به نام خداعقل سرخ؛ از سهروردی تا ایران امروزبه بهانه بزرگداشت شیخ اشراق✍️ علیرضا کفاییسهروردی، شیخ…
انتشار: 2026/07/30 17:08 UTCدریافت: 2026/08/02 14:47 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/02 14:47 UTC
به نام خداعقل سرخ؛ از سهروردی تا ایران امروزبه بهانه بزرگداشت شیخ اشراق✍️ علیرضا کفاییسهروردی، شیخ اشراق، فیلسوف نور بود؛ فیلسوفی که حقیقت را نه در هیاهوی قدرت، بلکه در روشنایی آگاهی جستوجو میکرد. او بر این باور بود که عقل، اگر از بند تعصب، ترس و منفعت رها شود، به "اشراق" میرسد؛ به نوری که انسان را به حقیقت نزدیکتر میکند.در رساله عقل سرخ، عقل در هیئت پیر فرزانهای ظاهر میشود؛ سرخ، نه به معنای خشونت و خونریزی، بلکه رنگ سپیدهدم؛ لحظهای که تاریکی هنوز کاملاً نرفته، اما نور نیز راه خود را گشوده است. این همان وضعیتی است که جوامع در آستانه تحول تجربه میکنند؛ هنگامی که میان استبداد و آزادی، میان جهل و آگاهی، در کشاکشاند.سهروردی به ما میآموزد که بزرگترین زندان، زندان ذهن است؛ جایی که انسان به جای اندیشیدن، تقلید میکند؛ به جای گفتوگو، تکفیر میکند؛ و به جای حقیقت، از قدرت پیروی میکند. جامعهای که عقل را قربانی ایدئولوژی کند، دیر یا زود گرفتار خشونت، حذف و فروپاشی سرمایه اجتماعی خواهد شد.امروز نیز ایران بیش از هر زمان دیگری به عقل سرخ نیاز دارد؛ عقلی که زبانش تهدید و انتقام نباشد، بلکه گفتوگو، مدارا و خردورزی باشد. آنان که سیاست را تنها در میدان جنگ، حذف مخالف و بستن راه نقد میبینند، از حکمت اشراق فاصله گرفتهاند. نور، با خاموش کردن چراغهای دیگر پرنورتر نمیشود؛ بلکه با روشن کردن چراغهای بیشتر، تاریکی را عقب میراند.سهروردی با جان خود بهای آزادی اندیشه را پرداخت. او قربانی همان ذهنیتی شد که حقیقت را در انحصار خود میخواست. تاریخ اما داوری دیگری کرد؛ حاکمان زمانه در غبار تاریخ گم شدند، اما نام سهروردی و اندیشه اشراق همچنان زنده است. این، بزرگترین شکست صاحبان قدرت و بزرگترین پیروزی اندیشه است.باید به "عقل سرخ" بازگشت؛ به عقلی که از حقیقت نمیترسد، نقد را دشمنی نمیداند، کرامت انسان را بر مصلحتهای زودگذر ترجیح میدهد و راه نجات ایران را نه در جنگ و افراط، بلکه در آزادی، عدالت، دیپلماسی، قانونگرایی و مشارکت همه ایرانیان میجوید.ایران امروز بیش از هر چیز، محتاج نور است؛ نوری که از خرد، آزادی و گفتوگو برمیخیزد، نه از آتش کینه، حذف و خشونت. شاید پیام جاودانه شیخ اشراق برای روزگار ما همین باشد: هیچ ظلمتی پایدار نیست، اگر انسان جرئت روشن کردن چراغ عقل را داشته باشد.@kafaeealirezaa