به نام خداهمجواری با امام، همراهی با امام نیست✍️ علیرضا کفاییدر کنار مرقد امام رضا(ع)، کسانی آرمید…
انتشار: 2026/08/12 18:22 UTCدریافت: 2026/08/15 06:36 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 06:36 UTC
به نام خداهمجواری با امام، همراهی با امام نیست✍️ علیرضا کفاییدر کنار مرقد امام رضا(ع)، کسانی آرمیدهاند که بنا بر برخی گزارشهای تاریخی، در زمان حیات خود نهتنها با امام همراه نبودند، بلکه رفتار و عملکردشان با آرمان و سیره امام نیز فاصله داشت. این واقعیت تاریخی، فارغ از نامها و جزئیات اختلافبرانگیز آن، یک پرسش مهم و همیشگی پیش روی ما میگذارد:آیا نزدیکی به یک امام، الزاماً به معنای نزدیکی به راه و آرمان اوست؟پاسخ روشن است: خیر.برای نمونه، در طوس، قبر هارونالرشید عباسی، پدر مأمون، در کنار مدفن امام رضا(ع) قرار گرفته است؛ دو قبر در کنار یکدیگر، اما دو سرنوشت و دو کارنامه کاملاً متفاوت. همین همجواری تاریخی، الهامبخش شعر معروف دعبل خزاعی، شاعر و ستایشگر امام رضا(ع)، شده است:قبرانِ فی طوسٍ خیرُ الناسِ کلِّهمو قبرُ شرِّهم هذا من العِبَرما ینفعُ الرِّجسَ من قربِ الزکیو لا علی الزکیِّ بقربِ الرِّجسِ من ضرریعنی:دو قبر در طوس، کنار یکدیگر قرار دارند؛ یکی قبر بهترین انسانها و دیگری قبر بدترین انسانهاست و این خود از عبرتهای روزگار است؛ نه نزدیکی آن انسان پلید به انسان پاک، نفعی به حال او دارد و نه همجواری انسان پاک با آن انسان پلید، زیانی به او میرساند.این شعر، فراتر از یک اشاره تاریخی، یک حقیقت عمیق انسانی را بیان میکند:مکان، ماهیت انسان را تغییر نمیدهد.میتوان در کنار یک امام دفن شد، اما در زندگی از او فاصله داشت؛ میتوان نام امام را بر زبان آورد، اما در عمل با عدالت، کرامت انسان، اخلاق و حق بیگانه بود. میتوان در مراسم و زیارتها پیشگام بود، اما در برابر ظلم و تبعیض سکوت کرد.امام رضا(ع) تنها یک مکان مقدس یا یک نام برای تبرک نیست؛ او نماد علم، اخلاق، کرامت، گفتوگو و حقیقتجویی است. بنابراین اگر قرار است به امام رضا(ع) نزدیک شویم، نزدیکی واقعی نه با فاصله چند متری از ضریح، بلکه با فاصله گرفتن از ظلم، دروغ، خودکامگی، تحقیر انسان و سوءاستفاده از دین سنجیده میشود.مکان، انسان را مقدس نمیکند؛ این رفتار انسان است که به حضور او معنا میدهد. ممکن است کسی در مقدسترین مکانها دفن شود، اما کارنامهاش در برابر عدالت و حقیقت قابل دفاع نباشد. در مقابل، انسانی ممکن است هیچگاه در کنار یک امام آرمیده نباشد، اما در زندگی خود به اخلاق، آزادی، عدالت و کرامت انسان وفادار مانده باشد.از همینجاست که باید میان "همجواری با امام" و "همراهی با امام" تفاوت گذاشت.همراه امام بودن یعنی اگر امام از عدالت گفت، عدالت را بخواهیم؛ اگر از کرامت انسان دفاع کرد، انسان را تحقیر نکنیم؛ اگر با تحمیل و جبر مخالفت کرد، خودمان ابزار تحمیل نشویم؛ و اگر حقیقت هزینه داشت، حقیقت را فدای منفعت و قدرت نکنیم.هرکس میتواند خود را نزدیک امام بداند؛ اما پرسش اصلی این نیست که چقدر به حرم نزدیکیم، بلکه این است که چقدر به اخلاق و آرمان امام نزدیک شدهایم؟و نیز زیارت، زمانی معنا پیدا میکند که انسان پس از بازگشت از حرم، اندکی عادلتر، صادقتر، مهربانتر و آزادهتر شده باشد.وگرنه ممکن است انسان بارها کنار ضریح بایستد، اما همچنان از امام دور باشد.همجواری با امام افتخار نیست؛ اگر رفتارمان با راه امام بیگانه باشد.افتخار، همراهی با حقیقتی است که امام برای آن ایستاد.@kafaeealirezaa
