگدن مراجعه کنند. در ایام پیشخرید تخفیف ویژهای برای کتابها در نظر گرفته شده است.#نشر_کرگدن، #در_دست_انتشار، #متافیزیک_فمینیستی، #فلسفه_فمینیستی، #کتاب_فلسفه
🎉 در دست انتشاربازدید و خرید از سایت ناشر:www.kargadanpub.com🎉 در دست انتشاربازدید و خرید از سایت ناشر:www.kargadanpub.com
