🔴 توافق «مکه» و چالش ایران ✍ علی افشاری سرانجام توافق سهگانه دفاعی و امنیتی به نام «مکه» بین دول…
انتشار: 2026/08/07 15:01 UTCدریافت: 2026/08/08 06:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 06:45 UTC
🔴 توافق «مکه» و چالش ایران ✍ علی افشاری سرانجام توافق سهگانه دفاعی و امنیتی به نام «مکه» بین دولتهای عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان به عنوان محور سنی منطقه منعقد شد. اگرچه اردوغان اعلام کرده که این توافق دفاعی بوده و تقویت بازدارندگی جمعی در برابر تهدیدات و گسترش همکاریهای نظامی را دنبال میکند و علیه هیچ کشوری نیست اما در واقعیت جهتگیری آن مهار ایران و محور شیعی منطقه و بخصوص شیعیان یمنی و تقویت عربستان در مهار آنها و کنترل باب المندب است. غرب هم از این توافق حمایت میکند. جنبه نمادین سیاسی این نشست قابل توجه است. سه کشور از تأثیرگذارترین کشورهای جهان اسلام در شرایطی که اعدم قطعیت و بیثباتی افرایش پیدا کرده گرد هم آمده اند. این نزدیکی نشاندهنده تمایل روزافزون قدرتهای منطقهای و میانی برای هماهنگی نزدیکتر در امور امنیتی و نظامی است.مهمترین بند توافق سهجانبه میان پاکستان، عربستان و ترکیه که «توافق مکه» نامیده میشود، «اصل دفاع جمعی» است.طبق این بند هرگونه حمله نظامی به یکی از ۳ کشور، حمله به هر ۳ عضو تلقی خواهد شد.توافق «مکه» چالشی برای ایران محسوب میشود و یادآور رویاروییها در دوران صفویه و عثمانی است. دلایلی را میتوان برای مشکلآفرین بودن بالقوه آن به شرح زیر برشمرد: ۱. دینامیکهای قدرت منطقهای: این اتحاد، تواناییهای نظامی و سیاسی اعضای خود را تقویت میکند و ممکن است ایران را در منطقه منزوی کند. این امر باعث ایجاد تعادل قدرتی در برابر نفوذ ایرانی میشود، بهویژه در مناطقی مانند سوریه و عراق.۲. نگرانیهای امنیتی: این همکاری میتواند بهعنوان تهدید مستقیم به امنیت ملی ایران باشد. یک جبهه متحد میان این کشورها میتواند به تنشها و درگیریهای نظامی بیشتری منجر شود.۳. پیامدهای اقتصادی: این توافق ممکن است منجر به محدودیتهای تجاری و تضعیف موقعیتهای ترانزیتی علیه ایران شود، زیرا این کشورها میتوانند سیاستهای اقتصادی خود را برای مقابله با منافع ایرانی هماهنگ کنند.۴. تنشهای فرقهای: بهعنوان کشورهای عمدتاً سنی، عربستان سعودی و پاکستان ممکن است به این ترتیب اختلافات فرقهای را تشدید کنند و تنشها بین جمعیتهای سنی و شیعه را افزایش دهند.۵. انزوا در جغرافیای سیاسی: این شراکت ممکن است منجر به تقویت روابط دیپلماتیک بین این کشورها و متحدانشان شود و ایران را در مجامع بینالمللی و مذاکرات به حاشیه براند.سیاست خارجی و دفاعی متعهد به منافع ملی در ایران حکم می کند تا موارد زیر را در بر بگیرد: ۱. ثبات و امنیت منطقهای: ایران به یک نظم پایدار و امن در خاورمیانه نیاز دارد که شامل همکاریهای امنیتی با کشورهای همسایه و دیگر قدرتهای منطقهای باشد. این همکاریها میتواند به کاهش تنشها و درگیریها کمک کند.۲. توسعه روابط دیپلماتیک: ایجاد روابط قویتر با کشورهای عربی و اسلامی میتواند به ایران کمک کند تا نفوذ خود را در منطقه افزایش دهد و از انزوا خارج شود. این روابط میتواند شامل توافقات اقتصادی، فرهنگی و امنیتی باشد.۳. مقابله با افراطگرایی: ایران باید بر روی مبارزه با افراطگرایی و تروریسم تمرکز کند. این امر میتواند به ایجاد یک فضای امنتر و پایدارتر در منطقه کمک کند.۴. تکیه به گروههای شیعی غیر دپلتی: تکیه به گروههای شیعی غیر دولتی در درازمدت کافی نیست، زیرا این گروهها ممکن است با چالشهای داخلی و خارجی مواجه شوند و نتوانند بهطور مؤثر از منافع ایران دفاع کنند. ایران باید به ایجاد و تقویت دولتهای ملی در کشورهای همسایه، که بتوانند از منافع مشترک و امنیت منطقهای حمایت کنند، توجه کند و جمعیت شیعه در درون این واحدهای ملی عمل کند.۵. همکاریهای اقتصادی و تجاری: ایجاد توافقات تجاری و اقتصادی با کشورهای همسایه و فرامنطقهای میتواند به تقویت موقعیت اقتصادی ایران و افزایش نفوذ آن کمک کند.منبع: کانال تلگرام نگارنده@Kaleme
